Stacja Dywagacja
Podcast o nauce, społeczeństwie, ciekawych zjawiskach i zaskakujących historiach. Nie udajemy, że wszystko wiemy. Za to staramy się spojrzeć na każdy temat z ciekawej perspektywy i dostarczyć paliwa do rozmyślań i dyskusji.
Społeczeństwo i Kultura
56. Psychologia bańki informacyjnej. Gdy moja prawda jest najmojsza.
2026-01-22 07:00:00
Czemu te bańki informacyjne są takie złe? Często słyszymy: wyjdź ze swojej bańki! Ale w sumie dlaczego? I co to w ogóle tak naprawdę jest ta bańka? Postanowiliśmy wziąć na warsztat kilka badań na ten temat, żeby móc oprzeć się na sprawdzonych konkretach.
To co nas najbardziej poruszyło i zdziwiło, to:
- jak dużą rolę w polaryzacji grają czyste emocje -> głębokie podziały powstają przy często minimalnych różnicach merytorycznych
- jak ekstremalnie szybko bańki informacyjne potrafią podbić polaryzację
- kto najszybciej i najmocniej ulega polaryzacji.
Co do tego ostatniego, to okazuje się, że m.in. ludzie samotni i odtrąceni - może więc ratunkiem na tego raka toczącego nasze społeczeństwo jest zwykła ludzka życzliwość i rozmowa na codzień?
Poza tym pojawi się kilka ciekawych pojęć, jak "filter bubble" czy "echo chamber". Przyjrzymy się też temu, jak przepoteżną kontrolę mają nad nami algorytmy, boty i AI poprzez kreowanie różnych baniek. I badaniom, które pokazują, że jest nadzieja - coraz więcej ludzi mówi temu świadome "nie".
Warto przeczytać:
- badanie omawiane w odcinku: https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/polarizing-effect-of-partisan-echo-chambers/5044B63A13A458A97CA747E9DCA07228
- drugie z omawianych badań, wraz z podsumowaniem w formie artykułu (samo badanie do pobrania po wypełnieniu krótkiego formularza): https://swps.pl/centrum-prasowe/informacje-prasowe/37242-kto-w-polsce-czuje-niechec-do-osob-o-odmiennych-pogladach
- Mintel - Global Consumer Prediction
Teoria martwego internetu to fakt: https://reporterzy.info/5234,teoria-martwego-internetu-to-fakt-ludzi-w-sieci-jest-juz-mniej-niz-botow
0:00 Komory pogłosowe, bańki informacyjne i algorytmy
2:31 3 zasady baniek informacyjnych
8:32 Co to jest filter bubble
10:22 Rola emocji w polaryzacji światopoglądowej
16:26 Czy w epoce botów i AI bańki są dobre?
21:47 Jak bada się bańki
21:47 Wyniki badania
29:45 Armie botów
32:12 Badanie nr 2: Polacy NIE czują do siebie nienawiści
34:19 Kto najbardziej ulega polaryzacji?
39:23 Dyskusja o polityce i wykluczeniu
43:20 Algorytmy nami rządzą, ale ludzie się buntują
51:18 Co możemy zrobić dla siebie?
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)
55. Syndrom miłego faceta. Dlaczego niszczy związki?
2025-11-26 07:00:00
Miły czy niewidzialny? Bierzemy pod lupę, czym jest syndrom „miłego faceta” i jak wpływa na życie oraz związki. Na zewnątrz to uprzejmość i pomocność, w środku strategia zdobywania akceptacji kosztem siebie. Co ciekawe, kobietom też zdarza się cierpieć na ten syndrom.
Pokazujemy jego źródła w dzieciństwie: parentyfikację, brak emocjonalnie obecnego ojca, szantaż emocjonalny i lęk przed odrzuceniem. Dlaczego „święty spokój” bywa ucieczką przed złością i bliskością? Czemu bycie "miłym facetem" rozwala związki i paradoksalnie prowadzi do samotności? Strach przed konfliktami, wyuczona bezradność, ukryta roszczeniowość i przytłaczająca frustracja - po latach ląduje się z takim bagażem.
Czy wyjściem z pułapki bycia "nice guy" jest stanie się "bad guy"? Absolutnie nie! Lekarstwem są autentyczność i sprawczość. Zwłaszcza autentyczność. "Bad guy" czy "bad boy" to tylko inny sposób na ucieczkę od siebie i ukrycie się za inną maską.
#psychologia #podcast
0:00 Co jest złego w byciu miłym?
4:23 Kto zostaje miłym facetem?
7:41 Sposób na zdobycie akceptacji
11:18 Alibi na brak sprawczości
15:10 Miły równa się niewidzialny?
18:10 Strach przed konfliktem
20:18 Czemu miły facet nie budzi zaufania
22:16 Syndrom miłej kobiety
27:54 Nice guy vs bad guy
33:26 Szukanie balansu
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)
54. Złodzieje intymności. Dlaczego udostępniają za darmo intymne zdjęcia swoich partnerek i córek?
2025-11-04 07:00:00
Tysiące mężczyzn dzieli się intymnymi zdjęciami swoich partnerek (a nawet córek!) bez ich wiedzy na zamkniętych grupach internetowych. Szukamy psychologicznych przyczyn tego zjawiska. Poczucie władzy i kontroli? Potrzeba przynależności do grupy? A może po prostu "stara dobra" psychopatia lub mroczna tetrada? Najnowsze technologie, samotność i dehumanizacja splatają się tu w jednym z najbardziej niepokojących współczesnych zjawisk społecznych.
Jak się chronić przed IBSA (Image Based Sexual Abuse), jakie są skutki tej "przemocy bez dotyku" dla ofiar - to wszystko w tym odcinku podcastu Stacja Dywagacja.
0:00 Wprowadzenie
2:07 Odkrycie i skala patologii
9:33 Konsekwencje dla ofiar
15:02 Motywacje sprawców
25:10 Mroczna tetrada
30:42 Jak się bronić?
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)
53. Złość i agresja. Dlaczego są dla Ciebie dobre?
2025-10-14 07:00:00
Wydaje ci się, że wiesz, czym jest złość? A agresja? Że złość to zło, a agresja to przemoc? No właśnie – też tak kiedyś myśleliśmy. W tym odcinku rozbieramy na części pierwsze te dwa zjawiska, które w naszej kulturze zostały tak zniekształcone, że dziś niemal nie potrafimy ich czuć, nazywać ani używać. A szkoda, bo złość i agresja w swojej dojrzałej formie mogą być i zdrowe, i potrzebne.
Jako dzieci uczymy się tłumić złość i agresję w obawie przed karami. I jako dorośli tłumimy je długo... tak długo, aż wybuchają w sposób niekontrolowany i niszczący. Tymczasem złość pomaga nam zrozumieć własne granice i potrzeby, a agresja wspiera naszą sprawczość. Pod kilkoma warunkami ;)
A jak to wszystko wpływa na nasze związki, kłótnie i satysfakcję z życia?
Zapraszamy do słuchania!
0:00 Szacunek, agresja i złość
2:25 Czym tak naprawdę jest szacunek
7:25 Dwie twarze agresji
12:52 Wzorce używania agresji
20:40 Dwie twarze złości
26:37 Kontakt z własną złością
31:03 Dajmy sobie przestrzeń na złość
33:28 Sposoby na kontrolę złości
43:47 Złość i agresja w kryzysie męskości
47:33 Świadomość zmienia wszystko
#złość #związki #psychologia
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)
52. Kanciasty bohater niezauważonej rewolucji.
2025-09-16 07:00:00
Bez niego nie byłoby ani globalizacji, ani tanich smartfonów, ani sushi w Lidlu. Najbardziej niepozorny z największych wynalazków XX wieku. Zdecydowana większość z nas nie zdaje sobie sprawy z tego, jak wiele mu zawdzięcza!
Opowiadamy, jak coś tak banalnego, jak metalowy kontener bez żadnej zaawansowanej mechaniki ani elektroniki, kompletnie zmieniło funkcjonowanie całego świata.
Ten temat pozwala przy okazji zajrzeć za kulisy:
- dzisiejszej geopolityki
- systemu transportu morskiego - realnego krwioobiegu naszej cywilizacji, o którym bardzo mało wiemy.
A wszystko zaczęło się od jednego amerykańskiego kierowcy ciężarówki, którego zirytowało bezczynne czekanie w porcie. ;)
00:00 Narodziny legendy
9:50 Szczypta historii
12:03 Nieznana potęga transportu morskiego
17:03 Cieśniny - największy wróg globalizacji
21:12 Uzależnienie USA od Europy i Chin
24:02 Największe statki świata
29:08 Zagubione kontenery
33:45 Kontrowersje wokół paliwa
35:15 Europa nie taka z tyłu
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)
51. Męskie emocje: czy związki są na nie gotowe?
2025-08-26 07:00:00
Naprawdę chcemy, żeby mężczyźni mówili, co czują? A może tylko tak twierdzimy… dopóki naprawdę nie zaczną? Bo gdy facet przestaje milczeć, a zaczyna mówić „nie daję rady”, to często początek nowego, jeszcze większego kryzysu.
W najnowszym odcinku Stacji Dywagacji między innymi:
♂️Dlaczego są konkretne emocje, których nie potrafimy znieść w innych ludziach?
♂️Jak pokolenia nieobecnych ojców wpłynęły tak samo na dzisiejsze kobiety i mężczyzn oraz co z tego wynika?
♂️Czy to prawda, że kobiety z samej swej natury są bardziej empatyczne i "lepsze w emocje"? (I dlaczego nie?)
♂️Dlaczego koncepcja "żony jako najlepszego przyjaciela" ma duże minusy i po co facetom męskie kręgi?
To nie jest odcinek o tym, że „faceci też mają uczucia”, tylko o tym, co się dzieje, gdy w końcu próbują je pokazać.
00:00 Na jakie męskie emocje jest przyzwolenie
4:25 Dlaczego tak trudno się otworzyć
12:29 Czy partner/ka ma być najlepszym przyjacielem
17:49 Dlaczego kobietom jest trudno
22:52 Pokolenia wychowane bez ojców
26:00 Jak reagować na niezrozumienie
36:48 Która płeć jest empatyczna
44:06 Traumy międzypokoleniowe
51:36 Emocjonalna roszczeniowość
53:57 Współczesna męskość i męskie kręgi
Od kogo pożyczyliśmy definicję współczesnej męskości:
https://www.youtube.com/@rozmowy_maslowskiego
Tu można zapisać się na męski krąg:
https://masculinum.org/fundacja/meskie-kregi-w-polsce
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)
50. LSD. Pomiędzy medycyną, mistyką a tajną bronią CIA.
2025-08-05 08:00:00
LSD… Zaczyna się niewinnie. Odrobina serotoninowego szaleństwa i rozmowy pomiędzy neuronami, które normalnie się nic o sobie nie wiedzą. Ale im dalej, tym bardziej przerażająco. Zwłaszcza jeśli największa agencja wywiadowcza świata zaczyna używać tej substancji do łamania ludzkich umysłów. Trudno uwierzyć, że to prawdziwa historia, a nie scenariusz do jednego z tych najbardziej tandetnych Bondów. Niestety w przeciwieństwie do Bondów, tutaj tortury i zniszczone ludzkie życia były prawdziwe.
- Co LSD robi z mózgiem i dlaczego połączenia między neuronami wyglądają wtedy jak sieć autostrad?
- Czy rzeczywiście „otwiera umysł” — czy to tylko złudzenie?
- Jak CIA planowało wykorzystać LSD do kontroli umysłu w ramach projektu MK-ULTRA i z jakimi niewyobrażalnymi dziś okrucieństwami się to wiązało?
- Jakie są faktyczne skutki uboczne LSD
Jeśli chcecie poznać drugie (i trzecie) dno substancji, która miała leczyć, potem miała niszczyć, a dziś znowu wraca, jako potencjalny lek na m.in. depresję – zapraszamy!
0:00 Co to jest LSD i czy da się przedawkować
7:23 Co LSD zmienia w mózgu
13:22 Czy LSD rzeczywiście wywołuje halucynacje
16:00 Historia i mitologia powstania LSD
26:00 LSD w służbie CIA
31:55 Czy człowieka da się przeprogramować
40:04 Czy LSD zmienia ludzi na lepsze
46:31 Negatywne skutki
50:24 Wpływ na otoczenie zażywającego
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)
49. Dlaczego zachód rządzi światem? Drobiazgi, które stworzyły potęgę.
2025-07-15 07:00:00
Dlaczego to Europa Zachodnia wyznaczyła kierunek globalnej cywilizacji, a nie Chiny, Indie, Świat Islamu czy... Polska? Co sprawia, że jedne kraje dominują, a inne wciąż próbują „nadrobić zaległości”?
Ten odcinek to trochę szukanie odpowiedzi na odwieczny pytanie czy mamy mieć kompleksy wobec Zachodu i dlaczego nie ;) I czy warto być jego częścią. Rozbieramy temat na czynniki pierwsze, zbieramy do kupy wnioski płynące z różnych książek, koncepcji, teorii i podlewamy to solidną porcją ciekawostek:
- Jak bieda, zacofanie i słabość władzy wczesnego średniowiecza stworzyły jedyny w swoim rodzaju tygiel innowacji?
- Dlaczego gęsta sieć kontaktów, współpracy i konkurencji dała więcej niż jakakolwiek armia?
- Czym różni się centrum od peryferii – i dlaczego Polska jest „półperyferium”?
- Co wspólnego miał angielski kłusownik z narodzinami państwa prawa?
Czemu Niemcy w XIX w błyskawicznie przeskoczyli z pozycji największych "głupków i wsioków europy" na naukową potęgę?
Zastanowimy się, czemu jedne centra cywilizacji szybko zmieniają się w kolosy na glinianych nogach, a inne kwitną stuleciami. Jeśli szukacie historii, która tłumaczy dzisiejszy świat bez podręcznikowych banałów – zapraszamy :)
0:00 Dlaczego 1000 lat "dołączamy" do Zachodu
3:28 Centrum kontra peryferie
15:17 Niedoceniony Rzym
21:41 Usieciowienie
25:52 Tygiel wolności, współpracy i konkurencji
33:24 Czemu cywilizacje trwają
35:59 Jak instytucje chronią nas przed głupotą elit
47:03 Płytkie źródła potęgi państw autorytarnych
Warto przeczytać: Dlaczego narody przegrywają (Acemoglu, Robinson)
48. Polska gra o tron. Kulisy chrztu i buntu pogan.
2025-06-04 07:00:00
Po co TAK NAPRAWDĘ był Polsce chrzest? Przyglądamy się bliżej różnym frazesom i hasłom znanym ze szkoły, a przy okazji zagłębiamy się w:
- Prawdziwą naturę początków polskiego Państwa (pewnie doskonale wiecie już, że głównym zajęciem Polan był handel niewolnikami, ale wskoczymy tu trochę głębiej).
- To jak absolutnie epicką instytucją był kościół we wczesnym średniowieczu.
- Tytułową polską grę o tron, czyli sensacje, morderstwa, kastracje, spiski, zdrady i pierwszy rozbiór Polski, przeprowadzony przez Niemcy i Ruś, który miał miejsce 700 lat przed tym "oficjalnie" pierwszym.
Czyli jak zwykle fascynująca historia będzie pretekstem, by opowiedzieć coś, o czym zazwyczaj się nie mówi :)
0:00 Czemu dziś warto rozmawiać o chrzcie Polski4:53 Prawdziwe motywacje Mieszka I12:39 Jak myśleli łowcy niewolników21:28 Wartości chrześcijańskie vs pogańskie28:52 Centrum vs peryferia21:30 Prawdziwa natura potęgi kościoła43:10 Czy implementacja nowinek z zachodu się udała49:43 Antyzachodni bunt i pierwszy rozbiór Polski1:06:11 Wnioski na dzisiajWarto przeczytać:1031. Pierwszy rozbiór Polski - Mariusz SampCywilizacja Słowian - Kamil Janicki
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)
47. Słowiańskie potwory: pragmatyczne nie romantyczne
2025-05-07 07:00:00
W drugim odcinku naszej podróży przez słowiańską mitologię schodzimy do świata strachu, świata istot, które spędzały sen z powiek naszym przodkom. Biesy (po tak kiedyś nazywano potwory) to nie tylko "straszaki" opowiadane przy ognisku, ale także ważny element edukacyjny, wyjaśniający różne zjawiska otaczające ludzi. I sposób (czasem okrutny!) na regulowanie różnych społecznych konfliktów i traumatycznych emocji. A do czego może doprowadzić wiara, że Mamuny podmieniły nasze dziecko na swoje?
Zainspirowani książką Jakuba Bobrowskiego i Mateusza Wrony „Mitologia słowiańska”, opowiemy Wam o tym, czego bali się dawni Słowianie, jak próbowali chronić się przed złymi mocami i dlaczego te wierzenia wciąż w nas rezonują. Dowiecie się, kim była południca, wąpierz czy wiły i dlaczego lepiej było nie wracać nocą przez las. Będzie też kilka dygresji o tym, jak Andrzej Sapkowski przedstawiał biesy i czy zawsze zgadzało się to z tym, w co wierzyli Słowianie.
Zapraszamy do niezwykłego świata słowiańskich potworów!
0:00 Słowiańskie potwory
4:31 Skrzaty i kikimory
11:39 Południca
14:37 Wąpierz czyli wampir, martwiec albo upiór
22:55 Strzyga
31:29 Wodnik czyli utopiec
34:07 Wiedźma
37:21 Płanetnik
39:10 Wiły czyli rusałki
43:11 Mamuny
48:19 Leszy
54:03 Wilkołak
59:32 Rola potworów
Warto przeczytać/zobaczyć:Mitologia Słowiańska (Jakub Bobrowski, Mateusz Wrona)
Wykład o Polanach: https://youtu.be/hmzUqXBmSPc
YouTube: https://www.youtube.com/@stacjadywagacja
Inne platformy: https://stacjadywagacja.pl
FB: https://www.facebook.com/stacjadywagacja
Insta: https://www.instagram.com/stacja.dywagacja
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał PlichtaGrafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (https://agakosiec.com)