Skądinąd
Podcast Tomasza Stawiszyńskiego, filozofa, eseisty, znanego m.in. z anteny Radia TOK FM, autora m.in. książek ”Potyczki z Freudem. Mity, pokusy i pułapki psychoterapii” (2013), ”Co robić przed końcem świata” (2021). ”Ucieczka od bezradności” (2021) oraz ”Misja Sowy. Tosia, Franek i sekrety filozofii” (2022).
#265 Rekomendacje lekturowe na początek Nowego Roku (i nie tylko)
2026-01-11 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam lektury na początek Nowego Roku (i nie tylko).
A są to:
Paul Kingsnorth „Against the Machine. On the Unmaking of Humanity”, Particular Books (Penguin/Random House) 2025
Barbara Ehrenreich „Z przyczyn naturalnych. Ludzka obsesja dobrego samopoczucia i nadludzkie wysiłki, aby żyć dłużej”, przeł. Anna Dzierzgowska, Grupa Wydawnicza Relacja 2025
Suzanne O’Sullivan „Wiek diagnozy. Jak obsesja na punkcie zdrowia czyni nas bardziej chorymi”, przeł. Jan Dzierzgowski, Znak Literanova 2025
„Misterium wiary. Jon Fosse w rozmowie z Eskilem Skjeldalem”, przeł. Iwona Zimnicka, WAM 2025
Martin Scorsese, Antonio Spadaro „Dialogi o wierze”, przeł. Tomasz Kwiecień i Magdalena Macińska, WAM i Więź 2024
Shusaku Endo „Głęboka rzeka”, przeł. Mikołaj Melanowicz, MUZA 1996
Owocnego słuchania i czytania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam lektury na początek Nowego Roku (i nie tylko).
A są to:
Paul Kingsnorth „Against the Machine. On the Unmaking of Humanity”, Particular Books (Penguin/Random House) 2025
Barbara Ehrenreich „Z przyczyn naturalnych. Ludzka obsesja dobrego samopoczucia i nadludzkie wysiłki, aby żyć dłużej”, przeł. Anna Dzierzgowska, Grupa Wydawnicza Relacja 2025
Suzanne O’Sullivan „Wiek diagnozy. Jak obsesja na punkcie zdrowia czyni nas bardziej chorymi”, przeł. Jan Dzierzgowski, Znak Literanova 2025
„Misterium wiary. Jon Fosse w rozmowie z Eskilem Skjeldalem”, przeł. Iwona Zimnicka, WAM 2025
Martin Scorsese, Antonio Spadaro „Dialogi o wierze”, przeł. Tomasz Kwiecień i Magdalena Macińska, WAM i Więź 2024
Shusaku Endo „Głęboka rzeka”, przeł. Mikołaj Melanowicz, MUZA 1996
Owocnego słuchania i czytania!
#264 Epoka przełomów i zmian. Rozmowa z prof. Marcinem Napiórkowskim
2026-01-04 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Marcin Napiórkowski, semiotyk z Instytutu Kultury Polskiej UW, dyrektor Muzeum Historii Polski.
A rozmawiamy o epoce przełomów i zmian.
Rozmawiamy także o tym, czym było minione ćwierćwiecze. O optymizmie lat 90. O nieopowiedzianych historiach czasów transformacji. O końcu „końca historii”. O atakach na WTC. O inwazji na Irak, kryzysie finansowym, wejściu Polski do UE i katastrofie smoleńskiej. O pandemii, wojnach, Rosji i Stanach Zjednoczonych. O technologii, mediach społecznościowych, medycynie i polityce.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Marcin Napiórkowski, semiotyk z Instytutu Kultury Polskiej UW, dyrektor Muzeum Historii Polski.
A rozmawiamy o epoce przełomów i zmian.
Rozmawiamy także o tym, czym było minione ćwierćwiecze. O optymizmie lat 90. O nieopowiedzianych historiach czasów transformacji. O końcu „końca historii”. O atakach na WTC. O inwazji na Irak, kryzysie finansowym, wejściu Polski do UE i katastrofie smoleńskiej. O pandemii, wojnach, Rosji i Stanach Zjednoczonych. O technologii, mediach społecznościowych, medycynie i polityce.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
#263 Technologia, polityka, rzeczywistość. Rozmowa z dr. Pawłem Boguszewskim i prof. Janem Chwedeńczukiem
2025-12-28 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” goszczą dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN oraz prof. Jan Chwedeńczuk, fizyk z Wydziału Fizyki UW.
A rozmawiamy o technologii, polityce i rzeczywistości.
Rozmawiamy także o tym, co działo się w mijającym roku. O sztucznej inteligencji oraz o możliwych perspektywach jej rozwoju – w konstruktywnym i destrukcyjnym kierunku. O technologii w służbie wojny i polityki. O spadku zaufania do nauki i kryzysie prawdy. O zacieraniu się granic między rzeczywistością realną i wirtualną. O wielkich korporacjach i politykach umiejętnie grających na zbiorowych emocjach.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” goszczą dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN oraz prof. Jan Chwedeńczuk, fizyk z Wydziału Fizyki UW.
A rozmawiamy o technologii, polityce i rzeczywistości.
Rozmawiamy także o tym, co działo się w mijającym roku. O sztucznej inteligencji oraz o możliwych perspektywach jej rozwoju – w konstruktywnym i destrukcyjnym kierunku. O technologii w służbie wojny i polityki. O spadku zaufania do nauki i kryzysie prawdy. O zacieraniu się granic między rzeczywistością realną i wirtualną. O wielkich korporacjach i politykach umiejętnie grających na zbiorowych emocjach.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
#262 Świąteczne życzenia (na czas chaosu)
2025-12-21 10:07:36
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” składam wszystkim Słuchaczkom i Słuchaczom (świąteczne) życzenia na czas chaosu i mówię o tym, co pojawi się wkrótce w podcaście.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” składam wszystkim Słuchaczkom i Słuchaczom (świąteczne) życzenia na czas chaosu i mówię o tym, co pojawi się wkrótce w podcaście.
Owocnego słuchania!
#261 Odwaga bycia sobą. Rozmowa z dr Pauliną Frankiewicz
2025-12-14 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paulina Frankiewicz, filozofka badająca pogranicza pomiędzy filozofią a literaturą.
A rozmawiamy o filozofii i literaturze Alberta Camusa.
Rozmawiamy również o egzystencjalizmie. O relacjach pomiędzy filozofią a literaturą. O tym czy życie ma sens, a jeśli nie – co z tego może dla nas wynikać. O egzystencjalnych i moralnych implikacjach absurdu istnienia. O tym na ile książki Alberta Camusa są wciąż aktualne.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paulina Frankiewicz, filozofka badająca pogranicza pomiędzy filozofią a literaturą.
A rozmawiamy o filozofii i literaturze Alberta Camusa.
Rozmawiamy również o egzystencjalizmie. O relacjach pomiędzy filozofią a literaturą. O tym czy życie ma sens, a jeśli nie – co z tego może dla nas wynikać. O egzystencjalnych i moralnych implikacjach absurdu istnienia. O tym na ile książki Alberta Camusa są wciąż aktualne.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
#260 Rejestr grozy, czyli co horrory mówią o naszych najgłębszych lękach? Rozmowa z Pawłem Wielopolskim
2025-12-07 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Paweł Wielopolski, etnolog, literaturoznawca, redaktor, autor książki „Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych” (PWN).
A rozmawiamy o tym, co horrory mówią o naszych najgłębszych lękach.
Rozmawiamy także o tym, czym jest literatura grozy. Jakie są jej główne wątki, tematy, rekwizyty. O najważniejszych autorach tworzących ten gatunek, a także o tym, że literatura grozy to pełnowartościowa literatura. O związkach pomiędzy tematami i obrazami rodem z tego gatunku i fundamentalnych ludzkich obawach i lękach. O Edgarze Allanie Poe’m, Stephenie Kingu, H.P. Lovecrafcie, Mary Shelley, Peterze Straubie, Clivie Barkerze i Jozefie Karice.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Paweł Wielopolski, etnolog, literaturoznawca, redaktor, autor książki „Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych” (PWN).
A rozmawiamy o tym, co horrory mówią o naszych najgłębszych lękach.
Rozmawiamy także o tym, czym jest literatura grozy. Jakie są jej główne wątki, tematy, rekwizyty. O najważniejszych autorach tworzących ten gatunek, a także o tym, że literatura grozy to pełnowartościowa literatura. O związkach pomiędzy tematami i obrazami rodem z tego gatunku i fundamentalnych ludzkich obawach i lękach. O Edgarze Allanie Poe’m, Stephenie Kingu, H.P. Lovecrafcie, Mary Shelley, Peterze Straubie, Clivie Barkerze i Jozefie Karice.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
#259 Sztuczna inteligencja i my – o granicach poznania i iluzjach bliskości. Rozmowa z dr. Maciejem Wodzińskim
2025-11-30 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Maciej Wodziński, filozof z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, autor książki „Sokrates. Filozof życia, filozof śmierci”, badacz filozofii psychiatrii i zastosowań sztucznej inteligencji w obszarze zdrowia psychicznego.
A rozmawiamy o tym, jak AI staje się zwierciadłem – czasami krzywym – dla ludzkiego poznania.
Rozmawiamy także o delegowaniu autonomii poznawczej na modele językowe i o tym, jak bardzo nie rozumiemy maszyn, które już dziś wpływają na nasze decyzje. O złudzeniu „idealnego rozmówcy”, który zawsze ma wystarczająco dużo czasu i cierpliwości — i o psychologicznych konsekwencjach takiej relacji. O ucieleśnieniu jako warunku podmiotowości i o tym, dlaczego AI może jedynie imitować „kogoś”, a nie „być kimś”. O wykorzystaniu modeli językowych w psychiatrii. O tym, dlaczego AI potrafi wyłapywać mikrodetale głosu i prozodii lepiej niż człowiek. O tym, jak sztuczna inteligencja może pomóc „uwiarygodnić” subiektywność, zamiast ją wypierać. O możliwości stworzenia nowego modelu psychiatrii.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Maciej Wodziński, filozof z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, autor książki „Sokrates. Filozof życia, filozof śmierci”, badacz filozofii psychiatrii i zastosowań sztucznej inteligencji w obszarze zdrowia psychicznego.
A rozmawiamy o tym, jak AI staje się zwierciadłem – czasami krzywym – dla ludzkiego poznania.
Rozmawiamy także o delegowaniu autonomii poznawczej na modele językowe i o tym, jak bardzo nie rozumiemy maszyn, które już dziś wpływają na nasze decyzje. O złudzeniu „idealnego rozmówcy”, który zawsze ma wystarczająco dużo czasu i cierpliwości — i o psychologicznych konsekwencjach takiej relacji. O ucieleśnieniu jako warunku podmiotowości i o tym, dlaczego AI może jedynie imitować „kogoś”, a nie „być kimś”. O wykorzystaniu modeli językowych w psychiatrii. O tym, dlaczego AI potrafi wyłapywać mikrodetale głosu i prozodii lepiej niż człowiek. O tym, jak sztuczna inteligencja może pomóc „uwiarygodnić” subiektywność, zamiast ją wypierać. O możliwości stworzenia nowego modelu psychiatrii.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
#258 Kościół i władza w PRL, czyli kim byli „księża patrioci”? Rozmowa z dr. Janem Hlebowiczem
2025-11-23 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Jan Hlebowicz, historyk z Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej, autor m.in. książki „Polityka na ambonie. Środowisko księży patriotów w województwie gdańskim w latach 1950-1956”.
A rozmawiamy o relacjach Kościoła i PRL-owskiej władzy.
Rozmawiamy także o tzw. „księżach patriotach”. O sposobach, w jaki totalitarna władza szantażowała i łamała przedstawicieli duchowieństwa. O relacjach Kościół-władza w PRL oraz o tym, jakie konsekwencje miały i mają te relacje dla współczesności. O specyfice okresu stalinowskiego. O uzasadnieniach moralnych, filozoficznych i teologicznych, jakie „księża patrioci” tworzyli dla swoich związków z aparatem państwowej represji. O uniwersalnych dylematach: lojalności, wierności zasadom, zdradzie ideałów. O wystawie „Nasi chłopcy”.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Jan Hlebowicz, historyk z Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej, autor m.in. książki „Polityka na ambonie. Środowisko księży patriotów w województwie gdańskim w latach 1950-1956”.
A rozmawiamy o relacjach Kościoła i PRL-owskiej władzy.
Rozmawiamy także o tzw. „księżach patriotach”. O sposobach, w jaki totalitarna władza szantażowała i łamała przedstawicieli duchowieństwa. O relacjach Kościół-władza w PRL oraz o tym, jakie konsekwencje miały i mają te relacje dla współczesności. O specyfice okresu stalinowskiego. O uzasadnieniach moralnych, filozoficznych i teologicznych, jakie „księża patrioci” tworzyli dla swoich związków z aparatem państwowej represji. O uniwersalnych dylematach: lojalności, wierności zasadom, zdradzie ideałów. O wystawie „Nasi chłopcy”.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
#257 Prawda, kłamstwo, wolność słowa. Rozmowa z dr. Pawłem Boguszewskim
2025-11-16 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec, popularyzator nauki, kierownik Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Biologii Doświadczalne im. Marcelego Nenckiego PAN.
A rozmawiamy o prawdzie, kłamstwie i wolności słowa.
Rozmawiamy także o tym jakie są granice wolności słowa. O tym, o to znaczy „wolność słowa” w kontekście nauki, a zwłaszcza – medycyny i zdrowia. O tym, czy istnieją w tym obszarze jakieś zróżnicowania i gradacje? O różnych przykładach oszustw i szarlatanerii – od totalnej biologii po „kościół naturalny”.
A także o wielu jeszcze sprawach.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec, popularyzator nauki, kierownik Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Biologii Doświadczalne im. Marcelego Nenckiego PAN.
A rozmawiamy o prawdzie, kłamstwie i wolności słowa.
Rozmawiamy także o tym jakie są granice wolności słowa. O tym, o to znaczy „wolność słowa” w kontekście nauki, a zwłaszcza – medycyny i zdrowia. O tym, czy istnieją w tym obszarze jakieś zróżnicowania i gradacje? O różnych przykładach oszustw i szarlatanerii – od totalnej biologii po „kościół naturalny”.
A także o wielu jeszcze sprawach.
Owocnego słuchania!
#256 Jak przeciwdziałać propagowaniu pseudonauki i pseudomedycyny? Rozmowa z dr. Pawłem Boguszewskim
2025-11-09 06:00:00
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec, kierownik Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN.
A rozmawiamy o przeciwdziałaniu pseudonauce i pseudomedycynie.
Rozmawiamy także o przypadkach z ostatnich tygodni: odwołaniu spotkania o totalnej biologii w Bibliotece Publicznej w Piasecznie oraz rozmowie Bogdana Rymanowskiego z prof. Grażyną Cichosz. O tym, czym jest totalna biologia i dlaczego nie ma nic wspólnego z rzetelną wiedzą. O szkodliwości propagowania tego rodzaju doktryn. O standardach, jakie powinny obowiązywać w instytucjach państwowych. O tym, czym jest konsensus naukowy. O tym jak odróżnić rewolucjonistę naukowego od hochsztaplera. O odpowiedzialności i etyce dziennikarskiej. O internetowych nagonkach i mediach społecznościowych.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec, kierownik Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN.
A rozmawiamy o przeciwdziałaniu pseudonauce i pseudomedycynie.
Rozmawiamy także o przypadkach z ostatnich tygodni: odwołaniu spotkania o totalnej biologii w Bibliotece Publicznej w Piasecznie oraz rozmowie Bogdana Rymanowskiego z prof. Grażyną Cichosz. O tym, czym jest totalna biologia i dlaczego nie ma nic wspólnego z rzetelną wiedzą. O szkodliwości propagowania tego rodzaju doktryn. O standardach, jakie powinny obowiązywać w instytucjach państwowych. O tym, czym jest konsensus naukowy. O tym jak odróżnić rewolucjonistę naukowego od hochsztaplera. O odpowiedzialności i etyce dziennikarskiej. O internetowych nagonkach i mediach społecznościowych.
A także o wielu jeszcze innych sprawach.
Owocnego słuchania!