Art Transparent | Przegląd Sztuki SURVIVAL
Zajmujemy się sztuką współczesną. Działamy lokalnie – cykl „15% abstrakcji” o Grupie Wrocławskiej – i międzynarodowo – cykle „SURVIVAL” oraz „Afryka bliska i odległa”.
15% abstrakcji #17 | Odkrywamy białe plamy wrocławskiej historii sztuki – rozmowa z Michałem Bieńkiem, Ewą Plutą i Małgorzatą Miśniakiewicz
2025-12-09 03:30:00
Odszukiwanie artystek, o których pamięć nikt się nie zatroszczył to jedno z najważniejszych założeń cyklu „15% abstrakcji”, który prowadzimy w naszej fundacji Art Transparent od 2018 roku. Dzięki temu ułatwiamy współczesnym osobom artystycznym odkrywanie korzeni i dialog z artystkami powojennego Wrocławia.
Projekt dokumentuje, przypomina i przywraca pamięć o zapomnianych artystkach związanych ze środowiskiem wrocławskim. Punktem wyjścia była wystawa poświęcona Hannie Krzetuskiej – malarce, która przez lata pozostawała w cieniu męża, mimo własnych osiągnięć artystycznych. Z czasem inicjatywa rozrosła się w cykl wystaw, forów, podcastów i publikacji poświęconych twórczyniom ceramiki, rzeźby, malarstwa i innych dziedzin sztuki. Twórczynie i twórcy projektu dążą do ocalenia historii artystek, których dorobek często został rozproszony lub zapomniany, oraz do zbudowania mostu między pokoleniami współczesnych i dawnych twórczyń. Audycja jest więc formą „żywego archiwum” – zapisem rozmów, wspomnień i refleksji, które ratują kobiece dziedzictwo artystyczne Wrocławia przed zatarciem.
Na okładce odcinka:
Na pierwszym planie obiekt Karoliny Szymanowskiej, na drugim obraz Krzesławy Maliszewskiej, fot. Małgorzata Kujda
15% abstrakcji #16 | „liczy się dla mnie przekazywanie doświadczenia” – rozmowa z prof. Lidią Kupczyńską Jankowiak
2025-12-02 03:30:00
„Tyle przekazałam. Cały czas to jest kwestia doświadczenia, które mogłabym przekazać, które do tej pory przekazywałam studentom i to się bardzo dla mnie liczy” – mówi ceramiczka i projektantka Lidia Kupczyńska-Jankowiak w rozmowie z Miłą Bożek.
Lidia Kupczyńska-Jankowiak opowiada o swoim życiu z ceramiką: od pierwszych doświadczeń w MDK, przez studia i pracę w zakładach ceramicznych, aż po wieloletnią działalność na Akademii Sztuk Pięknych. Wspomina mistrzów, takich jak Halina Olech i Eugeniusz Geppert, kulisy projektowania dla przemysłu, relacje z robotnikami i ceramikarską „rodziną”, a także swoją pieczołowitą troskę o zachowanie dorobku – od domowego strychu po kolekcje muzealne i przestrzeń miejską Wrocławia. Mówi o zmianach w ceramice, o wpływie technologii i pandemii na jej myślenie o formie użytkowej, oraz o tym, jak ważne jest, by sztuka i nazwiska twórczyń nie znikały w „białych plamach” historii.
Wypełniamy białe plamy wrocławskiej historii. Zapraszamy do odsłuchania odcinka naszej audycji, która w każdą środę między 23.10 a 13.11.2025 emitowana była w Radiu Wrocław Kultura. Podczas rozmów odkrywamy wybitne artystki — rzeźbiarki i ceramiczki powojennego Wrocławia. Wysłuchaj herstorii, które zmienią Twoje spojrzenie na Wrocław. Redaktorką audycji jest Miła Bożek.
Więcej informacji: https://arttransparent.org/biale-plamy-sa-2025/audycja-w-radio-wroclaw-kultura/
Na okładce wpisu:
Lidia Kupczyńska-Jankowiak, fot. Małgorzata Kujda
15% abstrakcji #16 | „warsztat to jest jak, a twórczość to jest co” – rozmowa z prof. Krystyną Cybińską
2025-11-25 03:30:00
W tym odcinku Miła Bożek rozmawia z prof. Krystyną Cybińską – wybitną artystką, ceramiczką, wykładowczynią i jedną z najważniejszych postaci wrocławskiego środowiska artystycznego. To rozmowa o pamięci, sztuce i sile tworzenia – o dzieciństwie naznaczonym wojną, o odkrywaniu talentu i o tym, jak glina może stać się językiem duchowego przetrwania.
Profesor Cybińska opowiada o swoich studiach, pierwszych nauczycielach, o tym, dlaczego warsztat jest fundamentem każdej sztuki i jak rozpoznać prawdziwy talent. Z czułością i humorem wspomina kobiety swojej rodziny – silne, niezależne, mądre – oraz własne doświadczenia nauczycielki i artystki, która z natury czerpie inspirację i sens.
To opowieść o tym, że sztuka nie jest wyborem, ale przymusem. O tym, że forma naturalnie kształtowana jest doskonale piękna. I o tym, że – jak mówi prof. Cybińska – „warsztat to jest jak, a twórczość to jest co”.
Wypełniamy białe plamy wrocławskiej historii. Zapraszamy do odsłuchania odcinka naszej audycji, która w każdą środę między 23.10 a 13.11.2025 emitowana była w Radiu Wrocław Kultura. Podczas rozmów odkrywamy wybitne artystki — rzeźbiarki i ceramiczki powojennego Wrocławia. Wysłuchaj herstorii, które zmienią Twoje spojrzenie na Wrocław. Redaktorką audycji jest Miła Bożek.
Więcej informacji: https://arttransparent.org/biale-plamy-sa-2025/audycja-w-radio-wroclaw-kultura/
Na okładce odcinka: prof. Krystyna Cybińska, fot. Grzegorz Stadnik, dzięki uprzejmości Fine Art Gallery i Anny Gendaj
15% abstrakcji #14 | Światła i cienie. Rzeźbiarki powojennego Wrocławia – wykład Karoliny Dzimiry-Zarzyckiej
2025-11-19 03:30:00
Karolina Dzimira-Zarzycka opowiada o powojennych wrocławiskich rzeźbiarkach, pokazując ich świat przez biografię Łucji Skomorowskiej-Wilimowskiej.Dowiesz się:
Kim była Łucja Skomorowska-Wilamowska i jaki wpływ miała na polską rzeźbę powojenną.
Jak wyglądały warunki na powojennej uczelni – zarówno w kontekście społecznym, jak i zaopatrzenia pracowni i dostępu do nich.
Jak na działalność uczelni i panującą w niej atmosferę wpływała trauma wojenna.
Dlaczego Wrocław stał się tak silnym ośrodkiem szkła i ceramiki.
Jak wyglądał problem ciągłości „kobiecej” w rzeźbie.
Jak płeć oraz role społeczne wpływały na postrzeganie twórczości.Jaki wpływ na działalność artystyczną miały polityka i opresja PRL.
Jak wyglądały pracownie oraz infrastruktura dla osób artystycznych zaraz po wojnie.
Jak powojenna potrzeba społeczna „znakowania” przestrzeni wpływała na specjalizacje artystek.
Jak wyglądała polityka dotycząca rzeźby plenerowej: planowanie, finansowanie, zamawianie, opieka nad nią.
Jak wyglądały wynagrodzenia za pracę osób artystycznych przed i po wojnie.
Jaka była widoczność rzeźby w skali ogólnopolskiej.
Wykład odbył się 11 października 2025 podczas forum popularnonaukowe z cyklu „15% abstrakcji”, którego organizatorką jest fundacja Art Transparent. W tym roku skupiliśmy się na społecznych, wytwórczych i afektywnych wymiarach pracy artystek, szczególną uwagę poświęciliśmy dolnośląskim rzeźbiarkom, ceramiczkom i projektantkom.
Więcej informacji na: https://arttransparent.org/biale-plamy-sa-2025/forum-z-cyklu-15-abstrakcji/
Forum „Białe plamy są… – rzeźbiarki i ceramiczki powojennego Wrocławia” było otwartą przestrzenią pozwalającą na zebranie rozproszonych materiałów i opowieści dotyczących biografii i twórczości wrocławskich rzeźbiarek i ceramiczek, m.in. Janinie Szczypczyńskiej, Reginie Konieczce, czy siostrach Skomorowskich. Odbyły się cztery rozmowy i wykład, podczas których przyglądałyśmy się nie tylko historycznym kontekstom biografii twórczyń, ale także ich spuściźnie i wpływie na sztukę kolejnych pokoleń.
15% abstrakcji #13 | „czasem wychodzi niezamierzone piękno”– rozmowa z prof. Ireną Lipską-Zworską
2025-11-18 09:04:11
Rozmowa redaktor Miły Bożek z artystką Ireną Lipską-Zworską to opowieść o drodze twórczej, pasji do ceramiki i życiu poświęconym sztuce. Artystka wspomina swoje początki, studia na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, pierwsze doświadczenia z gliną oraz pracę w fabrykach porcelany. Mówi o inspiracjach naturą, o roli kobiet w sztuce ceramicznej i o tym, że tworzenie stało się dla niej sposobem na życie i źródłem radości. To ciepła, pełna wspomnień i mądrości rozmowa o sztuce, pracy i miłości do gliny. Rozmowę prof. Irena Lipska-Zworska zakończyła słowami: „Sztuka mnie trzymała czasami w trudnych w życiu chwilach. Bardzo pomagała i była trochę lekarstwem. Naprawdę, bardzo mi pomagała”.
Wypełniamy białe plamy wrocławskiej historii. Zapraszamy do odsłuchania odcinka naszej audycji, która w każdą środę między 23.10 a 13.11.2025 emitowana była w Radiu Wrocław Kultura. Podczas rozmów odkrywamy wybitne artystki — rzeźbiarki i ceramiczki powojennego Wrocławia. Wysłuchaj herstorii, które zmienią Twoje spojrzenie na Wrocław. Redaktorką audycji jest Miła Bożek.
Więcej informacji: https://arttransparent.org/biale-plamy-sa-2025/audycja-w-radio-wroclaw-kultura/
Na okładce odcinka:
prof. Irena Lipska-Zworska, fot. Dzikie Studio, dzięki uprzejmości Fine Art Gallery i Anny Gendaj
15% abstrakcji #12 | Krystyna Michałowska i pamięć kobiet w sztuce – Małgorzata Miśniakiewicz rozmawia z Iloną Witkowską i Alicją Kielan
2025-11-18 07:46:07
Rozmowa Małgorzaty Miśniakiewicz z Iloną Witkowską i Alicją Kielan wokół pracy wideo, którą przygotowały na potrzeby wystawy „Niektórzy nie pamiętają koloru oczu swojej matki”. Film porusza kwestie pamięci o twórczości powojennych artystek ze szczególnym uwzględnieniem sztuki Krystyny Michałowskiej, z której pracami zostanie on na wystawie zestawiony. Artystki i współkuratorka wystawy rozmawiają o metodzie opartej na emocjonalnym odbiorze anonimowych dzieł, o relacji poezji i obrazu, o wymazywaniu artystek z historii, a także o napięciu między życiem prywatnym a twórczością.
Dzięki tej rozmowie dowiesz się:
- Jakie założenia przyjęły Ilona Witkowska (poetka) i Alicja Kielan (artystka) w swojej pracy wideo oraz do jakiej pracy nim nawiązują i z jakich metod filmowych skorzystały.
- Jakie obiekty Krystyny Michałowskiej-Podsiadły wykorzystały w filmie.
- Z jakimi trudnościami społecznymi mierzyły się powojenne artystki.
- Jak wyglądała dynamika pracy Ilony Witkowskiej i Alicji Kielan nad filmem.
- Jak powstał tytuł wystawy „Niektórzy nie pamiętają koloru oczu swojej matki”.
Rozmowa odbyła się 11 października 2025 podczas forum popularnonaukowe z cyklu „15% abstrakcji”, którego organizatorką jest fundacja Art Transparent. W tym roku skupiliśmy się na społecznych, wytwórczych i afektywnych wymiarach pracy artystek, szczególną uwagę poświęciliśmy dolnośląskim rzeźbiarkom, ceramiczkom i projektantkom.
Forum „Białe plamy są… – rzeźbiarki i ceramiczki powojennego Wrocławia” było otwartą przestrzenią pozwalającą na zebranie rozproszonych materiałów i opowieści dotyczących biografii i twórczości wrocławskich rzeźbiarek i ceramiczek, m.in. Janinie Szczypczyńskiej, Reginie Konieczce, czy siostrach Skomorowskich. Odbyły się cztery rozmowy i wykład, podczas których przyglądałyśmy się nie tylko historycznym kontekstom biografii twórczyń, ale także ich spuściźnie i wpływie na sztukę kolejnych pokoleń.
15% abstrakcji #11 | Ceramika w przemyśle w PRL i współcześnie
2025-11-11 10:20:46
Rozmawiają Renata Bonter i Lidia Kupczyńska-Jankowiak,
Rozmowa pokazuje drogę od powojennej, fabrycznej ceramiki projektowanej pod państwowy przemysł, przez dramat transformacji i upadek zakładów, aż po dzisiejszy model ceramiczek-projektantek, który działa w małej skali, łączy tradycyjne rzemiosło z nowymi technologiami, myśli ekologicznie i często traktuje ceramikę jako medium budowania sensu, tożsamości i… własnego dobrostanu.
Rozmowa Renaty Bonter i Lidii Kupczyńskiej-Jankowiak krąży wokół trzech głównych wątków: historii wrocławskiej ceramiki, współpracy z przemysłem i dzisiejszej edukacji/profesji ceramiczek.Dzięki tej rozmowie dowiesz się:skąd się wzięła „Wrocławska Szkoła Ceramiki”,
15% abstrakcji #10 | Przemysł w sztuce i sztuka w przemyśle. O mecenacie PRL
2025-11-04 16:24:35
Ten odcinek to opowieść o spotkaniu sztuki, przemysłu i kobiet na Dolnym Śląsku po 1945 roku. Iwona Kałuża (historyczka sztuki) i Maciej Mądry (historyk) pokazują, jak zmiana granic po wojnie, rozwój fabryk włókienniczych i ceramicznych oraz socjalistyczna propaganda przełożyły się na codzienność kobiet – robotnic i artystek – pracujących w zakładach przemysłowych.Dowiesz się między innymi:→ dlaczego Dolny Śląsk stał się tak ważnym regionem przemysłowym i co naprawdę stało się z fabrykami po wojnie,→ jak wyglądała feminizacja przemysłu lekkiego – dlaczego w włókiennictwie i ceramice pracowało tak wiele kobiet,→ jakie były warunki pracy kobiet: hałas, temperatura, wilgoć, praca akordowa oraz zaplecze socjalne np. żłobki przy zakładach pracy,→ jak państwo próbowało „estetyzować” codzienność: Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, Instytut Wzornictwa Przemysłowego,→ w jaki sposób artystki i artyści trafiali do fabryk – projektując porcelanę, tkaniny, a nawet maszyny dla przemysłu ciężkiego (np. walce drogowe dla Fadromy),→ jak działał mecenat zakładów pracy: galerie w fabrykach, wystawy dla robotników, możliwość kupowania dzieł na raty,→ dlaczego praktyki studenckie w hutach i fabrykach porcelany były wyjątkową szansą na eksperymenty artystyczne – i dlaczego dziś tak bardzo tego brakuje.To odcinek o tym, jak kobiety, sztuka i fabryki współtworzyły powojenny Dolny Śląsk – z całym jego paradoksem między propagandą, wyzyskiem, a realną emancypacją i twórczością.Rozmowa odbyła się podczas forum popularnonaukowe z cyklu "15% abstrakcji", którego organizatorką jest fundacja Art Transparent.W tym roku skupiliśmy się na społecznych, wytwórczych i afektywnych wymiarach pracy artystek, szczególną uwagę poświęciliśmy dolnośląskim rzeźbiarkom, ceramiczkom i projektantkom. Forum „Białe plamy są…. – rzeźbiarki i ceramiczki powojennego Wrocławia” było otwartą przestrzenią pozwalającą na zebranie rozproszonych materiałów i opowieści dotyczących biografii i twórczości wrocławskich rzeźbiarek i ceramiczek, m.in. Janinie Szczypczyńskiej, Reginie Konieczce, czy siostrach Skomorowskich. Odbyły się cztery rozmowy i wykład, podczas których przyglądałyśmy się nie tylko historycznym kontekstom biografii twórczyń, ale także ich spuściźnie i wpływie na sztukę kolejnych pokoleń.
Więcej na: https://arttransparent.org/biale-plamy-sa-2025/forum-z-cyklu-15-abstrakcji//Zadanie „Białe plamy są…. – rzeźbiarki i ceramiczki powojennego Wrocławia” dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”
15% abstrakcji #9 | Detektywistyczne odkrycia archiwalnych zbiorów i pamięć o artystkach
2024-12-19 17:04:26
W rozmowie biorą udział ekspertki i praktyczki związane ze sztuką, w tym Barbara Banaś (kuratorka ceramiki i szkła współczesnego w Muzeum Narodowym we Wrocławiu), prof. Katarzyna Koczyńska-Kielan (ASP we Wrocławiu), Marta Drobińska (Ośrodek Dokumentacji Sztuki).
W tym odcinku rozmawiam o:
- Wyzwania związane z dokumentowaniem dorobku artystek, które były marginalizowane w dyskursie historycznym.
- Rola uczelni artystycznych w archiwizacji prac twórczyń.
- Trudności w zachowaniu i odnalezieniu dokumentacji artystycznej.
- Detektywistyczne odkrycia archiwalnych zbiorów i ich znaczenie dla historii sztuki.
- Przywracanie pamięci o zapomnianych postaciach dzięki pracy badaczy i nowoczesnym narzędziom.
- Refleksja nad rolą kobiet w sztuce i potrzebą ich pełniejszego uwzględnienia w narracjach historycznych.
/
Podcast „Białe plamy są, póki ich nie zauważamy” to część cyklu „15% abstrakcji” organizowanego przez Fundację Art Transparent, poświęconego historii i twórczości wrocławskich artystek, często pozostających w cieniu kolegów.
więcej informacji: https://arttransparent.org/event/biale-plamy/
// Grafika: Irena Lipska-Zworska na tle wystawy studenckiej w PWSSP we Wrocławiu, 1959, fot. Zdzisław Holuka, archiwum Ośrodka Dokumentacji Sztuki ASP im. E. Gepperta we Wrocławiu.
///
Przedsięwzięcie pt. „Białe plamy są, póki ich nie zauważamy” jest objęte wsparciem bezzwrotnym w formie grantu z planu rozwojowego (KPO) w ramach Inwestycji A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.
15% abstrakcji #8 | O ceramice unikatowej rozmawiają Anna Gendaj i Anna Malicka-Zamroska
2024-12-19 15:11:39
Uczestniczki dyskutują o ceramice unikatowej jako niedocenianej formie sztuki. W rozmowie biorą udział Anna Gendaj (założycielka Fine Art Gallery, specjalizującej się wyłącznie w ceramice unikatowej), Anna Malicka-Zamorska (artystka i wykładowczyni związana z ceramiką od lat 60.), Bożena Sacharczuk (wykładowczyni na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu) oraz inni eksperci z dziedziny sztuki ceramicznej.
Dowiesz się:
- Czym różni się ceramika unikatowa od ceramiki użytkowej oraz porcelany.
- Dlaczego ceramika unikatowa, mimo swojego artystycznego charakteru, pozostaje w cieniu innych dziedzin sztuki.
- Jak wygląda proces tworzenia ceramiki unikatowej, wymagający ogromnej precyzji i czasu.
- Jakie wyzwania stoją przed galeriami i artystami w promowaniu tej niszowej, ale fascynującej formy sztuki.
Rzucamy światło na trudności związane z budowaniem świadomości o ceramice unikatowej w Polsce, a także na potrzebę promocji jej jako równoprawnej dziedziny sztuki.
/
Podcast „Białe plamy są, póki ich nie zauważamy” to część cyklu „15% abstrakcji” organizowanego przez Fundację Art Transparent, poświęconego historii i twórczości wrocławskich artystek, często pozostających w cieniu męskich kolegów.
więcej informacji: https://arttransparent.org/event/biale-plamy/
// Grafika: Krystyna Cybińska na wystawie prac studenckich PWSSP we Wrocławiu, 1959, fot. Zdzisław Holuka, archiwum Ośrodka Dokumentacji Sztuki ASP im. E. Gepperta we Wrocławiu.
///
Przedsięwzięcie pt. „Białe plamy są, póki ich nie zauważamy” jest objęte wsparciem bezzwrotnym w formie grantu z planu rozwojowego (KPO) w ramach Inwestycji A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.
Forum Białe plamy są, póki ich nie zauważamy jest wydarzeniem towarzyszącym wystawie „It warms without burning” realizowanej w ramach zadania „Otwarta Pracownia Gepperta 2024” współfinansowanego ze środków Gminy Wrocław. / www.wroclaw.pl