Z Miłości do Gór
Podcast Tatrzańskiego Parku Narodowego. Bartek Solik - autor audycji, przybliża słuchaczom piękno oraz złożoność tatrzańskiego świata.
Edukacja
83. Kąpiele w Jaszczurówce
2023-05-25 19:00:00
To była pierwsza i przez długi czas jedyna cieplica w Polsce. Woda z termalnego źródła miała niewiele ponad 20 stopni Celsjusza. Pod koniec XIX wieku tłumy gości ciągnęły tu z Zakopanego, żeby w otoczeniu świerkowych lasów zażywać przepysznych kąpieli. W szczycie popularności baseny odwiedzali znani goście - kąpał się tutaj m.in. Henryk Sienkiewicz. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik zagląda z mikrofonem do Jaszczurówki. Gościem audycji jest Paweł Skawiński, dawny dyrektor Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Basen na Jaszczurówce z podwodnej perspektywy. Fot. Wiesław Prażuch/archiwum Muzeum Narodowego w Warszawie (fotografia pochodzi z książki "Tatrzańska Atlantyda")
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Pisera K., Jak dawniej po Tatrach chadzano, Zakopane 2013
Mazik P., Tatrzańska Atlantyda, Zakopane 2014
Eljasz W., Ilustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnic, Kraków 1900
Radwańska-Paryska Z., Paryski W.H., Encyklopedia tatrzańska, Warszawa 1973
82. Zamarłe echo, czyli Tatry w starym kinie
2023-04-17 21:00:00
Film “Zamarłe echo” w reżyserii Adama Krzeptowskiego miał swoją premierę w lutym 1934 roku, a zdjęcia powstały w tatrzańskich plenerach. Krytycy nie pozostawili na filmie suchej nitki pisząc, że to dość mierny dramat miłosny o mętnej fabule. Chwalono natomiast zdjęcia i brawurowe sceny nad przepaścią. W filmie wystąpiła m.in. młoda debiutantka Dzina Oleńska oraz Zbigniew Staniewicz, przedwojenny amant, którego życie zakończyło się w dramatycznych okolicznościach trzy miesiące po premierze filmu. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z Markiem Telerem, dziennikarzem i autorem wydanej przez Wydawnictwo Bellona książki "Amanci II Rzeczypospolitej". Zapraszamy!
Na zdjęciu: Dzina Oleńska i Zbigniew Staniewicz na planie filmu "Zamarłe echo". Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Teler M., Amanci II Rzeczpospolitej, Warszawa 2022
Malczewski r., Pępek świata. Wspomnienia z Zakopanego, Dziekanów Leśny 2011
Teler M., Zbigniew Staniewicz: tragiczny koniec amanta z Dzikich pól https://histmag.org/Zbigniew-Staniewicz-tragiczny-koniec-amanta-z-Dzikich-pol-20654, dostęp 14.04.2022
Teler M., Zbigniew Staniewicz, Ofiara zawody życiowego czy porachunków osobistych https://stare-kino.pl/zbigniew-staniewicz-ofiara-zawodu-zyciowego-czy-porachunkow-osobistych/, dostęp 14.04.2022
81. Milion jaj w Tatrach
2023-04-08 09:05:56
Jaja niektórych tatrzańskich ptaków wyglądają jak najbardziej fantazyjne pisanki. Inne kolorem i wielkością przypominają małe czekoladowe jajeczka, które przed Wielkanocą wkładamy do koszyków. Mimo zimowej aury, opadów śniegu i niskich temperatur ptaki zamieszkujące Tatrzański Park Narodowy przystąpiły do lęgów. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z ornitologiem Stanisławem Brońskim z Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zapraszamy!
Na zdjęciu: jajo orła przedniego (Aquila chrysaetos). Żródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aquila_chrysaetos_MHNT.ZOO.2010.11.88.3.jpg
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Svensson L., Mullarney K., Zetterstrom D.: Przewodnik Collinsa. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Warszawa, 2017.
Cichocki W., Ptaki tatrzańskich regli https://tpn.pl/poznaj/zwierzeta/ptaki-tatrzanskich-regli dostęp 07.04.2023
Broński S., Pomurnik https://tpn.pl/poznaj/zwierzeta/pomurnik dostęp 07.04.2023
80. Limba - królowa tatrzańskich borów
2023-04-06 17:12:56
Piękne, prastare limby są symbolem Tatr. W Polsce tylko tu występują w stanie dzikim. Rosną bardzo powoli, a pierwszy raz zakwitają w wieku około sześćdziesięciu lat. Są wyjątkowo odporne, a ich silnie rozwinięty system korzeniowy zapobiega wywrotom nawet podczas najpotężniejszych wiatrów halnych. Przez kilka stuleci człowiek intensywnie użytkował limby, co w niektórych miejscach przyczyniło się do ich zupełnego wyniszczenia. W dzisiejszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z prof. dr hab. inż. Jerzym Szwagrzykiem - kierownikiem Katedry Bioróżnorodności Leśnej na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie oraz z Antonim Ziębą - doktorem nauk leśnych z Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zapraszamy!
Na zdjęciu: limba nad Morskim Okiem. Fot. Bartek Solik
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Skrzydłowski T., Słama B., O drzewach, które wybrały Tatry, Zakopane.
Szafer W., Dziesięć tysięcy lat historii lasu w Tatrach, Kraków 1966
Białobok S. (red.), Limba Pinus Cembra L. Nasze drzewa leśne, Zakład Dendrologii i Arboretum Kórnickie PAN, PWN, Warszawa - Poznań 1971
Zwijacz - Kozica T., Skrzydłowski T., Limba królowa tatrzańskich borów https://tpn.pl/poznaj/wody/rosliny/limba-krolowa-tatrzanskich-borow, dostęp 03.04.2023
79. Uwaga lawina!
2023-03-09 19:48:32
Jak wynika ze statystyk Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, najwięcej wypadków lawinowych zdarza się, kiedy w Tatrach obowiązuje drugi i pierwszy stopień zagrożenia lawinowego. Wielu z nas - turystów, traci czujność, bo przecież w tabeli zagrożenia są jeszcze stopnie: znaczny, wysoki i bardzo wysoki. Tymczasem nawet kiedy pokrywa śnieżna jest w górach na ogół dobrze związana i stabilna musimy pamiętać o umiejętnym planowaniu wycieczki. W dzisiejszym podcaście Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z Adamem Maraskiem, ratownikiem Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego z blisko 50-letnim doświadczeniem. Zapraszamy!
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Na zdjęciu: praca z łopatą i sondą lawinową. Fot. Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
https://freesound.org/s/58962/
https://freesound.org/s/30306/
https://freesound.org/s/117136/
https://freesound.org/s/267222/
78. Cietrzew - ptak duch
2023-03-01 20:06:04
Cietrzew to ptak duch, którego w Tatrach widzieli nieliczni. Populacja tych kuraków w Tatrzańskim Parku Narodowym jest nieduża - sięga około 30-40 osobników. W Polsce cietrzewie są na granicy wymarcia. Jeszcze w latach 50. doliczono się 30 tysięcy ptaków, dziś w naszym kraju pozostało około 300 cietrzewi. Musimy je aktywnie chronić, bo inaczej nie przetrwają. W 78. odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z Michałem Adamowiczem - ornitologiem i doktorantem na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, Stanisławem Brońskim - specjalistą ds. ochrony przyrody w Tatrzańskim Parku Narodowym oraz z Danielem Wahlem z Zespołu Edukacji TPN. Zapraszamy!
Na ilustracji: cietrzew (Lyrurus tetrix) https://www.rawpixel.com/
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
T. Zwijacz Kozica, F. Zięba, Tatrzańskie kuraki, https://tpn.pl/poznaj/zwierzeta/tatrzanskie-kuraki, dostęp 27.02.2023
Chronić Cię Trzeba! Cietrzewie w Tatrach, https://tpn.pl/nowosci/chronic-cie-trzeba, dostęp 27.02.2023
Svensson, L.; Mullarney, K.; Zetterstrom, D.: Przewodnik Collinsa. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Warszawa, 2017.
Lars Edenius, XC758857. Accessible at www.xeno-canto.org/758857.
Lars Edenius, XC763615. Accessible at www.xeno-canto.org/763615.
David Hammarberg, XC783074. Accessible at www.xeno-canto.org/783074.
77. Lawinowe ABC - Żleb Marcinowskich
2023-02-22 08:00:00
W nocy 2 marca 1956 r. wydarzyła się w Tatrach katastrofa lawinowa o nienotowanej wcześniej skali. Olbrzymia lawina śnieżna spadła na schronisko Marcinowskich w Dolinie Goryczkowej. W zniszczonym budynku zginęło pięć osób: gospodarze schroniska oraz trzech żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Był to wówczas najtragiczniejszy wypadek lawinowy. W dzisiejszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór wracamy do tych wydarzeń. Audycja powstała w ramach akcji Lawinowe ABC, w której Tatrzański Park Narodowy promuje bezpieczną turystykę zimową. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Zofia i Władysław Marcinowscy z córką Marią. Fotografia z archiwum rodzinnego Marii Marcinowskiej.
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Mrazik F., Pawłowski T., "Wierchy" rocznik 26, s. 227-241
freesound.org/s/267222/
76. Lawinowe ABC - wyścig z czasem
2023-01-21 19:45:37
Lawiny to jedno z największych zimowych zagrożeń w górach. Od 1909 roku ratownicy Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego odnotowali ponad 250 przypadków zasypania zwałami śniegu. Ratowanie poszkodowanych w lawinie to wyścig z czasem. Największe szanse na skuteczne udzielenie pomocy mają uczestnicy wycieczki lub osoby znajdujące się w pobliżu miejsca zdarzenia w ramach tzw. pomocy koleżeńskiej. Ta powinna zostać podjęta natychmiast po zejściu lawiny. W 76. odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik rozmawia z Marcinem Józefowiczem, starszym ratownikiem TOPR. Audycja powstała w ramach akcji Lawinowe ABC, w której Tatrzański Park Narodowy promuje bezpieczną turystykę zimową. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Ćwiczenia w Lawinowym Centrum Treningowym PZU na Kalatówkach. Fot. Bartek Solik
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
75. Pani podleśniczy z Hali Gąsienicowej
2023-01-20 13:07:49
Bogusława Filar jest jedyną kobietą podleśniczym w Tatrzańskim Parku Narodowym. Od blisko trzech lat pracuje w samym sercu Tatr - w Obwodzie Ochronnym Hala Gąsienicowa. To przestrzeń szczególna, bo choć oblegana przez ludzi jest przede wszystkim domem tatrzańskich zwierząt. To tu żyją m.in. niedźwiedzie, kozice, świstaki i sokoły. Na Hali Gąsienicowej człowiek musi dostosować się do cyklu życia dzikich mieszkańców Tatr. W najnowszym odcinku podcastu Z Miłości do Gór Bartek Solik towarzyszy Bogusławie Filar podczas zimowego patrolu. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Bogusława Filar podczas patrolu na Hali Gąsienicowej. Fot. Bartek Solik
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
74. Tatrzańska pasja Walerego Eljasza
2022-11-27 10:51:50
Pod koniec XIX wieku był jednym z najlepszych znawców Tatr. Jego przewodnik spopularyzował nasze najwyższe góry i sprawił, że pod Giewont zaczęli tłumnie przyjeżdżać turyści. Znaczna część szlaków tatrzańskich powstałych w tamtych czasach jest dziełem właśnie tego człowieka. Bohaterem dzisiejszego odcinka podcastu Z Miłości do Gór jest Walery Eljasz, nazywany czasem Ministrem Tatr. Bartek Solik odwiedza z mikrofonem wystawę twórczości Eljasza w Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN i szuka śladów jego pierwszego domu przy Krupówkach. Zapraszamy!
Na zdjęciu: Walery Eljasz. Fotografia pochodzi z wystawy "Walery Eljasz. Artysta zahartowany Tatrami".
Scenariusz, nagrania, montaż: Bartek Solik
Materiały wykorzystane w audycji:
Pawlikowski J.G., "Wierchy" 1930, rocznik 8, s. 162-166
Olszewicz, W., "Wierchy" 1965, rocznik 34, s. 159-169
Pinkwart, M.: Zakopiańskim szlakiem Walerego i Stanisława Eljaszów. Warszawa-Kraków, 1988
Radwańska-Paryska, Z. Paryski, H.: Encyklopedia tatrzańska. Warszawa, 1973