Kontekst
KONTEKST to jedyny taki podcast o archeologii, historii i poszukiwaniach! Wspólnie z widzami i zaproszonymi specjalistami - profesorami, doktorami i pasjonatami, w każdy czwartek o godz. 19 rozwiązujemy zagadki przeszłości i przybliżamy jak mogło wyglądać życie naszych nawet najodleglejszych przodków. Pozycja obowiązkowa dla każdego miłośnika archeologii.
144. Wyspy Słowian. Nie tylko Ostrów Lednicki - Bartosz Tietz
2026-02-09 20:00:05
Jeziorne wyspy przez długi czas uchodziły za peryferie świata okresu wczesnopiastowskiego. Tymczasem badania ostatnich dekad pokazują coś zupełnie innego. To właśnie tam lokowano grody, miejsca centralne jak słynny Ostrów Lednicki, punkty kontroli wymiany i komunikacji, a najpewniej także przestrzenie o znaczeniu symbolicznym i rytualnym. Wyspy nie były ucieczką od władzy, a często były jej narzędziem. Opowiada Bartosz Tietz. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
Jeziorne wyspy przez długi czas uchodziły za peryferie świata okresu wczesnopiastowskiego. Tymczasem badania ostatnich dekad pokazują coś zupełnie innego. To właśnie tam lokowano grody, miejsca centralne jak słynny Ostrów Lednicki, punkty kontroli wymiany i komunikacji, a najpewniej także przestrzenie o znaczeniu symbolicznym i rytualnym. Wyspy nie były ucieczką od władzy, a często były jej narzędziem. Opowiada Bartosz Tietz.
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
143. Ilu Rzymian słyszało cesarza? Akustyka a starożytne przemowy - Kamil Kopij
2026-02-02 19:00:05
Ile osób faktycznie słyszało Cycerona? Tym razem prezentujemy wyniki badań nad tym, jak wielu ludzi rzeczywiście mogło usłyszeć i zrozumieć starożytne mowy wygłaszane na Forum Romanum. Dyskusja obejmuje detale związane z rekonstrukcjami wirtualnymi, symulacjami akustycznymi oraz analizą widoczności gestów i mimiki mówców. Poruszone są również kwestie ewolucji przestrzeni publicznych w Rzymie i ich wpływu na przemowy. Odcinek jest szczególnie interesujący dla pasjonatów antyku oraz tych, którzy interesują się technikami retorycznymi starożytnych Rzymian. Opowiada dr Kamil Kopij. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
Ile osób faktycznie słyszało Cycerona? Tym razem prezentujemy wyniki badań nad tym, jak wielu ludzi rzeczywiście mogło usłyszeć i zrozumieć starożytne mowy wygłaszane na Forum Romanum. Dyskusja obejmuje detale związane z rekonstrukcjami wirtualnymi, symulacjami akustycznymi oraz analizą widoczności gestów i mimiki mówców. Poruszone są również kwestie ewolucji przestrzeni publicznych w Rzymie i ich wpływu na przemowy. Odcinek jest szczególnie interesujący dla pasjonatów antyku oraz tych, którzy interesują się technikami retorycznymi starożytnych Rzymian. Opowiada dr Kamil Kopij.
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
142. Srebro, ołów i władza. Dąbrowa Górnicza-Łosień - Dariusz Rozmus, Sylwia Siemianowska
2026-01-26 20:00:05
W tym odcinku przenosimy się do Łośnia, dzielnicy Dąbrowy Górniczej, która kryje w sobie historie jednego z kluczowych punktów średniowiecznego górnictwa i hutnictwa na pograniczu śląsko-małopolskim. Przedstawiamy wyniki wieloletnich badań archeologicznych, omawiamy studia nad średniowieczną techniką wytapiania metali, w tym technologii wysokotemperaturowej i analizie izotopowej. Dodatkowo dowiadujemy się, jak ważne były te surowce dla gospodarki średniowiecznej Polski i jak daleko sięgał ich export. Przedstawione są także przykłady ceramiki szkliwionej oraz odkrycia różnych narzędzi i odważników związanych z górnictwem. Całość związana jest z premierą najnowszej książki. Opowiadają dr hab. Dariusz Rozmus i dr Sylwia Siemianowska. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
W tym odcinku przenosimy się do Łośnia, dzielnicy Dąbrowy Górniczej, która kryje w sobie historie jednego z kluczowych punktów średniowiecznego górnictwa i hutnictwa na pograniczu śląsko-małopolskim. Przedstawiamy wyniki wieloletnich badań archeologicznych, omawiamy studia nad średniowieczną techniką wytapiania metali, w tym technologii wysokotemperaturowej i analizie izotopowej. Dodatkowo dowiadujemy się, jak ważne były te surowce dla gospodarki średniowiecznej Polski i jak daleko sięgał ich export. Przedstawione są także przykłady ceramiki szkliwionej oraz odkrycia różnych narzędzi i odważników związanych z górnictwem. Całość związana jest z premierą najnowszej książki. Opowiadają dr hab. Dariusz Rozmus i dr Sylwia Siemianowska.
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
141. 10 największych odkryć polskiej archeologii 2025, czyli Archeologiczne Sensacje 2025
2026-01-15 20:45:00
Najstarsze, największe i najważniejsze, tym są „Archeologiczne Sensacje 2025”! Z dumą prezentujemy dziesięć najważniejszych odkryć, wydarzeń i projektów polskiej archeologii – zwycięzców w poszczególnych kategoriach, wyłonionych przez kapitułę konkursową oraz głosowanie publiczność. To już szósta edycja dorocznego, ogólnopolskiego podsumowania organizowanego przez czasopismo „Archeologia Żywa” we współpracy z innymi redakcjami i osobami zajmującymi się popularyzacją wiedzy o przeszłości. :::::: SKŁAD KONKURSOWEJ KAPITUŁY :::::: @odkrywcagemo2001 – Andrzej Daczkowski @Igor_Triglav – Igor Górewicz @Wiedzma_od_wiedzy – dr Anna Jankowiak @RadiowaJedynkaPR – Katarzyna Kobylecka @historiajakiejnieznacie – Cezary Korycki @Tygodnik_Polityka – Agnieszka Krzemińska @mrocznewiek i – Michał Kuźniar @HistorycznyTop – Szymon Słodowy https://naukawpolsce.pl/ – Anna Ślązak @PozaHoryzontem-u3p – Szymon Zdziebłowski GOSPODARZ @ArcheologiaZywa – dr Radosław Biel.
Najstarsze, największe i najważniejsze, tym są „Archeologiczne Sensacje 2025”! Z dumą prezentujemy dziesięć najważniejszych odkryć, wydarzeń i projektów polskiej archeologii – zwycięzców w poszczególnych kategoriach, wyłonionych przez kapitułę konkursową oraz głosowanie publiczność. To już szósta edycja dorocznego, ogólnopolskiego podsumowania organizowanego przez czasopismo „Archeologia Żywa” we współpracy z innymi redakcjami i osobami zajmującymi się popularyzacją wiedzy o przeszłości.
:::::: SKŁAD KONKURSOWEJ KAPITUŁY ::::::
@odkrywcagemo2001 – Andrzej Daczkowski
@Igor_Triglav – Igor Górewicz
@Wiedzma_od_wiedzy – dr Anna Jankowiak
@RadiowaJedynkaPR – Katarzyna Kobylecka
@historiajakiejnieznacie – Cezary Korycki
@Tygodnik_Polityka – Agnieszka Krzemińska
@mrocznewieki – Michał Kuźniar
@HistorycznyTop – Szymon Słodowy
https://naukawpolsce.pl/ – Anna Ślązak
@PozaHoryzontem-u3p – Szymon Zdziebłowski
GOSPODARZ
@ArcheologiaZywa – dr Radosław Biel.
140. Celtowie w Nowej Cerekwi. Centralna osada Bojów? - Przemysław Dulęba
2025-12-15 19:00:01
Gdy mówimy o Celtach na ziemiach dzisiejszej Polski, większość osób myśli o pojedynczych znaleziskach – jakby nasi sąsiedzi z południa tylko przejazdem mijali Karpaty. Tymczasem na południowym skraju Górnego Śląska, w Nowej Cerekwi, rozwijała się jedna z najważniejszych osad celtyckich na północ od gór. Miejsce, gdzie spotykały się szlaki handlowe, gdzie działały warsztaty, a w ziemi do dziś leżą setki spektakularnych artefaktów epoki żelaza. Opowiada dr Przemysław Dulęba. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
Gdy mówimy o Celtach na ziemiach dzisiejszej Polski, większość osób myśli o pojedynczych znaleziskach – jakby nasi sąsiedzi z południa tylko przejazdem mijali Karpaty. Tymczasem na południowym skraju Górnego Śląska, w Nowej Cerekwi, rozwijała się jedna z najważniejszych osad celtyckich na północ od gór. Miejsce, gdzie spotykały się szlaki handlowe, gdzie działały warsztaty, a w ziemi do dziś leżą setki spektakularnych artefaktów epoki żelaza. Opowiada dr Przemysław Dulęba.
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
139. Zamek Kolno. Książęca siedziba na rubieżach - Lech Marek
2025-12-08 19:00:01
Zamek Kolno – strażnica, komora celna i miejsce dramatycznej bitwy 1443 roku – jest już od dłuższego celem badań wrocławskich badaczy. To właśnie stąd pochodzi klejnot z ametystu sprzed około 600 lat, odnaleziony w fosie niczym zguba z książęcej biżuterii. Niesamowite znaleziska nie kończą się jednak na tym! Tysiące fragmentów ceramiki, unikatowe militaria, włącznie z całymi bełtami, uzbrojenie ochronne i monety. To wszystko zamknięte w istnej kapsule czasu. Kim byli jego mieszkańcy i kto zniszczył obiekt w dzień św. Małgorzaty? Opowiada dr hab. Lech Marek, prof. UWr. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
Zamek Kolno – strażnica, komora celna i miejsce dramatycznej bitwy 1443 roku – jest już od dłuższego celem badań wrocławskich badaczy. To właśnie stąd pochodzi klejnot z ametystu sprzed około 600 lat, odnaleziony w fosie niczym zguba z książęcej biżuterii. Niesamowite znaleziska nie kończą się jednak na tym! Tysiące fragmentów ceramiki, unikatowe militaria, włącznie z całymi bełtami, uzbrojenie ochronne i monety. To wszystko zamknięte w istnej kapsule czasu. Kim byli jego mieszkańcy i kto zniszczył obiekt w dzień św. Małgorzaty? Opowiada dr hab. Lech Marek, prof. UWr.
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
138. Grody Czerwieńskie. Polsko-ruskie pogranicze w X–XIII wieku - Marcin Wołoszyn
2025-12-01 19:00:01
Tym razem w cyklu #KONTEKST zajrzymy na samo pogranicze świata Piastów i Rurykowiczów – do Grodów Czerwieńskich, jednego z najbardziej fascynujących obszarów Europy Środkowo-Wschodniej X–XIII wieku. To będzie opowieść o potędze i upadkach, o granicach, które nigdy nie były prostą linią na mapie, a przede wszystkim o grodzisku w Czermnie i Gródku – od wielu lat badanym przez interdyscyplinarne zespoły naukowe. Opowiada dr hab. Marcin Wołoszyn, prof. UR. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
Tym razem w cyklu #KONTEKST zajrzymy na samo pogranicze świata Piastów i Rurykowiczów – do Grodów Czerwieńskich, jednego z najbardziej fascynujących obszarów Europy Środkowo-Wschodniej X–XIII wieku. To będzie opowieść o potędze i upadkach, o granicach, które nigdy nie były prostą linią na mapie, a przede wszystkim o grodzisku w Czermnie i Gródku – od wielu lat badanym przez interdyscyplinarne zespoły naukowe. Opowiada dr hab. Marcin Wołoszyn, prof. UR.
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
137. Sagi islandzkie. Jomswikingowie i inni - Jakub Morawiec, Remigiusz Gogosz, Grzegorz Bartusik
2025-11-24 19:00:05
Tym razem zanurzymy się w świecie sag islandzkich i średniowiecznych opowieści o kontaktach Skandynawów ze Słowiańszczyzną Zachodnią oraz strefą bałtycką. To nie tylko podróż w głąb literatury staronordyckiej, ale też okazja, by poznać kulisy najnowszych polskojęzycznych wydań trzech kluczowych sag, przygotowanych w ramach projektu „A austrvega”: https://bit.ly/sagi-a-austrvega Opowiadają: dr hab. Jakub Morawiec, prof. UŚ, dr Remigiusz Gogosz oraz dr Grzegorz Bartusik. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
Tym razem zanurzymy się w świecie sag islandzkich i średniowiecznych opowieści o kontaktach Skandynawów ze Słowiańszczyzną Zachodnią oraz strefą bałtycką. To nie tylko podróż w głąb literatury staronordyckiej, ale też okazja, by poznać kulisy najnowszych polskojęzycznych wydań trzech kluczowych sag, przygotowanych w ramach projektu „A austrvega”: https://bit.ly/sagi-a-austrvega
Opowiadają: dr hab. Jakub Morawiec, prof. UŚ, dr Remigiusz Gogosz oraz dr Grzegorz Bartusik.
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
136. Krypty szlacheckie i trudna historia Pomorza Zachodniego - Katarzyna Ślusarska
2025-11-03 19:00:10
Tym razem przenosimy się na Pomorze Zachodnie, by zajrzeć w miejsca, do których rzadko dociera światło dzienne – krypt szlachty pomorskiej z XVI–XIX wieku. To będzie opowieść o trudnej historii regionu, o zapomnianych rodach i o pamięci, którą zatarły wojny oraz powojenne „odwety”. Ale też o odkryciach, które pozwalają przywrócić imiona tym, których pochłonęła historia. W skład zespołu badawczego wchodzą dr Joanna Rennwanz z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, dr Monika Ogiewa-Sejnota z Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Stargardzie, kierownik prac dr. hab. Marcin Majewski, prof. US, a dziś opowiadać będzie dr Katarzyna Ślusarska z Uniwersytetu Szczecińskiego. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
Tym razem przenosimy się na Pomorze Zachodnie, by zajrzeć w miejsca, do których rzadko dociera światło dzienne – krypt szlachty pomorskiej z XVI–XIX wieku. To będzie opowieść o trudnej historii regionu, o zapomnianych rodach i o pamięci, którą zatarły wojny oraz powojenne „odwety”. Ale też o odkryciach, które pozwalają przywrócić imiona tym, których pochłonęła historia. W skład zespołu badawczego wchodzą dr Joanna Rennwanz z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, dr Monika Ogiewa-Sejnota z Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Stargardzie, kierownik prac dr. hab. Marcin Majewski, prof. US, a dziś opowiadać będzie dr Katarzyna Ślusarska z Uniwersytetu Szczecińskiego.
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
135. Templariusze na ziemiach Piastów - Kamil Wasilkiewicz
2025-10-27 19:00:01
Święty Graal, tajemnicze ruiny, ukryte skarby, klątwa mistrza zakonnego, okultyzm, tajne bractwa i magia – przez wieki templariusze obrastali legendami. Ale kim naprawdę byli? Czym zajmowali się na ziemiach Piastów, gdzie znajdowały się ich komandorie i jaką rolę odgrywali w polityce oraz gospodarce średniowiecznej Polski? O prawdziwym dziedzictwie templariuszy opowiada dr Kamil Wasilkiewicz z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – współredaktor książki „Templariusze. Historia i dziedzictwo” ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
Święty Graal, tajemnicze ruiny, ukryte skarby, klątwa mistrza zakonnego, okultyzm, tajne bractwa i magia – przez wieki templariusze obrastali legendami. Ale kim naprawdę byli? Czym zajmowali się na ziemiach Piastów, gdzie znajdowały się ich komandorie i jaką rolę odgrywali w polityce oraz gospodarce średniowiecznej Polski?
O prawdziwym dziedzictwie templariuszy opowiada dr Kamil Wasilkiewicz z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – współredaktor książki „Templariusze. Historia i dziedzictwo”
::::: CHCESZ NAM POMÓC? ::::::
Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/