Historia BEZ KITU
Popularnonaukowy kanał o historii najnowszej prowadzony przez historyków i nauczycieli.
Jesteśmy grupą historyków, nauczycieli, edukatorów i osób, którym zwyczajnie zależy na przekazywaniu wiedzy o przeszłości uwzględniający różne punkty widzenia i zgodny z regułami warsztatu historycznego. Zamierzamy oddawać głos profesjonalnym, uznanym historykom odpowiedzialnie analizującym przeszłe wydarzenia. Chcemy tworzyć alternatywę zarówno wobec usłużnej wobec władzy historiografii d
Historia
Śmiałe ambicje, szara rzeczywistość. Z dziejów polskich ambicji olimpijskich. Dr Kamil Potrzuski
2025-04-02 10:00:00
Zarówno w XX, jak i XXI w. Polska urządzała zawody sportowe o randze europejskiej i światowej. Poza zasięgiem jej możliwości nadal jednak pozostaje olimpiada. W latach dwudziestych XX w. przedstawiciele polskiego ruchu olimpijskiego propagowali koncepcję Igrzysk Środkowoeuropejskich. Niestety, nie znalazła ona uznania wśród większości członków Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Przy okazji tej inicjatywy powstawały ciekawe projekty budowy infrastruktury sportowej. W okresie PRL do inicjatywy organizacji olimpijskiej nie wracano. Zresztą jakiekolwiek polskie pomysły musiałyby zyskać aprobatę w Moskwie. Do tej idei nawiązali dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych dwaj wybitni sportowcy i olimpijczycy – Ryszard Parulski i Wojciech Zabłocki. Ostatnie deklaracje prezydenta Andrzeja Dudy, a następnie premiera Donalda Tuska na nowo otwierają marzenia Polaków o olimpiadzie w naszym kraju.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Kamilem Potrzuskim, historykiem sportu z Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
W ogniu zarazy. Walka z grypą hiszpanką i tyfusem u progu II RP. Łukasz Mieszkowski
2025-03-26 10:00:00
Epidemia grypy hiszpanki w latach 1918–1920 była największym kryzysem zdrowotnym w dziejach ludzkości. Szacuje się, że w tym czasie mogło umrzeć nawet 100 mln ludzi. W Polsce życie straciło od 150 do 300 tys. osób. Zdaniem rozmówcy prawdopodobnie nie było jednego miejsca, w którym aktywował się wirus, ale równocześnie działo się to w kilku regionach świata. Wiele czynników przyczyniło się do jego rozprzestrzenia. Wojna i towarzyszące jej ruchy migracyjne sprawiły, że spotkały się wirusy z miejsc oddalonych od siebie o tysiące kilometrów. W Polsce w tym samym czasie co hiszpanka szalała epidemia tyfusu, który również przyczynił się do śmierci porównywalnej ilości ludzi. Jak przebiegała epidemia w Polsce i na świecie? W jaki sposób leczono chorych? Jaki był wkład pomocy amerykańskiej w zwalczaniu epidemii tyfusy oraz przezwyciężeniu klęski głodu?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Łukaszem Mieszkowskim, pracownikiem Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk oraz wicedyrektorem Instytutu Pileckiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku. Dr Jan Szkudliński
2025-03-19 10:00:00
Prawo do własnej organizacji pocztowej w Wolnym Mieście Gdańsku przyznano Polsce w postanowieniach traktatu wersalskiego i późniejszych umowach. Przez całe dwudziestolecie międzywojenne polska organizacja pocztowa była źródłem konfliktu. Gdańscy Niemcy uważali, że istnienie placówki z własną siedzibą, przyjmującą interesantów stanowi przekroczenie polskich uprawnień. Polskie przygotowania do wybuchu wojny zakładały obronę dwóch miejsc w Wolnym Mieście Gdańsku: półwyspu Westerplatte i głównego budynku Poczty Polskiej. Stopniowo wzmacniano załogę poczty, a w kwietniu 1939 r. przysłano tam oficera wywiadu z zadaniem przygotowania obrony placówki. Los obrońców Poczty Polskiej był tragiczny w porównaniu do obrońców Westerplatte. Po kapitulacji osądzono ich i skazano na karę śmierci. Wojnę przeżyło tylko czterech spośród ponad pięćdziesięcioosobowej załogi.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Janem Szkudlińskim, kierownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Rumunia w czasie II wojny światowej. Od dyktatury do komunizmu. Prof. Błażej Brzostek
2025-03-12 10:00:00
Począwszy od końca lat trzydziestych do początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku w Rumunii jedna dyktatura ustępowała miejsca innej. W 1938 r. król Karol II w wyniku wewnętrznego przewrotu wprowadził w kraju rządy dyktatorskie pod hasłem ratowania królestwa, w obliczu destabilizujących je czynników. W czasie II wojny światowej władzę sprawował reżim Iona Antonescu, który zmusił dotychczasowego króla do abdykacji na rzecz syna, Michała I. Rumunia, jako sojusznik III Rzeszy kontynuowała w czasie wojny politykę jawnie antysemicką i odpowiada za śmierć wielu tysięcy jej żydowskich obywateli. Następnie władzę przejęli komuniści i stworzyli w Rumunii jeden z najokrutniejszych reżimów totalitarnych.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Błażejem Brzostkiem z Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Litwa wobec wyzwań przeszłości. Dominik Wilczewski
2025-03-05 10:00:00
Litwa w świadomości Polaków funkcjonuje głównie przez pryzmat edukacji szkolnej, zarówno historycznej, jak i literackiej. Niejednokrotnie przedstawia ona naszego północno-wschodniego sąsiada w sposób wyidealizowany i nie do końca oddaje, to czym Litwa była naprawdę. Z kolei Litwini, kiedy patrzą na swoją przeszłość wskazują na jej wyjątkowość i odmienność, a zrazem podkreślają związki z Europą. W odróżnieniu od innych narodów bałtyckich zbudowali własną państwowość już w średniowieczu i z małego państwa uczynili europejską potęgę rozciągającą się od Morza Bałtyckiego do Morza Czarnego. Niegdyś, historiografia litewska negatywnie postrzegająca unię polsko-litewską, współcześnie podkreśla, że dzięki niej dołączyła do rodziny państw europejskich.Z jakimi czarnymi kartami w swojej historii mierzą się Litwini? Dlaczego obecne przeznaczenie więzienia na Łukiszkach budzi kontrowersje?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Dominikiem Wilczewskim, analitykiem, dziennikarzem, publicystą, autorem książki „Litwa po litewsku”.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Polska Partia Socjalistyczna. Okres międzywojenny, Prof. Andrzej Friszke
2025-02-26 10:00:00
Polska Parta Socjalistyczna na mapie politycznej II RP była jedną z ważniejszych sił. Co prawda, nigdy nie osiągnęła ani liczebności, ani poparcia na jakie mogły liczyć Narodowa Demokracja czy partie chłopskie, ale z jej szeregów wyszło wielu wybitnych działaczy, którzy odegrali znaczącą rolę nie tylko przed drugą wojną światowa, lecz także w jej trakcie. Socjaliści, choć wiele ich łączyło z komunistami, nigdy nie poszli w stronę rewolucji. Komunistyczną rewolucję jako drogę do przejęcia władzy, narzucania reform, tworzenia monopartyjnego państwa, uznawali za błędną. Niepodległość była dla nich rzeczą nadrzędną. Uważali, że ludzi trzeba wychowywać w duchu odpowiedzialności za swój zakład pracy, swoje miasto i państwo. Życie demokratyczne państwa postrzegali jako teren, na którym ludzie dojrzewają i uczą się odpowiedzialności.Jak w warunkach politycznych II RP odnajdowali się socjaliści? Co im zawdzięczamy spośród współczesnych zdobyczy państwa demokratycznego?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN, znawcą najnowszej historii Polski.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
KL Stutthof - studium przypadku. Dr Marcin Owsiński
2025-02-19 10:00:00
Obóz w Stutthofie istniał 2077 dni. Niemcy uruchomili go 2 września 1939 r., kiedy przywieziono pierwszych 150 więźniów – głównie Polaków i Żydów. Jego lokalizacja w trudno dostępnym terenie, otoczonym z trzech stron lasem, a także wrogo nastawiona niemiecka ludność, uniemożliwiała praktycznie ucieczkę. Od 1942 r. Stutthof funkcjonował jako obóz koncentracyjny. Wybudowano w nim krematorium, a w 1943 r. komorę gazową, która początkowo służyła głównie do dezynfekcji odzieży, a dopiero od 1944 r. do uśmiercania ludzi. Przez Stutthof przeszło 110 tys. ludzi, z czego ponad 50 tys. stanowili Żydzi. Liczba ofiar wyniosła łącznie około 65 tys. W związku z ofensywą Armii Czerwonej Niemcy dwukrotnie ewakuowali obóz – w styczni 1945 r., a potem w kwietniu. Żołnierze Armii Czerwonej wkroczyli tam dopiero 9 maja 1945 r. i uwolnili ostatnich stu więźniów.Jak wyglądała obozowa rzeczywistość? Czy w obozie działał konspiracja? Jaki los spotkał dwóch komendantów obozu i jego załogę?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Marcinem Owsińskim, kierownikiem Działu Naukowego Muzeum Stutthof w Sztutowie.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Z dziejów polskiego himalaizmu. od klątwy bogini Kali do czasów "Lodowych Wojowników". Prof. Andrzej Paczkowski
2025-02-12 10:08:49
Początki polskiego alpinizmu i himalaizmu sięgają dwudziestolecia międzywojennego. Pierwsza czteroosobowa ekspedycja w Himalaje wyruszyła latem 1939 r. z zamiarem zdobycia siedmiotysięcznika Nanda Devi East. Zakończyła się ona jednak dla polskiej ekipy tragicznie – dwóch jej członków zginęło w lawinie po zdobyciu szczytu. Pozostali wrócili do Polski, ale obaj zginęli w latach czterdziestych w niewyjaśnionych okolicznościach. Te tragiczne śmierci łączy się z legendą masywu Nanda Devi. W okresie stalinizmu wspinaczki wysokogórskie były ograniczone jedynie do rodzinnego kraju. Dopiero po odwilży Polacy wyruszyli, by zdobywać szczyty Alp, gór Związku Radzieckiego, czy Hindukuszu w Afganistanie, ale w Himalaje powrócili dopiero w latach siedemdziesiątych. Specjalnością polskich himalaistów w latach osiemdziesiątych stały się wyprawy zimowe, z tego powodu nazywano ich „Lodowymi Wojownikami”. Jak organizowano wyjazdy wysokogórskie w PRL? Z jakimi problemami mierzyli się wspinający? Dlaczego na początku lat dziewięćdziesiątych skończyły się złote czasy polskiego himalaizmu? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Paczkowskim, pracownikiem ISP PAN, prezesem Polskiego Związku Alpinizmu w latach 1974–1995.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Kondycja społeczna Niemców po katastrofie II wojny światowej. Prof. Magdalena Saryusz-Wolska.
2025-02-05 10:29:00
W latach 1945–1949, zanim powstały dwa państwa niemieckie, zostały zbudowane podwaliny nowego porządku politycznego, społecznego i kulturowego, którego wiele elementów widać we współczesnych Niemczech. Proces denazyfikacji przyniósł tylko połowiczne rezultaty. W realiach rodzącej się zimnej wojny i nadchodzącego – jak się wydawało – konfliktu z ZSRR alianci zachodni zdali sobie sprawę, że potrzebują zatrzymać sympatię Niemców po swojej stronie. Trudne warunki życia w zniszczonym i zrujnowanym kraju, a także duże straty w ludziach sprawiły, że społeczeństwo niemieckie szybko uznało siebie jako ofiarę nazizmu, a nie jego sprawcę. Ten sposób myślenia zaczął się zmieniać dopiero w latach sześćdziesiątych, m.in. pod wpływem procesów zbrodniarzy wojennych, które nagłaśniane przez prasę, uświadomiły Niemcom skalę popełnionych wówczas zbrodni. Jak kształtowała się niemiecka kultura pamięci o II wojnie światowej? Jak wyglądało codzienne życie w poszczególnych strefach okupacyjnych tuż po wojnie i jaką politykę prowadzili tam alianci? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Magdaleną Saryusz-Wolską, dyrektorką Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Hiszpania po wojnie domowej. Od dyktatury do demokracji. Prof. Paweł Machcewicz
2025-01-29 10:00:00
Po trwającej trzy lata wojnie domowej Hiszpania była poważnie zniszczona i wykrwawiona. Strat osobowych po jej zakończeniu dopełniały surowe represje stosowane przez reżim gen. Francisco Franco wobec przegranej strony republikańskiej (lewicowej) – m. in. wykonano co najmniej 50 tys. egzekucji, a ok. 300 tys. osób przebywało w więzieniach. Przejście od dyktatury do demokracji było możliwe dopiero po śmierci generała w 1975 r. Akuszerem demokratycznych przemian stał się król Juan Carlos, przygotowany wcześniej przez dyktatora do objęcia po nim funkcji. W 1977 r. odbyły się pierwsze od 1936 r. demokratyczne wybory parlamentarne, w tym samym roku uchwalono konstytucję, a także ogłoszono amnestię dla więźniów politycznych. Hiszpańska droga do demokracji miała swoją specyfikę i swoje ułomności. Niezależnie od tego, kto rządził w Hiszpanii w kolejnych latach, nie dążono do rozliczenia zbrodni popełnionych w czasach minionego reżimu. Jak żyło się w Hiszpanii w czasie dyktatury gen. Franco? Jak zmieniało się hiszpańskie społeczeństwo i jakie czynniki na to wpływały? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Pawłem Machcewiczem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, w latach 2008–2017 dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl