Ex Cathedra
Rozmawiamy, aby zrozumieć świat. Podcast popularnonaukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego - o nauce, ludziach i świecie. Gościmy ludzi świata nauki najstarszego polskiego uniwersytetu, ponieważ chcemy zrozumieć otaczającą nas rzeczywistość. Audycja jest realizowana przez Centrum Prasowe UJ.
Kategorie:
Nauka
Nauka
1# Stany Zjednoczone w ogniu | prof. Radosław Rybkowski
2026-01-28 13:59:54
W tym odcinku podcastu Ex Cathedra przyjrzymy się temu, co dzieje się w Stanach Zjednoczonych. W styczniu, za sprawą działań agentów ICE, życie straciły dwie osoby - 7 stycznia Renee Good, a 24 stycznia Alex Prettie. Gość audycji, prof. Radosław Rybkowski z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ, przybliża słuchaczom wydarzenia, które wstrząsnęły opinią publiczną. Ekspert wyjaśnia również, dlaczego sytuacja polityczna w USA jest tak napięta, jakie są reakcje Republikanów, Demokratów oraz ruchu MAGA na wydarzenia w Minneapolis, oraz co agenda polityczna prezydenta Donalda Trumpa w praktyce oznacza dla mieszkańców kraju. Gospodarz podcastu: Kamil Sikora , Centrum Prasowe UJ
W tym odcinku podcastu Ex Cathedra przyjrzymy się temu, co dzieje się w Stanach Zjednoczonych. W styczniu, za sprawą działań agentów ICE, życie straciły dwie osoby - 7 stycznia Renee Good, a 24 stycznia Alex Prettie.
Gość audycji, prof. Radosław Rybkowski z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ, przybliża słuchaczom wydarzenia, które wstrząsnęły opinią publiczną.
Ekspert wyjaśnia również, dlaczego sytuacja polityczna w USA jest tak napięta, jakie są reakcje Republikanów, Demokratów oraz ruchu MAGA na wydarzenia w Minneapolis, oraz co agenda polityczna prezydenta Donalda Trumpa w praktyce oznacza dla mieszkańców kraju.
Gospodarz podcastu: Kamil Sikora, Centrum Prasowe UJ
Inteligencja na sterydach. Trzy lata rewolucji AI
2025-11-30 06:00:00
Algorytmy, prompty, chatboty, wirtualni asytenci, modele językowe, sieci neuronowe, generatywna AI – od trzech lat, dzięki narzędziom opartym o sztuczną inteligencję, nasza rzeczywistość i codzienność diametralnie się zmieniły. Dzisiaj trudno wyobrazić sobie aspektu naszego życia bez AI: praca, edukacja, nauka, komunikacja, kultura, relacje międzyludzkie itd. Pytanie, czy rozumiany, co tak naprawdę dzieje za pod powierzchnią narzędzi AI. Jakie są realne zagrożenia i wyzwania, ale również realne korzyści płynące z wprzężenia do naszego życia sztucznej inteligencji? Bo jak przekonuje dr inż. Joanna Świebocka-Więk z Katedry Informatyki Stosowanej UJ, kierowniczka kierunku studiów sztuczna inteligencja na Wydziale Matematyki i Informatyki UJ – rozmówczyni w podcaście Przystanek #misjaUJ – nie ma powrotu do świata bez AI, więc należy ten świat rozumieć i przewidywać, co przyniesie przyszłość.
Algorytmy, prompty, chatboty, wirtualni asytenci, modele językowe, sieci neuronowe, generatywna AI – od trzech lat, dzięki narzędziom opartym o sztuczną inteligencję, nasza rzeczywistość i codzienność diametralnie się zmieniły.
Dzisiaj trudno wyobrazić sobie aspektu naszego życia bez AI: praca, edukacja, nauka, komunikacja, kultura, relacje międzyludzkie itd.
Pytanie, czy rozumiany, co tak naprawdę dzieje za pod powierzchnią narzędzi AI. Jakie są realne zagrożenia i wyzwania, ale również realne korzyści płynące z wprzężenia do naszego życia sztucznej inteligencji?
Bo jak przekonuje dr inż. Joanna Świebocka-Więk z Katedry Informatyki Stosowanej UJ, kierowniczka kierunku studiów sztuczna inteligencja na Wydziale Matematyki i Informatyki UJ – rozmówczyni w podcaście Przystanek #misjaUJ – nie ma powrotu do świata bez AI, więc należy ten świat rozumieć i przewidywać, co przyniesie przyszłość.
Dwa lata wojny w Palestynie
2025-10-07 06:00:00
Od dwóch lat Strefa Gazy znajduje się w centrum jednego z najkrwawszych i najbardziej złożonych konfliktów XXI wieku. Z jednej strony naloty, blokady i ofensywy wojskowe Izraela, z drugiej – działania Hamasu i dramat cywilów uwięzionych pomiędzy polityką a wojną. Liczby są porażające: dziesiątki tysięcy zabitych Palestyńczyków, tysiące rannych, ogromne zniszczenia infrastruktury. Tymczasem w Izraelu wciąż żywe jest doświadczenie brutalnego ataku Hamasu z 2023 roku. W tym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ spróbujemy zrozumieć, co dzieje się w Gazie, jak wyglądają kulisy rozmów o zawieszeniu broni i jakie scenariusze rysują się dla przyszłości tego regionu. Gościem audycji jest dyrektor Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ — dr hab. Łukasz Fyderek — politolog, analityk spraw międzynarodowych specjalizujący się w problematyce bliskowschodniej.
Od dwóch lat Strefa Gazy znajduje się w centrum jednego z najkrwawszych i najbardziej złożonych konfliktów XXI wieku. Z jednej strony naloty, blokady i ofensywy wojskowe Izraela, z drugiej – działania Hamasu i dramat cywilów uwięzionych pomiędzy polityką a wojną.
Liczby są porażające: dziesiątki tysięcy zabitych Palestyńczyków, tysiące rannych, ogromne zniszczenia infrastruktury. Tymczasem w Izraelu wciąż żywe jest doświadczenie brutalnego ataku Hamasu z 2023 roku.
W tym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ spróbujemy zrozumieć, co dzieje się w Gazie, jak wyglądają kulisy rozmów o zawieszeniu broni i jakie scenariusze rysują się dla przyszłości tego regionu.
Gościem audycji jest dyrektor Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ — dr hab. Łukasz Fyderek — politolog, analityk spraw międzynarodowych specjalizujący się w problematyce bliskowschodniej.
EtnoLAB. Pracownia Etnografii Stosowanej
2025-09-24 06:00:00
Czym naprawdę zajmuje się etnografia i antropologia kulturowa? Czy badania nad codziennością, lokalnymi tradycjami i różnicami kulturowymi mogą znaleźć zastosowanie w biznesie i życiu społecznym? W rozmowie z zespołem EtnoLAB z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ, odkrywamy kulisy ich pracy badawczej, obszary zainteresowań i to, jak etnologia może wspierać nie tylko naukę, ale i biznes. Rozmawiamy o etnologii stosowanej, możliwościach współpracy komercyjnej, a także o wyzwaniach, wątpliwościach etycznych i społecznej odpowiedzialności badaczy. Posłuchaj i dowiedz się, dlaczego antropologia jest potrzebna dziś bardziej niż kiedykolwiek!
Czym naprawdę zajmuje się etnografia i antropologia kulturowa?
Czy badania nad codziennością, lokalnymi tradycjami i różnicami kulturowymi mogą znaleźć zastosowanie w biznesie i życiu społecznym?
W rozmowie z zespołem EtnoLAB z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ, odkrywamy kulisy ich pracy badawczej, obszary zainteresowań i to, jak etnologia może wspierać nie tylko naukę, ale i biznes.
Rozmawiamy o etnologii stosowanej, możliwościach współpracy komercyjnej, a także o wyzwaniach, wątpliwościach etycznych i społecznej odpowiedzialności badaczy.
Posłuchaj i dowiedz się, dlaczego antropologia jest potrzebna dziś bardziej niż kiedykolwiek!
Życie zapisane w powieściach. Biografia i twórczość Tomasza Manna
2025-09-12 09:00:00
Tomasz Mann – klasyk literatury niemieckiej i światowej, laureat Literackiej Nagrody Nobla z 1929 roku; którego 150. rocznicę urodzin świętujemy w 2025 roku – w swoich dziełach mierzył się z pytaniami o kondycję jednostki, odpowiedzialność artysty i losy Europy w XX wieku. We wrześniowym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ dr Agnieszka Sowa z Katedry Literatury Niemieckojęzycznej UJ przybliża biografię oraz najważniejsze etapy twórczości Manna: od rodzinnej sagi "Buddenbrookowie", przez modernistyczne eksperymenty "Czarodziejskiej góry", aż po filozoficzny dramat "Doktora Faustusa".
Tomasz Mann – klasyk literatury niemieckiej i światowej, laureat Literackiej Nagrody Nobla z 1929 roku; którego 150. rocznicę urodzin świętujemy w 2025 roku – w swoich dziełach mierzył się z pytaniami o kondycję jednostki, odpowiedzialność artysty i losy Europy w XX wieku.
We wrześniowym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ dr Agnieszka Sowa z Katedry Literatury Niemieckojęzycznej UJ przybliża biografię oraz najważniejsze etapy twórczości Manna: od rodzinnej sagi "Buddenbrookowie", przez modernistyczne eksperymenty "Czarodziejskiej góry", aż po filozoficzny dramat "Doktora Faustusa".
Hiroszima i Nagasaki - 80 lat później
2025-08-06 06:00:00
80 lat temu na japońskie miasta - Hiroszimę i Nagasaki - amerykańskie bombowce zrzuciły bomby atomowe. Skala tragedii do dzisiaj szokuje i rozbudza dyskusję o zasadności użycia broni jądrowej. Dlaczego dowództwo amerykańskie podjęło decyzję o użyciu pocisków, które powstały w wyniku Projektu Manhattan? Jakie były skutki krótko- i długoterminowe użycia broni jądrowej? Jakie były konsekwencje ataku z perspektywy Japonii? O tym opowiada dr hab. Stanisław Meyer - japonista z Instytutu Orientalistyki UJ, kierownik Zakładu Japonistyki i Chin UJ - w najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ.
80 lat temu na japońskie miasta - Hiroszimę i Nagasaki - amerykańskie bombowce zrzuciły bomby atomowe. Skala tragedii do dzisiaj szokuje i rozbudza dyskusję o zasadności użycia broni jądrowej.
Dlaczego dowództwo amerykańskie podjęło decyzję o użyciu pocisków, które powstały w wyniku Projektu Manhattan? Jakie były skutki krótko- i długoterminowe użycia broni jądrowej? Jakie były konsekwencje ataku z perspektywy Japonii?
O tym opowiada dr hab. Stanisław Meyer - japonista z Instytutu Orientalistyki UJ, kierownik Zakładu Japonistyki i Chin UJ - w najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ.
Dubrownik: zaraza i literatura
2025-07-01 06:00:00
Dr Damian Kubik z Instytut Filologii Słowiańskiej UJ opowiada o swoich badaniach nad kulturą i literaturą serbską w XIX wieku. W najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ dr Kubik opowiada o literackim świadectwie Dubrownika poświęconemu znaczeniu szczepień w walce z zarazą. Nagranie zrealizowano w 2021 roku.
Dr Damian Kubik z Instytut Filologii Słowiańskiej UJ opowiada o swoich badaniach nad kulturą i literaturą serbską w XIX wieku.
W najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ dr Kubik opowiada o literackim świadectwie Dubrownika poświęconemu znaczeniu szczepień w walce z zarazą.
Nagranie zrealizowano w 2021 roku.
Polak w Kosmosie - nowa era dla nauki
2025-06-23 13:10:41
Czy Polska właśnie rozpoczyna swój kosmiczny rozdział? W najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misja UJ rozmawiamy z dr Elżbietą Kuligowską z Obserwatorium Astronomicznego UJ . Dowiedzcie się, kim jest Sławosz Uznański-Wiśniewski oraz co oznacza jego misja dla przyszłości polskiej nauki i technologii. Odkryjcie tajniki treningów astronautów, zobaczcie, jak zmienia się człowiek po powrocie z orbity i poznajcie fascynujące polskie eksperymenty, które polecą na Międzynarodową Stację Kosmiczną!
Czy Polska właśnie rozpoczyna swój kosmiczny rozdział? W najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misja UJ rozmawiamy z dr Elżbietą Kuligowską z Obserwatorium Astronomicznego UJ.
Dowiedzcie się, kim jest Sławosz Uznański-Wiśniewski oraz co oznacza jego misja dla przyszłości polskiej nauki i technologii. Odkryjcie tajniki treningów astronautów, zobaczcie, jak zmienia się człowiek po powrocie z orbity i poznajcie fascynujące polskie eksperymenty, które polecą na Międzynarodową Stację Kosmiczną!
Tysiąc lat Korony Polskiej. Co wiemy o koronacji Bolesława Chrobrego?
2025-05-15 11:41:00
W tym roku obchodzimy tysiąclecie Korony Polskiej, ponieważ w 1025 roku miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. Ten ważny moment dziejowy w historii Polski analizuje i rozkłada na czynniki pierwsze prof. Krzysztof Ożóg - wybity mediewista, od blisko pół wieku związany z Instytutu Historii UJ.
W tym roku obchodzimy tysiąclecie Korony Polskiej, ponieważ w 1025 roku miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. Ten ważny moment dziejowy w historii Polski analizuje i rozkłada na czynniki pierwsze prof. Krzysztof Ożóg - wybity mediewista, od blisko pół wieku związany z Instytutu Historii UJ.
Romulus i Remus "przywróceni" do życia, czyli inżynieria genetyczna w XXI wieku
2025-04-10 11:35:38
Romulus i Remus to bliźniacy i legendarni założyciele starożytnego miasta Rzym. To również imiona nadane dwóm samcom Wilka strasznego ( Aenocyon dirus ), które zostały "wskrzeszone" przez naukowców z firmy Colossal Biosciences.
Romulus i Remus to bliźniacy i legendarni założyciele starożytnego miasta Rzym. To również imiona nadane dwóm samcom Wilka strasznego (Aenocyon dirus), które zostały "wskrzeszone" przez naukowców z firmy Colossal Biosciences.