Z Miłości do Gór
Podcast Tatrzańskiego Parku Narodowego. Bartek Solik - autor audycji, przybliża słuchaczom piękno oraz złożoność tatrzańskiego świata.
Edukacja
81. Milion jaj w Tatrach
2023-04-08 09:05:56
Jaja niektórych tatrzańskich ptaków wyglądają jak najbardziej fantazyjne pisanki. Inne kolorem i wielkością przypominają małe czekoladowe jajeczka, które przed Wielkanocą wkładamy do koszyków. Mimo zimowej aury, opadów śniegu i niskich temperatur ptaki zamieszkujące Tatrzański Park Narodowy przystąpiły do lęgów. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z ornitologiem Stanisławem Brońskim z Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zapraszamy!
Na zdjęciu: jajo orła przedniego (Aquila chrysaetos). Żródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aquila_chrysaetos_MHNT.ZOO.2010.11.88.3.jpg
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Svensson L., Mullarney K., Zetterstrom D.: Przewodnik Collinsa. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Warszawa, 2017.
Cichocki W., Ptaki tatrzańskich regli https://tpn.pl/poznaj/zwierzeta/ptaki-tatrzanskich-regli dostęp 07.04.2023
Broński S., Pomurnik https://tpn.pl/poznaj/zwierzeta/pomurnik dostęp 07.04.2023
80. Limba - królowa tatrzańskich borów
2023-04-06 17:12:56
Piękne, prastare limby są symbolem Tatr. W Polsce tylko tu występują w stanie dzikim. Rosną bardzo powoli, a pierwszy raz zakwitają w wieku około sześćdziesięciu lat. Są wyjątkowo odporne, a ich silnie rozwinięty system korzeniowy zapobiega wywrotom nawet podczas najpotężniejszych wiatrów halnych. Przez kilka stuleci człowiek intensywnie użytkował limby, co w niektórych miejscach przyczyniło się do ich zupełnego wyniszczenia. W dzisiejszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z prof. dr hab. inż. Jerzym Szwagrzykiem - kierownikiem Katedry Bioróżnorodności Leśnej na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie oraz z Antonim Ziębą - doktorem nauk leśnych z Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zapraszamy!
Na zdjęciu: limba nad Morskim Okiem. Fot. Bartek Solik
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Skrzydłowski T., Słama B., O drzewach, które wybrały Tatry, Zakopane.
Szafer W., Dziesięć tysięcy lat historii lasu w Tatrach, Kraków 1966
Białobok S. (red.), Limba Pinus Cembra L. Nasze drzewa leśne, Zakład Dendrologii i Arboretum Kórnickie PAN, PWN, Warszawa - Poznań 1971
Zwijacz - Kozica T., Skrzydłowski T., Limba królowa tatrzańskich borów https://tpn.pl/poznaj/wody/rosliny/limba-krolowa-tatrzanskich-borow, dostęp 03.04.2023
79. Uwaga lawina!
2023-03-09 19:48:32
Jak wynika ze statystyk Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, najwięcej wypadków lawinowych zdarza się, kiedy w Tatrach obowiązuje drugi i pierwszy stopień zagrożenia lawinowego. Wielu z nas - turystów, traci czujność, bo przecież w tabeli zagrożenia są jeszcze stopnie: znaczny, wysoki i bardzo wysoki. Tymczasem nawet kiedy pokrywa śnieżna jest w górach na ogół dobrze związana i stabilna musimy pamiętać o umiejętnym planowaniu wycieczki. W dzisiejszym podcaście Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z Adamem Maraskiem, ratownikiem Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego z blisko 50-letnim doświadczeniem. Zapraszamy!
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Na zdjęciu: praca z łopatą i sondą lawinową. Fot. Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
https://freesound.org/s/58962/
https://freesound.org/s/30306/
https://freesound.org/s/117136/
https://freesound.org/s/267222/
78. Cietrzew - ptak duch
2023-03-01 20:06:04
Cietrzew to ptak duch, którego w Tatrach widzieli nieliczni. Populacja tych kuraków w Tatrzańskim Parku Narodowym jest nieduża - sięga około 30-40 osobników. W Polsce cietrzewie są na granicy wymarcia. Jeszcze w latach 50. doliczono się 30 tysięcy ptaków, dziś w naszym kraju pozostało około 300 cietrzewi. Musimy je aktywnie chronić, bo inaczej nie przetrwają. W 78. odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z Michałem Adamowiczem - ornitologiem i doktorantem na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, Stanisławem Brońskim - specjalistą ds. ochrony przyrody w Tatrzańskim Parku Narodowym oraz z Danielem Wahlem z Zespołu Edukacji TPN. Zapraszamy!
Na ilustracji: cietrzew (Lyrurus tetrix) https://www.rawpixel.com/
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
T. Zwijacz Kozica, F. Zięba, Tatrzańskie kuraki, https://tpn.pl/poznaj/zwierzeta/tatrzanskie-kuraki, dostęp 27.02.2023
Chronić Cię Trzeba! Cietrzewie w Tatrach, https://tpn.pl/nowosci/chronic-cie-trzeba, dostęp 27.02.2023
Svensson, L.; Mullarney, K.; Zetterstrom, D.: Przewodnik Collinsa. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Warszawa, 2017.
Lars Edenius, XC758857. Accessible at www.xeno-canto.org/758857.
Lars Edenius, XC763615. Accessible at www.xeno-canto.org/763615.
David Hammarberg, XC783074. Accessible at www.xeno-canto.org/783074.
77. Lawinowe ABC - Żleb Marcinowskich
2023-02-22 08:00:00
W nocy 2 marca 1956 r. wydarzyła się w Tatrach katastrofa lawinowa o nienotowanej wcześniej skali. Olbrzymia lawina śnieżna spadła na schronisko Marcinowskich w Dolinie Goryczkowej. W zniszczonym budynku zginęło pięć osób: gospodarze schroniska oraz trzech żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Był to wówczas najtragiczniejszy wypadek lawinowy. W dzisiejszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór wracamy do tych wydarzeń. Audycja powstała w ramach akcji Lawinowe ABC, w której Tatrzański Park Narodowy promuje bezpieczną turystykę zimową. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Zofia i Władysław Marcinowscy z córką Marią. Fotografia z archiwum rodzinnego Marii Marcinowskiej.
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Mrazik F., Pawłowski T., "Wierchy" rocznik 26, s. 227-241
freesound.org/s/267222/
76. Lawinowe ABC - wyścig z czasem
2023-01-21 19:45:37
Lawiny to jedno z największych zimowych zagrożeń w górach. Od 1909 roku ratownicy Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego odnotowali ponad 250 przypadków zasypania zwałami śniegu. Ratowanie poszkodowanych w lawinie to wyścig z czasem. Największe szanse na skuteczne udzielenie pomocy mają uczestnicy wycieczki lub osoby znajdujące się w pobliżu miejsca zdarzenia w ramach tzw. pomocy koleżeńskiej. Ta powinna zostać podjęta natychmiast po zejściu lawiny. W 76. odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z Marcinem Józefowiczem, starszym ratownikiem TOPR. Audycja powstała w ramach akcji Lawinowe ABC, w której Tatrzański Park Narodowy promuje bezpieczną turystykę zimową. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Ćwiczenia w Lawinowym Centrum Treningowym PZU na Kalatówkach. Fot. Bartek Solik
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
75. Pani podleśniczy z Hali Gąsienicowej
2023-01-20 13:07:49
Bogusława Filar jest jedyną kobietą podleśniczym w Tatrzańskim Parku Narodowym. Od blisko trzech lat pracuje w samym sercu Tatr - w Obwodzie Ochronnym Hala Gąsienicowa. To przestrzeń szczególna, bo choć oblegana przez ludzi jest przede wszystkim domem tatrzańskich zwierząt. To tu żyją m.in. niedźwiedzie, kozice, świstaki i sokoły. Na Hali Gąsienicowej człowiek musi dostosować się do cyklu życia dzikich mieszkańców Tatr. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik towarzyszy Bogusławie Filar podczas zimowego patrolu. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Bogusława Filar podczas patrolu na Hali Gąsienicowej. Fot. Bartek Solik
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
74. Tatrzańska pasja Walerego Eljasza
2022-11-27 10:51:50
Pod koniec XIX wieku był jednym z najlepszych znawców Tatr. Jego przewodnik spopularyzował nasze najwyższe góry i sprawił, że pod Giewont zaczęli tłumnie przyjeżdżać turyści. Znaczna część szlaków tatrzańskich powstałych w tamtych czasach jest dziełem właśnie tego człowieka. Bohaterem dzisiejszego odcinka podcastu Z Miłości do Gór jest Walery Eljasz, nazywany czasem Ministrem Tatr. Bartek Solik odwiedza z mikrofonem wystawę twórczości Eljasza w Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN i szuka śladów jego pierwszego domu przy Krupówkach. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Walery Eljasz. Fotografia pochodzi z wystawy "Walery Eljasz. Artysta zahartowany Tatrami".
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Pawlikowski J.G., "Wierchy" 1930, rocznik 8, s. 162-166
Olszewicz, W., "Wierchy" 1965, rocznik 34, s. 159-169
Pinkwart, M.: Zakopiańskim szlakiem Walerego i Stanisława Eljaszów. Warszawa-Kraków, 1988
Radwańska-Paryska, Z. Paryski, H.: Encyklopedia tatrzańska. Warszawa, 1973
73. W ścianie Małego Jaworowego - część 3
2022-11-14 16:00:00
Trzecia część opowieści o jednej z najsłynniejszych tatrzańskich tragedii. Jest sierpień, 1910 roku. Po wypadku Jana Jarzyny i Stanisława Szulakiewicza pod wierzchołkiem Małego Jaworowego Szczytu w Tatrach Wysokich Mariusz Zaruski organizuje ekspedycję ratunkową. W skład wyprawy wchodzi m.in. sławny przewodnik tatrzański Klimek Bachleda. Mimo sprzeciwu naczelnika Bachleda rusza sam na poszukiwania rannego taternika. Towarzysze widzą go ostatni raz, gdy znika za skalną krawędzią. Zapraszamy!
Na zdjęciu: od lewej Jaworowy Szczyt i Mały Jaworowy Szczyt widziane z rejonu Lodowej Przełęczy. Fot. Bartek Solik
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Żuławski, W.: Tragedie tatrzańskie. Warszawa, 1985
Zaruski, M.: Na bezdrożach tatrzańskich. Warszawa, 1958
Radwańska-Paryska, Z. Paryski, H.: Encyklopedia tatrzańska. Warszawa, 1973
Hoesick, F.: Legendowe postacie zakopiańskie. Warszawa, 1959
Zaruski M., "Zakopane" 1910, nr 21, 22, 23
72. Torfowiska - świat pogranicza
2022-10-26 16:00:00
W dzisiejszym odcinku patrzymy na Tatry z oddali. Wspólnie z pracownikami Tatrzańskiego Parku Narodowego Bartek Solik odwiedza Torfowiska Orawsko-Nowotarskie - ekosystem o unikalnym charakterze. Rosną tu specyficzne rośliny i żyją rzadkie zwierzęta. Znajdujące się tu pokłady torfu porównać można do żywych ksiąg historii tego obszaru. Próbki torfu umożliwiają odczytywanie zmian w roślinności i klimacie oraz przebiegu osiedlania się człowieka na terenie Podhala i Orawy. Zapraszamy do wspólnej wędrówki.
Na zdjęciu: fragment torfowisk w rejonie Puścizny Wielkiej. Fot. Bartek Solik
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
A. Pustelnik, Torfowiska Orawsko-Nowotarskie, "Informacyjny Serwis Mokradłowy bagna.pl", 08.04.2006
https://bagna.pl/mokre-tematy/212-torfowiska-orawsko-nowotarskie dostęp: 24.10.2005