Podcast Latynoamerykański
Raz w miesiącu spotkamy się, by lepiej poznać Amerykę Łacińską.
IG @latynoamerykanski
https://latynoamerykanski.pl/
Kategorie:
Społeczeństwo i Kultura
Społeczeństwo i Kultura
104. Wenezuela, Argentyna, Wenezuela. Migracja wenezuelska tam i z powrotem (MZS#5)
2026-06-13 11:50:26
Z Victorem znamy się od dawna. W 2014 roku odwiedziłem go w ojczystej Wenezueli. Pięć lat później zupełnym przypadkiem spotkaliśmy się w argentyńskim mieście Salta, dokąd Victor emigrował, uciekając przed wenezuelskim kryzysem. Pod koniec 2025 roku, w atmosferze kryzysu wywołanego tym razem w Argentynie przez rządy Javiera Mileia, zobaczyliśmy się w Salcie ponownie. Victor razem z rodziną wybierał się właśnie w drogę powrotną do Wenezueli, do czego doszło zaledwie kilka tygodni później. W ten sposób osobista historia Victora przebiega przez trzy być może najbardziej rozpoznawalne kryzysy współczesnej Ameryki Łacińskiej: kryzys wenezuelski, kryzys argentyński, a także kryzys migracyjny, związany z dwoma poprzednimi, ale stanowiący zjawisko same w sobie. Pomimo że w dużej mierze to politykierstwo (bo nie polityka) u szczytów władzy wytyczało szlaki uchodźcze Victora i jego rodziny w ostatnich latach, przesłanie, jakie wysyła nam Wenezuelczyk, ma więcej wspólnego z przynależnością, niż z propozycją którejkolwiek z partii. W zamieszaniu latynoamerykańskim XXI wieku to ziemia ratuje nas z szaleństwa, łaskawie pozwala się zakorzenić i wzywa nas do powrotu. Zapraszam do wysłuchania 104-tego odcinka Podcastu Latynoamerykańskiego i zarazem 5-tej części cyklu "Maszyna do znikania światów".
Z Victorem znamy się od dawna. W 2014 roku odwiedziłem go w ojczystej Wenezueli. Pięć lat później zupełnym przypadkiem spotkaliśmy się w argentyńskim mieście Salta, dokąd Victor emigrował, uciekając przed wenezuelskim kryzysem. Pod koniec 2025 roku, w atmosferze kryzysu wywołanego tym razem w Argentynie przez rządy Javiera Mileia, zobaczyliśmy się w Salcie ponownie. Victor razem z rodziną wybierał się właśnie w drogę powrotną do Wenezueli, do czego doszło zaledwie kilka tygodni później.
W ten sposób osobista historia Victora przebiega przez trzy być może najbardziej rozpoznawalne kryzysy współczesnej Ameryki Łacińskiej: kryzys wenezuelski, kryzys argentyński, a także kryzys migracyjny, związany z dwoma poprzednimi, ale stanowiący zjawisko same w sobie.
Pomimo że w dużej mierze to politykierstwo (bo nie polityka) u szczytów władzy wytyczało szlaki uchodźcze Victora i jego rodziny w ostatnich latach, przesłanie, jakie wysyła nam Wenezuelczyk, ma więcej wspólnego z przynależnością, niż z propozycją którejkolwiek z partii. W zamieszaniu latynoamerykańskim XXI wieku to ziemia ratuje nas z szaleństwa, łaskawie pozwala się zakorzenić i wzywa nas do powrotu.
Zapraszam do wysłuchania 104-tego odcinka Podcastu Latynoamerykańskiego i zarazem 5-tej części cyklu "Maszyna do znikania światów".
103. Nie milkną. Supersąsiedzi i megakopalnie w Andalgalá, część 2 (MZS#4)
2026-05-10 09:17:25
Kiedy koncern górniczy otwiera działalność na danym terytorium, nagle wszystko zdaje się działać na jego korzyść. Władza ustawodawcza, sądownictwo, a nawet fundacje robią co w ich mocy, aby tylko górnictwo odkrywkowe nie napotykało żadnych uniedogodnień. Ana Radusky, Melina Zocchi i Sergio Martínez opowiadają o dyktaturze górniczej, nieoficjalnym ustroju prowincji Catamarca, dziś na pasku szwajcarsko-angielskiej korporacji Glencore. Jaki jest rzeczywisty - społeczny i środowiskowy - koszt wydobycia złota i miedzi w Argentynie? To nagranie jest kontynuacją 101-szego odcinka Podcastu Latynoamerykańskiego oraz drugą (i ostatnią) częścią historii z Andalgalá. Oryginalne treści rozmów znajdziecie w naszym hiszpańskojęzycznym podcaście Radio Escuchante.
Kiedy koncern górniczy otwiera działalność na danym terytorium, nagle wszystko zdaje się działać na jego korzyść. Władza ustawodawcza, sądownictwo, a nawet fundacje robią co w ich mocy, aby tylko górnictwo odkrywkowe nie napotykało żadnych uniedogodnień. Ana Radusky, Melina Zocchi i Sergio Martínez opowiadają o dyktaturze górniczej, nieoficjalnym ustroju prowincji Catamarca, dziś na pasku szwajcarsko-angielskiej korporacji Glencore. Jaki jest rzeczywisty - społeczny i środowiskowy - koszt wydobycia złota i miedzi w Argentynie?
To nagranie jest kontynuacją 101-szego odcinka Podcastu Latynoamerykańskiego oraz drugą (i ostatnią) częścią historii z Andalgalá. Oryginalne treści rozmów znajdziecie w naszym hiszpańskojęzycznym podcaście Radio Escuchante.
102. Czy rdzenne ziemie wspólnotowe uratują boliwijską Amazonię?
2026-04-07 19:05:54
Na przykładzie rdzennych terytoriów wspólnotowych widać, że jako ludzie, jako gatunek homo sapiens, jesteśmy w stanie patrzeć na ziemię nie tylko jako tort przeznaczony do podzielenia na indywidualne porcje. Może własność prywatna ziemi wcale nie jest jedynym możliwym sposobem bytowania na tej planecie. I może ta alternatywna metoda byłaby szansą na przetrwanie amazońskich lasów w północnej Boliwii. Niniejsza relacja to zaledwie wstęp do reportażu dźwiękowego z rdzennych terytoriów wspólnotowych, który opublikujemy w ramach cyklu "Maszyna do znikania światów". Póki co zapraszam Was na przygodę i wspólne przemierzanie północnej Boliwii rowerem. Gotowi? No to w drogę!
Na przykładzie rdzennych terytoriów wspólnotowych widać, że jako ludzie, jako gatunek homo sapiens, jesteśmy w stanie patrzeć na ziemię nie tylko jako tort przeznaczony do podzielenia na indywidualne porcje. Może własność prywatna ziemi wcale nie jest jedynym możliwym sposobem bytowania na tej planecie. I może ta alternatywna metoda byłaby szansą na przetrwanie amazońskich lasów w północnej Boliwii.
Niniejsza relacja to zaledwie wstęp do reportażu dźwiękowego z rdzennych terytoriów wspólnotowych, który opublikujemy w ramach cyklu "Maszyna do znikania światów". Póki co zapraszam Was na przygodę i wspólne przemierzanie północnej Boliwii rowerem. Gotowi? No to w drogę!
101. Nie milkną. Supersąsiedzi i megakopalnie w Andalgalá, część 1 (MZS#3)
2026-03-21 12:44:18
Od lat 90. XX wieku mieszkańcy Andalgalá bronią góry i wody, której używają do nawadniania swoich pól i sadów. Jednocześnie firmy górnicze i politycy - niezależnie od barw partyjnych - zdają się nie interesować perspektywą mieszkańców. Kto zagarnie wodę z ośnieżonych szczytów Aconquija? W tym odcinku rozmawiamy z Aną Radusky, Meliną Zocchi i Sergio Martínezem z Asamblea El Algarrobo w Andalgalá. Opowiadają nam o walce, której finał wciąż pozostaje nierozstrzygnięty. Ich historia będzie tematem dwóch odcinków naszego podcastu, a to jest pierwsza część.
Od lat 90. XX wieku mieszkańcy Andalgalá bronią góry i wody, której używają do nawadniania swoich pól i sadów. Jednocześnie firmy górnicze i politycy - niezależnie od barw partyjnych - zdają się nie interesować perspektywą mieszkańców. Kto zagarnie wodę z ośnieżonych szczytów Aconquija?
W tym odcinku rozmawiamy z Aną Radusky, Meliną Zocchi i Sergio Martínezem z Asamblea El Algarrobo w Andalgalá. Opowiadają nam o walce, której finał wciąż pozostaje nierozstrzygnięty.
Ich historia będzie tematem dwóch odcinków naszego podcastu, a to jest pierwsza część.
100. Żyć i umierać blisko ludzi (MZS#2)
2026-01-21 17:45:41
Co się dzieje, gdy przegrywasz walkę o ziemię? W jaki sposób niszczone są lasy w prowincji Santiago del Estero w Argentynie? Kogo wspiera Kościół Katolicki w konfliktach między rolnikami a tymi, którzy zawłaszczają ich ziemię? I o jakim Kościele mówimy? Rozmawiamy z ojcem Roberto Murallem z grupy księży po stronie ubogich (OPP, Grupo de Curas en la Opción por los Pobres) w drugim z cyklu odcinków "Maszyna do znikania światów". Zapraszam serdecznie!
Co się dzieje, gdy przegrywasz walkę o ziemię? W jaki sposób niszczone są lasy w prowincji Santiago del Estero w Argentynie? Kogo wspiera Kościół Katolicki w konfliktach między rolnikami a tymi, którzy zawłaszczają ich ziemię? I o jakim Kościele mówimy?
Rozmawiamy z ojcem Roberto Murallem z grupy księży po stronie ubogich (OPP, Grupo de Curas en la Opción por los Pobres) w drugim z cyklu odcinków "Maszyna do znikania światów". Zapraszam serdecznie!
99. Maszyna do znikania światów. Antidotum (MZS#1)
2025-12-16 23:30:50
Istnieje wiele przykładów peryferyjnych miejscowości, które stopniowo kurczą się, aż w końcu znikają. Przyczyna nie zawsze jest znana. „Młodzi ludzie wybierają miasto” – to często powtarzane słowa, wypowiadane bez głębszej analizy. W małym miasteczku w argentyńskiej prowincji La Rioja mieszkańcy zdali sobie sprawę, że mając wystarczająco dużo wody i ziemi dla wszystkich, nie ma potrzeby emigracji. Pomysł wydaje się tak logiczny, jak nieuchronny okazał się konflikt z wielką własnością ziemską . Czy wioska będzie w stanie zapewnić sobie wystarczająco dużo miejsca, by kontynuować istnienie swojego świata? W pierwszym odcinku cyklu "Maszyna do znikania światów" w ramach Podcastu Latynoamerykańskiego nasz rozmówca, Sergio Vignato, zdradza receptę udanego życia niewielkiej społeczności.
Istnieje wiele przykładów peryferyjnych miejscowości, które stopniowo kurczą się, aż w końcu znikają. Przyczyna nie zawsze jest znana. „Młodzi ludzie wybierają miasto” – to często powtarzane słowa, wypowiadane bez głębszej analizy.
W małym miasteczku w argentyńskiej prowincji La Rioja mieszkańcy zdali sobie sprawę, że mając wystarczająco dużo wody i ziemi dla wszystkich, nie ma potrzeby emigracji. Pomysł wydaje się tak logiczny, jak nieuchronny okazał się konflikt z wielką własnością ziemską . Czy wioska będzie w stanie zapewnić sobie wystarczająco dużo miejsca, by kontynuować istnienie swojego świata?
W pierwszym odcinku cyklu "Maszyna do znikania światów" w ramach Podcastu Latynoamerykańskiego nasz rozmówca, Sergio Vignato, zdradza receptę udanego życia niewielkiej społeczności.
98. Argentyna jak Paragwaj, intencjonalność bez uważności
2025-12-05 17:54:18
Antropolożka Carol Rocha analizuje sytuację narodu Uru Muratos z 2019 roku na podstawie rozróżnienia między intencjonalnością a uważnością ("atencionalidad"). Obie definicje bardzo ułatwiają omawianie takich kwestii jak umowa UE-Mercosur czy fascynacja, jaką wielu z nas obdarza Amerykę Łacińską. Ekonomista Dario Ochoa wskazuje natomiast, że Argentyna dzielnie kroczy w ślady Paragwaju. Informacje, jakie płyną z kraju zdają się to potwierdzać. I to akurat wcale nie jest dobra wiadomość. Może Argentynie również przydałoby się nieco uważność zamiast ślepej intencjonalności rządzących? Zapraszam na odcinek pełen aktualności!
Antropolożka Carol Rocha analizuje sytuację narodu Uru Muratos z 2019 roku na podstawie rozróżnienia między intencjonalnością a uważnością ("atencionalidad"). Obie definicje bardzo ułatwiają omawianie takich kwestii jak umowa UE-Mercosur czy fascynacja, jaką wielu z nas obdarza Amerykę Łacińską.
Ekonomista Dario Ochoa wskazuje natomiast, że Argentyna dzielnie kroczy w ślady Paragwaju. Informacje, jakie płyną z kraju zdają się to potwierdzać. I to akurat wcale nie jest dobra wiadomość. Może Argentynie również przydałoby się nieco uważność zamiast ślepej intencjonalności rządzących?
Zapraszam na odcinek pełen aktualności!
97. Maszyna do znikania światów. Zapowiedź (MZS#0)
2025-10-28 23:06:06
"Bez drzew, nie ma stolarzy. Bez bioróżnorodności nie istniałoby nasze rękodzieło, ani nasza muzyka, ani poezja, ani kuchnia, ani nic . To wszystko składa się na terytorium i należy do społeczności, która je zamieszkuje", mówi Marcos Pastrana , Diaguita z Tafi del Valle. W tym odcinku uogólniamy numerację podcastów. Ale nie tylko to: rozpoczynamy "Maszynę do znikania światów", n owy cykl audycji w ramach Podcastu Latynoamerykańskiego, w którym będziemy słuchać głosów nagrywanych podczas podróży po froncie Czwartej Inwazji, Konkwisty XXI wieku, czy po prostu śladami jej, maszyny do znikania światów, która brnie przez kontynent, równając wszystko z ziemią. Gotowi do drogi?
"Bez drzew, nie ma stolarzy. Bez bioróżnorodności nie istniałoby nasze rękodzieło, ani nasza muzyka, ani poezja, ani kuchnia, ani nic. To wszystko składa się na terytorium i należy do społeczności, która je zamieszkuje", mówi Marcos Pastrana, Diaguita z Tafi del Valle.
W tym odcinku uogólniamy numerację podcastów. Ale nie tylko to: rozpoczynamy "Maszynę do znikania światów", nowy cykl audycji w ramach Podcastu Latynoamerykańskiego, w którym będziemy słuchać głosów nagrywanych podczas podróży po froncie Czwartej Inwazji, Konkwisty XXI wieku, czy po prostu śladami jej, maszyny do znikania światów, która brnie przez kontynent, równając wszystko z ziemią. Gotowi do drogi?
#9 Argentyna. Jak zrobić warsztaty filmowe w małej społeczności? | Podcast Latynoamerykański AZ
2025-09-21 02:09:41
Wybierając się w kolejną podróż myślę sobie, że wszystko, do czego doszedłem, znalazłem błądząc. Tak też zbłądziłem do El Cardón, wioski na stu mieszkańców, gdzie w sierpniu tego roku przeprowadziliśmy warsztaty z filmu dokumentalnego. Nie dało się tego wymyślić zza biurka: zacznę rowerową podróż w Meksyku, pojadę na południe, a po dziewięciu latach poznam Sergia i nakręcimy dokument o małej rewolucji na rubieżach prowincji La Rioja. Kto by na to wpadł? A jak się takie warsztaty robi? Tego też nie wiedziałem: uczyłem się je prowadzić w miarę jak uczestnicy nabierali wprawy w filmowaniu. Mało praktyczny poradnik jako rejestr tego doświadczenia znajdziecie w niniejszym odcinku podcastu. Zapraszam serdecznie!
Wybierając się w kolejną podróż myślę sobie, że wszystko, do czego doszedłem, znalazłem błądząc. Tak też zbłądziłem do El Cardón, wioski na stu mieszkańców, gdzie w sierpniu tego roku przeprowadziliśmy warsztaty z filmu dokumentalnego. Nie dało się tego wymyślić zza biurka: zacznę rowerową podróż w Meksyku, pojadę na południe, a po dziewięciu latach poznam Sergia i nakręcimy dokument o małej rewolucji na rubieżach prowincji La Rioja. Kto by na to wpadł?
A jak się takie warsztaty robi? Tego też nie wiedziałem: uczyłem się je prowadzić w miarę jak uczestnicy nabierali wprawy w filmowaniu. Mało praktyczny poradnik jako rejestr tego doświadczenia znajdziecie w niniejszym odcinku podcastu. Zapraszam serdecznie!
#8 Boliwia na rozdrożu | Podcast Latynoamerykański AZ
2025-08-15 14:06:51
O agrogórnikach, godności i chodzeniu do restauracji. O liściach koki z Chapare, gazie ziemnym z Tarijy i wylesianiu w Beni. O tym, jak wygląda współczesna Boliwia i w jakim kierunku zmierza na chwilę przed wyborami zaplanowanymi na dzień 17 sierpnia rozmawiam z doktorem Radkiem Powęską.
O agrogórnikach, godności i chodzeniu do restauracji. O liściach koki z Chapare, gazie ziemnym z Tarijy i wylesianiu w Beni. O tym, jak wygląda współczesna Boliwia i w jakim kierunku zmierza na chwilę przed wyborami zaplanowanymi na dzień 17 sierpnia rozmawiam z doktorem Radkiem Powęską.