Spotkania Biuletynu

Podcast "Spotkania Biuletynu" to przestrzeń spotkań z ludźmi, którzy tworzą historię badań nad językiem polskim, literaturą i kulturą polską, którzy te badania uprawiają i stwarzają im warunki rozwoju.
Skierowany jest do wszystkich, których interesują literatura i kultura polska, język polski, polonistyka lub szerzej - literaturoznawstwo, językoznawstwo i humanistyka. 

Pierwszy cykl tematyczny dotyczy mapy "Geopolonistyka", stanowiącej część internetowego "Biuletynu Polonistycznego" (biuletynpolonistyczny.pl), na której zaznaczone są ośrodki polonistyczne na całym świecie, oraz projektowi „Geopolonistyka – wirtualny most pomiędzy kulturami”, realizowanemu wspólnie przez cztery instytucje:
Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Centrum Polonistyczne Uniwersytetu Wileńskiego, Wydział Filologii i Dziennikarstwa Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki w Łucku i Wydział Studiów Europejskich, Amerykańskich i Międzykulturowych Uniwersytetu Rzymskiego "Sapienza".
Projekt sfinansowała Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej w ramach programu "Promocja Języka Polskiego".

Od października 2024 roku w ramach interdyscyplinarnego projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata" (program Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II", nr projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01) realizowany jest drugi cykl "Spotkań Biuletynu": Polonistyka zaangażowana. 
Z rozmów z naszymi gośćmi dowiecie się m.in. co ma wspólnego polonistyka z medycyną czy architekturą, jak reaguje na problemy związane z kryzysem klimatycznym, jak może wpłynąć na zmianę postrzegania niepełnosprawności i choroby. Takie spojrzenie na polonistykę pozwala dostrzec, że poloniści mają wiele do zaoferowania również na rynku pracy, o czym rozmawiamy w odcinkach dotyczących kompetencji polonistycznych.

Zachęcamy do słuchania, zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl. 

"Biuletyn Polonistyczny": https://biuletynpolonistyczny.pl/

***
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":

#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Link RSS Link do katalogu Numer katalogowy: 9624 Wesprzyj dobrym słowem
Udostępnij
Kategorie:
Edukacja Książki Kultura Społeczeństwo i Kultura

Odcinki od najnowszych:

Dyskomfort i rozszczelnienie, czyli humanistyki praca z cieniem. Spotkanie z Julią Fiedorczuk
2026-02-16 10:54:21

Rozmowa z Julią Fiedorczuk, badaczką i poetką od lat zaangażowaną w promowanie badań ekokrytycznych w Polsce, dotyka co najmniej kilku ważnych tematów. Pierwszym jest kwestia ewolucji ekokrytyki, tak w Polsce, jak i na świecie. Z nurtu niszowego, ekokrytyka stała się jednym z filarów badań literaturoznawczych i ważną częścią badań środowiskowych. Zarazem, uległa pewnemu skostnieniu, któremu – jak pokazuje rozmowa – Julia Fiedorczuk bardzo wyraźnie się przeciwstawia, pokazując wciąż tkwiący w niej potencjał pracy z tekstem i w tekście. Drugim ważnym wątkiem rozmowy jest kwestia zaangażowania, a dokładniej – pewnego oporu przed nim, który dawał się zauważyć i we wczesnych latach dwutysięcznych, gdy wprowadzano nowe nurty do badań nad literaturą, i teraz, kiedy codzienność staje się coraz bardziej wymagająca. Pytanie, czym wytłumaczyć opór literaturoznawców przed różnymi formami zaangażowania (i jak kwestię zaangażowania rozumieć) płynnie łączy się z trzecim ważnym wątkiem rozmowy, związanym z pracą twórczą Julii Fiedorczuk i – częściowo w tej pracy osadzoną – kwestią planetarnej solidarności wszystkich istot żywych. Całość rozmowy przedstawia skomplikowaną panoramę polskich badań ekokrytycznych i pokazuje możliwości tkwiące w tej już wcale nie tak młodej dyscyplinie badawczej.     Julia Fiedorczuk - jest pisarką, poetką, tłumaczką i wykładowczynią na Uniwersytecie Warszawskim. Jej twórczość bada relacje między ludźmi a ich planetarnym środowiskiem i podkreśla światotwórczą siłę literatury. Opublikowała zbiory opowiadań i powieści, między innymi  Pod Słońcem (2020) i Dom Oriona (2023), a także sześć tomów wierszy, z których ostatni to Glif (2024). Jest również autorką książek eseistycznych (m. in. Cyborg w ogrodzie: wprowadzenie do ekokrytyki ) i licznych tekstów w prasie popularnej i popularnonaukowej. Nominowana do nagrody Nike (2016), Nagrody Literackiej m. st. Warszawy (2021) i – dwukrotnie – do nagrody im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości, laureatka nagrody im. Wisławy Szymborskiej za tom Psalmy (2018). Oxygen , wybór jej wierszy w przekładzie Billa Johnstona, znalazł się na liście książek nominowanych do National Translation Award w Stanach Zjednoczonych (2016). Julia Fiedorczuk występowała na wielu międzynarodowych festiwalach literackich w Polsce i na świecie. Jej teksty doczekały się przekładów na ponad 20 języków, w tym na angielski, niemiecki, hiszpański, szwedzki, serbski, ukraiński, litewski i gruziński. Jest częstą gościnią Radia Tok FM.    Justyna Tabaszewska -  zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022).     Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).                  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera  Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn Opracowanie odcinka:  Mariola Wilczak Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  ·     https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ ·     https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Rozmowa z Julią Fiedorczuk, badaczką i poetką od lat zaangażowaną w promowanie badań ekokrytycznych w Polsce, dotyka co najmniej kilku ważnych tematów. Pierwszym jest kwestia ewolucji ekokrytyki, tak w Polsce, jak i na świecie. Z nurtu niszowego, ekokrytyka stała się jednym z filarów badań literaturoznawczych i ważną częścią badań środowiskowych. Zarazem, uległa pewnemu skostnieniu, któremu – jak pokazuje rozmowa – Julia Fiedorczuk bardzo wyraźnie się przeciwstawia, pokazując wciąż tkwiący w niej potencjał pracy z tekstem i w tekście. Drugim ważnym wątkiem rozmowy jest kwestia zaangażowania, a dokładniej – pewnego oporu przed nim, który dawał się zauważyć i we wczesnych latach dwutysięcznych, gdy wprowadzano nowe nurty do badań nad literaturą, i teraz, kiedy codzienność staje się coraz bardziej wymagająca. Pytanie, czym wytłumaczyć opór literaturoznawców przed różnymi formami zaangażowania (i jak kwestię zaangażowania rozumieć) płynnie łączy się z trzecim ważnym wątkiem rozmowy, związanym z pracą twórczą Julii Fiedorczuk i – częściowo w tej pracy osadzoną – kwestią planetarnej solidarności wszystkich istot żywych. Całość rozmowy przedstawia skomplikowaną panoramę polskich badań ekokrytycznych i pokazuje możliwości tkwiące w tej już wcale nie tak młodej dyscyplinie badawczej.    

Julia Fiedorczuk - jest pisarką, poetką, tłumaczką i wykładowczynią na Uniwersytecie Warszawskim. Jej twórczość bada relacje między ludźmi a ich planetarnym środowiskiem i podkreśla światotwórczą siłę literatury. Opublikowała zbiory opowiadań i powieści, między innymi Pod Słońcem (2020) i Dom Oriona (2023), a także sześć tomów wierszy, z których ostatni to Glif (2024). Jest również autorką książek eseistycznych (m. in. Cyborg w ogrodzie: wprowadzenie do ekokrytyki) i licznych tekstów w prasie popularnej i popularnonaukowej. Nominowana do nagrody Nike (2016), Nagrody Literackiej m. st. Warszawy (2021) i – dwukrotnie – do nagrody im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości, laureatka nagrody im. Wisławy Szymborskiej za tom Psalmy (2018). Oxygen, wybór jej wierszy w przekładzie Billa Johnstona, znalazł się na liście książek nominowanych do National Translation Award w Stanach Zjednoczonych (2016). Julia Fiedorczuk występowała na wielu międzynarodowych festiwalach literackich w Polsce i na świecie. Jej teksty doczekały się przekładów na ponad 20 języków, w tym na angielski, niemiecki, hiszpański, szwedzki, serbski, ukraiński, litewski i gruziński. Jest częstą gościnią Radia Tok FM.  

Justyna Tabaszewska - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022).   

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).                 
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera 

Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn
Opracowanie odcinka: Mariola Wilczak

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  ·     https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ ·    
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/
https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/

https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

„Nikt nas nie uczył, jak wychowywać dzieci autystyczne”. Spotkanie z Teresą Naidoo i Magdaleną Wanat
2026-02-10 12:08:01

Teresa Naidoo, mama ośmioletniej dziewczynki w spektrum autyzmu i z chorobą genetyczną CMT, mówi, że jej życie to nieustanna podróż przez różne światy, te realne i te emocjonalne, te kulturowe i te związane z medycyną. Jej córka nie potrafi komunikować się w tradycyjny sposób, ale brak mowy jest tylko jednym z wyzwań, z którymi rodzina musi mierzyć się każdego dnia.   Magdalena Wanat jest mamą autystycznego chłopca, którego wychowuje sama. Pewnego dnia jej syn przestał mówić, jeść, utrzymywać kontakt wzrokowy, przestał reagować na swoje imię. O rodzicach takich jak ona sama mówi, że co dzień rano zastanawiają się, czy ich dziecko się wyśpi, czy bus przyjedzie o odpowiedniej godzinie, czy nie zdarzy się w ciągu dnia cokolwiek, co zaburzy jego harmonogram działania. Zmagają się z trudnościami ekonomicznymi, brakiem odpoczynku. Poczucie osamotnienia, bezradności i konieczność nieustannej walki z problemami systemu opieki, ale także potrzeba przebywania wśród ludzi o podobnych doświadczeniach wpłynęły na decyzję Magdaleny o założeniu fundacji „Nie bój się – jestem Autyzm”. Dziś organizuje wydarzenia i tworzy przestrzeń, w której dzieci autystyczne nie są oceniane przez pryzmat swoich zachowań, a rodzice nie czują się samotni i odizolowani. Przyznaje, że gdyby nie autyzm jej dziecka, nie robiłaby wydarzeń dla rodzin i dzieci, nie wiedziałaby i nie rozumiała, czym jest autyzm. 6 grudnia 2025 roku w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym (POSK) w Londynie, Teresa Naidoo i Magdalena Wanat uczestniczyły w sympozjum „Razem dla dzieci. Jak wspierać rodziny i nauczycieli w pracy z dziećmi z autyzmem” , zorganizowanym przez Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO). W tym samym wydarzeniu w ramach panelu literackiego wzięły udział Beata Koper, Ewa Pakalska i Mariola Wilczak, uczestniczki projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Wspólne spotkanie pozwoliło spojrzeć na mówienie i pisanie o spektrum autyzmu z różnych perspektyw, skonfrontować ujęcie naukowe z narracjami rodzicielskimi - opowieściami matek o ich realnych, codziennych doświadczeniach. Teresa Naidoo - doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, prodziekan Wydziału Nauk Społecznych, kierownik Zakładu Studiów o Afryce na PUNO w Londynie, wykładowczyni i badaczka współczesnej historii i kultury, antropologii historycznej i historii społecznej. Uczestniczka projektów i wydarzeń naukowych. Autorka artykułów publikowanych w czasopismach naukowych i popularnonaukowych na temat II wojny światowej, emigracji, historii społeczeństw afrykańskich i wielokulturowości.   Magdalena Wanat – założycielka i prezeska fundacji „Nie bój się – jestem Autyzm” ( https://dbaia.co.uk/ ), organizatorka wielu inicjatyw i wydarzeń dla osób autystycznych i ich rodzin.   W rozmowie wymieniono: Fundacja „Nie bój się – jestem Autyzm”: https://dbaia.co.uk/ Baza wolontariuszy „5am Heroes - Razem dla innych”: https://5amheroes.com/ Matki pingwinów . [Serial]. Reż. Klara Kochańska-Bajon i Jagoda Szelc, 2024. reportaż w programie Uwaga – zob. https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/matka-walczy-o-pomoc-dla-chorego-syna-hejt-i-samotnosc-na-co-dzien/enprylb Oparte na doświadczeniach  narracje rodzicielskie pozwalają rodzicom edukować siebie nawzajem, ale i otoczenie, poszukiwać wsparcia, przeciwstawiać się barierom systemowym, pomagać innym, wprowadzać zmiany. Zapisane w formie dźwiękowej, artystycznej lub literackiej obejmują również książki napisane przez rodziców oraz antologie i zbiory opowieści, m.in.: Niklewska Anna, W drodze na spotkanie z moją córką (2020). Katarzyna Michalczak,  Synu jesteś kotem (2023). Eliza Kącka, Wczoraj była się zła na zielono (2024). Romana Vrede, Charlie, autysta wspaniały (2021). Agnieszka Wysokowska, Odnajdź swoje dziecko, potem zajmij się autyzmem (2024). Rafał Mortiuk, Autistic Son, Desperate Dad: How one family went from low- to high-functioning (2018) / [wyd. polskie:] Autystyczny syn, zdesperowany tata: Jak dotknięta zaburzeniem rodzina zaczęła funkcjonować (2019). Joanna Omylak, 50 twarzy matki dziecka na zawsze (2025). Jacek Hołub, Niegrzeczne. Historie dzieci z ADHD, autyzmem i zespołem Aspergera (2020). Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Opracowanie odcinka: Mariola Wilczak Identyfikacja wizualna:  Klaudia Węgrzyn Projekt okładki: Ewa Pakalska Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Teresa Naidoo, mama ośmioletniej dziewczynki w spektrum autyzmu i z chorobą genetyczną CMT, mówi, że jej życie to nieustanna podróż przez różne światy, te realne i te emocjonalne, te kulturowe i te związane z medycyną. Jej córka nie potrafi komunikować się w tradycyjny sposób, ale brak mowy jest tylko jednym z wyzwań, z którymi rodzina musi mierzyć się każdego dnia.
 
Magdalena Wanat jest mamą autystycznego chłopca, którego wychowuje sama. Pewnego dnia jej syn przestał mówić, jeść, utrzymywać kontakt wzrokowy, przestał reagować na swoje imię. O rodzicach takich jak ona sama mówi, że co dzień rano zastanawiają się, czy ich dziecko się wyśpi, czy bus przyjedzie o odpowiedniej godzinie, czy nie zdarzy się w ciągu dnia cokolwiek, co zaburzy jego harmonogram działania. Zmagają się z trudnościami ekonomicznymi, brakiem odpoczynku. Poczucie osamotnienia, bezradności i konieczność nieustannej walki z problemami systemu opieki, ale także potrzeba przebywania wśród ludzi o podobnych doświadczeniach wpłynęły na decyzję Magdaleny o założeniu fundacji „Nie bój się – jestem Autyzm”. Dziś organizuje wydarzenia i tworzy przestrzeń, w której dzieci autystyczne nie są oceniane przez pryzmat swoich zachowań, a rodzice nie czują się samotni i odizolowani. Przyznaje, że gdyby nie autyzm jej dziecka, nie robiłaby wydarzeń dla rodzin i dzieci, nie wiedziałaby i nie rozumiała, czym jest autyzm.

6 grudnia 2025 roku w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym (POSK) w Londynie, Teresa Naidoo i Magdalena Wanat uczestniczyły w sympozjum „Razem dla dzieci. Jak wspierać rodziny i nauczycieli w pracy z dziećmi z autyzmem”, zorganizowanym przez Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO). W tym samym wydarzeniu w ramach panelu literackiego wzięły udział Beata Koper, Ewa Pakalska i Mariola Wilczak, uczestniczki projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Wspólne spotkanie pozwoliło spojrzeć na mówienie i pisanie o spektrum autyzmu z różnych perspektyw, skonfrontować ujęcie naukowe z narracjami rodzicielskimi - opowieściami matek o ich realnych, codziennych doświadczeniach.

Teresa Naidoo - doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, prodziekan Wydziału Nauk Społecznych, kierownik Zakładu Studiów o Afryce na PUNO w Londynie, wykładowczyni i badaczka współczesnej historii i kultury, antropologii historycznej i historii społecznej. Uczestniczka projektów i wydarzeń naukowych. Autorka artykułów publikowanych w czasopismach naukowych i popularnonaukowych na temat II wojny światowej, emigracji, historii społeczeństw afrykańskich i wielokulturowości.
 
Magdalena Wanat – założycielka i prezeska fundacji „Nie bój się – jestem Autyzm” (https://dbaia.co.uk/), organizatorka wielu inicjatyw i wydarzeń dla osób autystycznych i ich rodzin.
 
W rozmowie wymieniono:
Oparte na doświadczeniach narracje rodzicielskie pozwalają rodzicom edukować siebie nawzajem, ale i otoczenie, poszukiwać wsparcia, przeciwstawiać się barierom systemowym, pomagać innym, wprowadzać zmiany. Zapisane w formie dźwiękowej, artystycznej lub literackiej obejmują również książki napisane przez rodziców oraz antologie i zbiory opowieści, m.in.:
  • Niklewska Anna, W drodze na spotkanie z moją córką (2020).
  • Katarzyna Michalczak, Synu jesteś kotem (2023).
  • Eliza Kącka, Wczoraj była się zła na zielono (2024).
  • Romana Vrede, Charlie, autysta wspaniały (2021).
  • Agnieszka Wysokowska, Odnajdź swoje dziecko, potem zajmij się autyzmem (2024).
  • Rafał Mortiuk, Autistic Son, Desperate Dad: How one family went from low- to high-functioning (2018) / [wyd. polskie:] Autystyczny syn, zdesperowany tata: Jak dotknięta zaburzeniem rodzina zaczęła funkcjonować (2019).
  • Joanna Omylak, 50 twarzy matki dziecka na zawsze (2025).
  • Jacek Hołub, Niegrzeczne. Historie dzieci z ADHD, autyzmem i zespołem Aspergera (2020).
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Opracowanie odcinka: Mariola Wilczak
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn
Projekt okładki: Ewa Pakalska

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Prawo do własnego języka i własnej perspektywy. O londyńskich wystawach poświęconych niepełnosprawnościom (cz. 2)
2026-02-07 18:08:33

Kontynuujemy rozmowę o dwóch wystawach w Londynie: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection . Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia.   W drugiej części odcinka przyglądamy się wystawie 1880 THAT – jej wyraźnie określonemu punktowi odniesienia, sposobom wyrażania doświadczenia głuchoty i języka migowego oraz autorskiej, spójnej formie wypowiedzi artystycznej. Zastanawiamy się, czy i na jakich zasadach można porównywać tak różne projekty: wystawę o monumentalnej skali i wystawę kameralną, skupioną na jednym doświadczeniu. Pytamy także o znaczenie miejsca – prestiżowych muzeów i instytucji – dla odbioru i interpretacji tematów związanych z niepełnosprawnością.   W rozmowie udział wzięły: dr Mariola Wilczak, dr Beata Koper oraz mgr Ewa Pakalska.   Omawiane wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum w Londynie (2025-2026): https://www.vam.ac.uk/exhibitions/design-and-disability?srsltid=AfmBOoprhjuM8QKKTj_CbHxVZuAMjxpN-HNtXDSKrbPimDBu8uo5rbQX 1880 THAT w Wellcome Collection w Londynie (2025-2026): https://wellcomecollection.org/exhibitions/1880-that Zdjęcia z wystaw aut. Ewy Pakalskiej i Marioli Wilczak. Na okładce fot. Wellcome Collection (źródło: link ) Relacjom między techniką/designem a niepełnosprawnością poświęcone są prace badawcze dr hab. Magdaleny Zdrodowskiej (UJ). Szczególnie polecamy jej książkę  Telefon, kino i cyborgi Wzajemne relacje niesłyszenia i techniki (Kraków 2021) oraz wykład (Kłopotliwa) widzialność protez. Design i niepełnosprawność , dostępny online: https://teatr21.pl/zasoby/magdalena-zdrodowska-klopotliwa-widzialnosc-protez-design-i-niepelnosprawnosc-wyklad/ . Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).   Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/   https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Kontynuujemy rozmowę o dwóch wystawach w Londynie: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia.
 
W drugiej części odcinka przyglądamy się wystawie 1880 THAT – jej wyraźnie określonemu punktowi odniesienia, sposobom wyrażania doświadczenia głuchoty i języka migowego oraz autorskiej, spójnej formie wypowiedzi artystycznej. Zastanawiamy się, czy i na jakich zasadach można porównywać tak różne projekty: wystawę o monumentalnej skali i wystawę kameralną, skupioną na jednym doświadczeniu. Pytamy także o znaczenie miejsca – prestiżowych muzeów i instytucji – dla odbioru i interpretacji tematów związanych z niepełnosprawnością.
 
W rozmowie udział wzięły: dr Mariola Wilczak, dr Beata Koper oraz mgr Ewa Pakalska.
 
Omawiane wystawy:
Zdjęcia z wystaw aut. Ewy Pakalskiej i Marioli Wilczak.

Na okładce fot. Wellcome Collection (źródło: link)

Relacjom między techniką/designem a niepełnosprawnością poświęcone są prace badawcze dr hab. Magdaleny Zdrodowskiej (UJ). Szczególnie polecamy jej książkę Telefon, kino i cyborgi
Wzajemne relacje niesłyszenia i techniki (Kraków 2021) oraz wykład (Kłopotliwa) widzialność protez. Design i niepełnosprawność, dostępny online: https://teatr21.pl/zasoby/magdalena-zdrodowska-klopotliwa-widzialnosc-protez-design-i-niepelnosprawnosc-wyklad/.

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
 
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 
 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Hakowanie systemu, który nie wspiera. O londyńskich wystawach poświęconych niepełnosprawnościom (cz. 1)
2026-02-07 18:01:41

W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia.   Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection . Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym.   Rozmawiamy także o wcześniejszych doświadczeniach z wystawami dotyczącymi niepełnosprawności, o oczekiwaniach wobec tak dużych i prestiżowych projektów oraz o wrażeniach, jakie pozostawiły po sobie obie ekspozycje.   W pierwszej części szczególną uwagę poświęcamy wystawie Design and Disability – jej koncepcji, doborowi obiektów oraz narracjom, które wzbudziły zarówno zainteresowanie, jak i wątpliwości. W rozmowie odwołujemy się także do krytycznego tekstu Magdy Szaroty opublikowanego w „Dwutygodniku”, w którym autorka stawia pytania o realny sens instytucjonalnych działań na styku sztuki, designu i niepełnosprawności: komu one służą, czy rzeczywiście wzmacniają sprawczość osób z niepełnosprawnościami i czy dostępność traktowana jest jako fundament, czy jedynie jako dodatek.   W rozmowie udział wzięły: dr Mariola Wilczak, dr Beata Koper oraz mgr Ewa Pakalska.   Omawiane wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum w Londynie (2025-2026): https://www.vam.ac.uk/exhibitions/design-and-disability?srsltid=AfmBOoprhjuM8QKKTj_CbHxVZuAMjxpN-HNtXDSKrbPimDBu8uo5rbQX 1880 THAT w Wellcome Collection w Londynie (2025-2026): https://wellcomecollection.org/exhibitions/1880-that Zdjęcia z wystaw aut. Ewy Pakalskiej i Marioli Wilczak. Na okładce fot. Rebirth Garments aut. Colectivo Multipolar (źródło: link ) Artykuł Magdy Szaroty: Ławka, na której warto usiąść w: „Dwutygodnik” 2025, nr 424: https://www.dwutygodnik.com/artykul/12159-lawka-na-ktorej-warto-usiasc.html   Inne wspomniane wystawy: Widzę, nie słyszę, tworzę w Centrum Kultury Zamek w Poznaniu (2013): https://gag.art.pl/2013/03/wystawa-gag-widze-nie-slysze-tworze/ Gdzieś tam/Somewhere podczas 13. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii Fotofestiwal w Łodzi (2014): https://gag.art.pl/2014/05/gdzies-tam-somewhere/ https://gag.art.pl/2014/06/575/ wystawa okiem Ewy Pakalskiej: https://pakalska.blogspot.com/2014/06/gdzies-tam-kiedys.html Wszędzie i nigdzie/Everywhere and Nowhere podczas 14. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii Fotofestiwal w Łodzi (2015): https://gag.art.pl/2015/05/wszedzie-i-nigdzie-2/ https://gag.art.pl/2015/06/wszedzie-i-nigdzie/ wystawa okiem Ewy Pakalskiej:  https://pakalska.blogspot.com/2015/06/wszedzie-nigdzie-moze-pomiedzy.html Głusza w Muzeum Śląskim w Katowicach (2022-2023): https://muzeumslaskie.pl/glusza/ Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).   Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna:  Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia.
 
Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym.
 
Rozmawiamy także o wcześniejszych doświadczeniach z wystawami dotyczącymi niepełnosprawności, o oczekiwaniach wobec tak dużych i prestiżowych projektów oraz o wrażeniach, jakie pozostawiły po sobie obie ekspozycje.
 
W pierwszej części szczególną uwagę poświęcamy wystawie Design and Disability – jej koncepcji, doborowi obiektów oraz narracjom, które wzbudziły zarówno zainteresowanie, jak i wątpliwości. W rozmowie odwołujemy się także do krytycznego tekstu Magdy Szaroty opublikowanego w „Dwutygodniku”, w którym autorka stawia pytania o realny sens instytucjonalnych działań na styku sztuki, designu i niepełnosprawności: komu one służą, czy rzeczywiście wzmacniają sprawczość osób z niepełnosprawnościami i czy dostępność traktowana jest jako fundament, czy jedynie jako dodatek.
 
W rozmowie udział wzięły: dr Mariola Wilczak, dr Beata Koper oraz mgr Ewa Pakalska.
 
Omawiane wystawy:
Zdjęcia z wystaw aut. Ewy Pakalskiej i Marioli Wilczak.

Na okładce fot. Rebirth Garments aut. Colectivo Multipolar (źródło: link)

Artykuł Magdy Szaroty: Ławka, na której warto usiąść w: „Dwutygodnik” 2025, nr 424: https://www.dwutygodnik.com/artykul/12159-lawka-na-ktorej-warto-usiasc.html
 
Inne wspomniane wystawy:
https://gag.art.pl/2014/05/gdzies-tam-somewhere/ https://gag.art.pl/2014/06/575/
wystawa okiem Ewy Pakalskiej: https://pakalska.blogspot.com/2014/06/gdzies-tam-kiedys.html
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
 
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

„Dajemy skrzydła i dostajemy dużo w zamian”. Spotkanie z Marcinem Raimanem
2026-01-04 14:07:48

Jak to się stało, że nasz Rozmówca, który chciał być lektorem we Francji, trafił do Brazylii, a potem do Estonii? Czy bycie lektorem języka polskiego oznacza życie „na walizkach”? Dlaczego znajomość języka angielskiego utrudnia naukę języków obcych? Co łączy stworka z okładki pisma „LektorzyMy” z pracą lektorek i lektorów? I gdzie można spotkać w parku kapibarę?   Zapraszamy na spotkanie z Marcinem Raimanem , lektorem języka polskiego w Tartu w Estonii. Opowiada nam o swoich doświadczeniach zawodowych, polonistyce w Kurytybie i o różnicach kulturowych między Brazylią a Estonią, o tym, kim są jego studenci i dlaczego uczą się języka polskiego. Mówi także o tym, jak redagowanie czasopisma „LektorzyMy” zbliża ludzi i o swoich marzeniach.   Marcin Raiman – hungarysta, portugalista, tłumacz i lektor języka polskiego (w latach 2012-2016 na Uniwersytecie Federalnym Parany w ramach programu „Lektoraty języka polskiego za granicą” MNiSW, a w latach 2019-2020 w ramach programu „Lektorzy” NAWA). Był także lektorem języka portugalskiego w IFR UJ (2017-2018) i na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Obecnie pracuje jako lektor NAWA w Tartu w Estonii. Członek redakcji czasopisma "LektorzyMy".  Więcej informacji: MARCIN RAIMAN – ŚWIATOWA ENCYKLOPEDIA POLONISTÓW   Mariola Wilczak – dr nauk humanistycznych, dokumentalistka, redaktorka „Biuletynu Polonistycznego”, kierowniczka projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”.   Wspomniane w rozmowie: Spotkanie z cyklu "Język Polski na świecie", zorganizowane 12 grudnia 2025 przez RODN „WOM” w Bielsku-Białej oraz Centrum Języka Polskiego UBB, Konferencja Lektorów i Lektorek Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (Łódź, 31 lipca - 3 sierpnia 2025) "LektorzyMy. Pismo lektorek i lektorów języka polskiego jako obcego” 2024 nr 1 (pdf) "LektorzyMy. Pismo lektorek i lektorów języka polskiego jako obcego” 2025 nr 2 (pdf) Polecamy również: Otwartość na inne kultury. Tę cechę powinien mieć lektor NAWA pracujący za granicą - Redakcja Polska LektorzyMY. Magazyn o lektorach, przez lektorów i nie tylko dla lektorów | NAWA - Kierunek Nauka Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).   Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Jak to się stało, że nasz Rozmówca, który chciał być lektorem we Francji, trafił do Brazylii, a potem do Estonii? Czy bycie lektorem języka polskiego oznacza życie „na walizkach”? Dlaczego znajomość języka angielskiego utrudnia naukę języków obcych? Co łączy stworka z okładki pisma „LektorzyMy” z pracą lektorek i lektorów? I gdzie można spotkać w parku kapibarę?
 
Zapraszamy na spotkanie z Marcinem Raimanem, lektorem języka polskiego w Tartu w Estonii. Opowiada nam o swoich doświadczeniach zawodowych, polonistyce w Kurytybie i o różnicach kulturowych między Brazylią a Estonią, o tym, kim są jego studenci i dlaczego uczą się języka polskiego. Mówi także o tym, jak redagowanie czasopisma „LektorzyMy” zbliża ludzi i o swoich marzeniach.
 
Marcin Raiman – hungarysta, portugalista, tłumacz i lektor języka polskiego (w latach 2012-2016 na Uniwersytecie Federalnym Parany w ramach programu „Lektoraty języka polskiego za granicą” MNiSW, a w latach 2019-2020 w ramach programu „Lektorzy” NAWA). Był także lektorem języka portugalskiego w IFR UJ (2017-2018) i na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Obecnie pracuje jako lektor NAWA w Tartu w Estonii. Członek redakcji czasopisma "LektorzyMy". 
Więcej informacji: MARCIN RAIMAN – ŚWIATOWA ENCYKLOPEDIA POLONISTÓW
 
Mariola Wilczak – dr nauk humanistycznych, dokumentalistka, redaktorka „Biuletynu Polonistycznego”, kierowniczka projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”.
 
Wspomniane w rozmowie:
Polecamy również:
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
 
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Kurkiewicz współczesny. Spotkanie z Zofią Dulską (cz.2)
2025-12-31 20:06:04

Kontynuujemy rozmowę z Zofią Dulską , studentką polonistyki, o Stanisławie Kurkiewiczu, krakowskim lekarzu, który odważnie podjął się badania i opisu seksualności Polaków na początku XX wieku, a którego dorobek przez długi czas był niedoceniany i wyśmiewany. W latach, gdy mówienie o seksualności było społecznym tabu, a wszelkie przejawy życia intymnego traktowane były jako coś wstydliwego, Kurkiewicz podjął badania terenowe, m.in. wśród ludności wiejskiej, i korzystał z obserwacji zachowań ludzi w miejscach publicznych, aby zdobyć materiał do swoich prac. Stanisław Kurkiewicz wyprzedził swoją epokę, a jego podejście do tematu seksualności może stanowić inspirację dla współczesnych badaczy i edukatorów. Otwartość, brak uprzedzeń i nowoczesne spojrzenie na wiele spraw to zalety, dla których warto jego twórczość wydobyć z zapomnianych archiwów. Ponadto, jak mówi nasza Rozmówczyni, „gdy coś jest nazwane, to się mniej tego boimy”, a Kurkiewicz „nazwał po imieniu” sprawy, o których dotąd głośno się nie mówiło.  Pierwsza część rozmowy jest dostępna jako Przełamując tabu, czyli historia pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika". Spotkanie z Zofią Dulską (cz. 1). W rozmowie wymieniono publikacje: S. Kurkiewicz, Z docieków (studyów) nad życiem płciowem luźne osnowy (tematy) , t. I: Nieświadome: błądzenie i cierpienie, t. II : Szczegółowe odróżnienie czynności płciowych , t. III: O ludowości (demokratyzmie) w miłości , Kraków 1905–1907. Kamil Janicki, Epoka hipokryzji: seks i erotyka w przedwojennej Polsce , Poznań 2022. S. Kurkiewicz, Słownik płciowy. Zbiór wyrażeń o płciowych: właściwościach, przypadłościach i t. p ., Kraków 1913. J. Lewinson, Słownik seksualizmów polskich , Warszawa 1999. Z. Lew-Starowicz, Słownik seksuologiczny , Warszawa 1986. T. Boy-Żeleński, Kurkiewy , w: Pisma , pod red. Władysława Kopalińskiego, t. XVI, ss. 30-65, Warszawa 1958. Na okładce odcinka: Zofia Dulska przed kamienicą w Krakowie, w której pracował Stanisław Kurkiewicz. Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej. Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej.   Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Kontynuujemy rozmowę z Zofią Dulską, studentką polonistyki, o Stanisławie Kurkiewiczu, krakowskim lekarzu, który odważnie podjął się badania i opisu seksualności Polaków na początku XX wieku, a którego dorobek przez długi czas był niedoceniany i wyśmiewany. W latach, gdy mówienie o seksualności było społecznym tabu, a wszelkie przejawy życia intymnego traktowane były jako coś wstydliwego, Kurkiewicz podjął badania terenowe, m.in. wśród ludności wiejskiej, i korzystał z obserwacji zachowań ludzi w miejscach publicznych, aby zdobyć materiał do swoich prac.

Stanisław Kurkiewicz wyprzedził swoją epokę, a jego podejście do tematu seksualności może stanowić inspirację dla współczesnych badaczy i edukatorów. Otwartość, brak uprzedzeń i nowoczesne spojrzenie na wiele spraw to zalety, dla których warto jego twórczość wydobyć z zapomnianych archiwów. Ponadto, jak mówi nasza Rozmówczyni, „gdy coś jest nazwane, to się mniej tego boimy”, a Kurkiewicz „nazwał po imieniu” sprawy, o których dotąd głośno się nie mówiło. 

Pierwsza część rozmowy jest dostępna jako Przełamując tabu, czyli historia pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika". Spotkanie z Zofią Dulską (cz. 1).

W rozmowie wymieniono publikacje:
  • S. Kurkiewicz, Z docieków (studyów) nad życiem płciowem luźne osnowy (tematy), t. I: Nieświadome: błądzenie i cierpienie, t. II: Szczegółowe odróżnienie czynności płciowych, t. III: O ludowości (demokratyzmie) w miłości, Kraków 1905–1907.
  • Kamil Janicki, Epoka hipokryzji: seks i erotyka w przedwojennej Polsce, Poznań 2022.
  • S. Kurkiewicz, Słownik płciowy. Zbiór wyrażeń o płciowych: właściwościach, przypadłościach i t. p., Kraków 1913.
  • J. Lewinson, Słownik seksualizmów polskich, Warszawa 1999.
  • Z. Lew-Starowicz, Słownik seksuologiczny, Warszawa 1986.
  • T. Boy-Żeleński, Kurkiewy, w: Pisma, pod red. Władysława Kopalińskiego, t. XVI, ss. 30-65, Warszawa 1958.
Na okładce odcinka: Zofia Dulska przed kamienicą w Krakowie, w której pracował Stanisław Kurkiewicz.

Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej.
Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej.
 
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).


Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Przełamując tabu, czyli historia pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika". Spotkanie z Zofią Dulską (cz. 1)
2025-12-31 19:46:14

Zofia Dulska, studentka polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, w rozmowie z dr Martą Chojnacką-Kuraś odkrywa dziś przed nami postać Stanisława Kurkiewicza - pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika", krakowskiego lekarza, pioniera polskiej seksuologii z przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość językowa, choć często traktowana prześmiewczo, jest interesująca z perspektywy słowotwórczej i semantycznej. Kurkiewicz, na przekór podwójnej moralności swoich czasów, podjął się budowy neutralnego języka w dziedzinie seksuologii i intymności, języka przełamującego istniejące tabu. Podczas spotkania pytamy: Jak mówić i pisać o sferze intymności i seksualności bez przymrużenia oka, wulgaryzacji, w sposób neutralny i prosty (lecz nie prostacki)? Dlaczego naszą Rozmówczynię zainteresowała postać Stanisława Kurkiewicza? Czy studia polonistyczne stwarzają jej zdaniem możliwość interdyscyplinarnego rozwoju zainteresowań, łączących znajomość języka, medycyny i kultury? Dalsza część rozmowy jest dostępna jako  Kurkiewicz współczesny. Spotkanie z Zofią Dulską (cz.2). Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej. Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej. W rozmowie wymieniono publikacje: T. Boy-Żeleński, Reflektorem w mrok , wyb. A.Z. Makowiecki. Warszawa 1984, A. Depko, Pionierzy medycyny seksualnej , "Przegląd Seksuologiczny" 2005, nr 3, ss. 26-32. M. Czajkowski, Wyjść z gębą na mrowisko świata. Stanisław Kurkiewicz i jego projekt językow y, w: Seksualność człowieka , red. G. Iniewicz, M. Mijas, Kraków 2011. B. Jarosz, Pierwszy leksykon słownictwa seksuologicznego – słownik płciowy [1913] Stanisława Kurkiewicza . Preliminaria lingwistyczne , "Poradnik Językowy" 2017, z. 5, ss. 19-29. Na okładce odcinka: Zofia Dulska z pracą o Stanisławie Kurkiewiczu, przed siedzibą Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).   Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna:  Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Zofia Dulska, studentka polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, w rozmowie z dr Martą Chojnacką-Kuraś odkrywa dziś przed nami postać Stanisława Kurkiewicza - pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika", krakowskiego lekarza, pioniera polskiej seksuologii z przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość językowa, choć często traktowana prześmiewczo, jest interesująca z perspektywy słowotwórczej i semantycznej. Kurkiewicz, na przekór podwójnej moralności swoich czasów, podjął się budowy neutralnego języka w dziedzinie seksuologii i intymności, języka przełamującego istniejące tabu.
Podczas spotkania pytamy:
  • Jak mówić i pisać o sferze intymności i seksualności bez przymrużenia oka, wulgaryzacji, w sposób neutralny i prosty (lecz nie prostacki)?
  • Dlaczego naszą Rozmówczynię zainteresowała postać Stanisława Kurkiewicza?
  • Czy studia polonistyczne stwarzają jej zdaniem możliwość interdyscyplinarnego rozwoju zainteresowań, łączących znajomość języka, medycyny i kultury?
Dalsza część rozmowy jest dostępna jako Kurkiewicz współczesny. Spotkanie z Zofią Dulską (cz.2).

Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej.
Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej.

W rozmowie wymieniono publikacje:
  • T. Boy-Żeleński, Reflektorem w mrok, wyb. A.Z. Makowiecki. Warszawa 1984,
  • A. Depko, Pionierzy medycyny seksualnej, "Przegląd Seksuologiczny" 2005, nr 3, ss. 26-32.
  • M. Czajkowski, Wyjść z gębą na mrowisko świata. Stanisław Kurkiewicz i jego projekt językowy, w: Seksualność człowieka, red. G. Iniewicz, M. Mijas, Kraków 2011.
  • B. Jarosz, Pierwszy leksykon słownictwa seksuologicznego – słownik płciowy [1913] Stanisława Kurkiewicza. Preliminaria lingwistyczne, "Poradnik Językowy" 2017, z. 5, ss. 19-29.
Na okładce odcinka: Zofia Dulska z pracą o Stanisławie Kurkiewiczu, przed siedzibą Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
 
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Kompetencje humanistyczne we współczesnym świecie i w szkolnej edukacji
2025-12-31 16:56:47

Na ile kompetencje humanistyczne są ważne we współczesnym świecie? Jakie miejsce mają w szkolnej edukacji?    W tym odcinku Karolina Malinowska rozmawia z Bernadettą Czerkawską - nauczycielką języka polskiego i historii, dyrektorką ds. jakości kształcenia ogólnego w niepublicznej szkole muzycznej, trenerką i ekspertką edukacyjną współpracującą m.in. z Instytutem Badań Edukacyjnych - Państwowym Instytutem Badawczym, Centrum Edukacji Obywatelskiej, czy Ośrodkiem Rozwoju Edukacji. Nasza rozmówczyni dzieli się swoją ścieżką edukacyjną i zawodową oraz doświadczeniami pracy na styku szkoły, edukacji systemowej i rynku pracy. Zastanawiamy się nad społecznym odbiorem polonistyki i humanistyki, realną „użytecznością” kompetencji humanistycznych oraz tym, jak szkoła – szczególnie lekcje języka polskiego – może wspierać młodych ludzi w przygotowaniu do przyszłego życia zawodowego. Rozmawiamy także o nauczaniu języka polskiego jako przestrzeni do rozwijania kluczowych kompetencji humanistycznych – od rozumienia tekstów i kontekstów kulturowych, po świadomą komunikację i krytyczne myślenie. Pokazujemy, że lekcje języka polskiego mogą być realnym miejscem przygotowania uczniów do odpowiedzialnego, refleksyjnego funkcjonowania w życiu społecznym i zawodowym. Jest to także rozmowa o wyzwaniach, jakie przed humanistyką stawiają zmiany technologiczne i rozwój sztucznej inteligencji. To odcinek dla nauczycieli, studentów, akademików i innych edukatorów, a także wszystkich, którzy chcą inaczej spojrzeć na znaczenie humanistyki we współczesnym świecie.  Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Na ile kompetencje humanistyczne są ważne we współczesnym świecie? Jakie miejsce mają w szkolnej edukacji? 
 
W tym odcinku Karolina Malinowska rozmawia z Bernadettą Czerkawską - nauczycielką języka polskiego i historii, dyrektorką ds. jakości kształcenia ogólnego w niepublicznej szkole muzycznej, trenerką i ekspertką edukacyjną współpracującą m.in. z Instytutem Badań Edukacyjnych - Państwowym Instytutem Badawczym, Centrum Edukacji Obywatelskiej, czy Ośrodkiem Rozwoju Edukacji.

Nasza rozmówczyni dzieli się swoją ścieżką edukacyjną i zawodową oraz doświadczeniami pracy na styku szkoły, edukacji systemowej i rynku pracy. Zastanawiamy się nad społecznym odbiorem polonistyki i humanistyki, realną „użytecznością” kompetencji humanistycznych oraz tym, jak szkoła – szczególnie lekcje języka polskiego – może wspierać młodych ludzi w przygotowaniu do przyszłego życia zawodowego. Rozmawiamy także o nauczaniu języka polskiego jako przestrzeni do rozwijania kluczowych kompetencji humanistycznych – od rozumienia tekstów i kontekstów kulturowych, po świadomą komunikację i krytyczne myślenie. Pokazujemy, że lekcje języka polskiego mogą być realnym miejscem przygotowania uczniów do odpowiedzialnego, refleksyjnego funkcjonowania w życiu społecznym i zawodowym.

Jest to także rozmowa o wyzwaniach, jakie przed humanistyką stawiają zmiany technologiczne i rozwój sztucznej inteligencji. To odcinek dla nauczycieli, studentów, akademików i innych edukatorów, a także wszystkich, którzy chcą inaczej spojrzeć na znaczenie humanistyki we współczesnym świecie. 

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Niepełnosprawność i ucieleśniona geografia. Omówienie antologii Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography
2025-12-29 21:39:17

Zapraszamy do wysłuchania omówienia zbioru esejów i narracji autobiograficznych o niepełnosprawności i doświadczaniu przestrzeni. Książka  Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography  (2024), zredagowana przez Susannah B. Mintz i Gregory’ego Frasera ,  skupia się na relacji między niepełnosprawnością a miejscem. Ale nie tylko pod tym względem jest bardzo ważną pozycją. Zawiera także osobiste narracje osób z niepełnosprawnościami, oparte na przeżywanym doświadczeniu oraz na własnej, wynikającej z tego doświadczenia wiedzy.    Omówienie zostało przygotowane i nagrane przez dr Klaudię Mucę-Małek – badaczkę literatury, uczestniczkę projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”, realizowanego pod hasłem „Polonistyka zaangażowana”.   Bibliografia Cierpieniem pisane. Pamiętniki kobiet niepełnosprawnych , oprac. A. Wieczorek, wstęp M. Chodkowska, Olsztyn 1991 Disability Intimacy: Essays on Love, Care, and Desire , ed. A. Wong, New York 2024 Disability Visibility: First-Person Stories from the Twenty-First Century , ed. A. Wong, New York 2020 I. Dłużyk, Ł.Pilip,  Izabela Dłużyk, pani od ptaszków , „Pismo” 2024, nr 12(84),  https://magazynpismo.pl/rzeczywistosc/z-pismem-u/izabela-dluzyk-pani-od-ptaszkow/  (dostęp: 20.12.2025) B. Gleeson,  Geographies of Disability , London 1999 D. Haraway,  Wiedze umiejscowione. Zagadnienie nauki w feminizmie i przywilej stronniczej perspektywy , przeł. M. Głowania, D. Ferens, [w:]  Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane , red. nauk. H. Červinková, B.D. Gołębniak, Wrocław 2010, s. 379–402 Literary Disability Studies  [seria wydawnicza]; informacje o książkach wydanych w tej serii można znaleźć na stronie internetowej wydawnictwa:  https://link.springer.com/series/14821/books?page=2  (dostęp: 20.12.2025) K. Muca,  Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności , Gdańsk 2024 N. Pamuła,  Ordinary Trauma: Twenty-One Disabled Women Surviving the 1989 Polish Transformation , „Aspasia” 2022, no. 16, s. 130–148. Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography , red. S.B. Mintz, G. Fraser, „Literary Disability Studies”, Cham 2024. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Zapraszamy do wysłuchania omówienia zbioru esejów i narracji autobiograficznych o niepełnosprawności i doświadczaniu przestrzeni. Książka Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography (2024), zredagowana przez Susannah B. Mintz i Gregory’ego Frasera, skupia się na relacji między niepełnosprawnością a miejscem. Ale nie tylko pod tym względem jest bardzo ważną pozycją. Zawiera także osobiste narracje osób z niepełnosprawnościami, oparte na przeżywanym doświadczeniu oraz na własnej, wynikającej z tego doświadczenia wiedzy.    Omówienie zostało przygotowane i nagrane przez dr Klaudię Mucę-Małek – badaczkę literatury, uczestniczkę projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”, realizowanego pod hasłem „Polonistyka zaangażowana”.
 
Bibliografia
  • Cierpieniem pisane. Pamiętniki kobiet niepełnosprawnych, oprac. A. Wieczorek, wstęp M. Chodkowska, Olsztyn 1991
  • Disability Intimacy: Essays on Love, Care, and Desire, ed. A. Wong, New York 2024
  • Disability Visibility: First-Person Stories from the Twenty-First Century, ed. A. Wong, New York 2020
  • I. Dłużyk, Ł.Pilip, Izabela Dłużyk, pani od ptaszków, „Pismo” 2024, nr 12(84), https://magazynpismo.pl/rzeczywistosc/z-pismem-u/izabela-dluzyk-pani-od-ptaszkow/ (dostęp: 20.12.2025)
  • B. Gleeson, Geographies of Disability, London 1999
  • D. Haraway, Wiedze umiejscowione. Zagadnienie nauki w feminizmie i przywilej stronniczej perspektywy, przeł. M. Głowania, D. Ferens, [w:] Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane, red. nauk. H. Červinková, B.D. Gołębniak, Wrocław 2010, s. 379–402
  • Literary Disability Studies [seria wydawnicza]; informacje o książkach wydanych w tej serii można znaleźć na stronie internetowej wydawnictwa: https://link.springer.com/series/14821/books?page=2 (dostęp: 20.12.2025)
  • K. Muca, Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności, Gdańsk 2024
  • N. Pamuła, Ordinary Trauma: Twenty-One Disabled Women Surviving the 1989 Polish Transformation, „Aspasia” 2022, no. 16, s. 130–148.
  • Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography, red. S.B. Mintz, G. Fraser, „Literary Disability Studies”, Cham 2024.
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Rola humanisty w dobie kryzysu klimatycznego. Spotkanie z Andrzejem Marcem (cz. 2)
2025-12-20 11:30:02

Głównym tematem drugiej części rozmowy z dr. Andrzejem Marcem, autorem nagradzanej publikacji  Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata  (2021), jest pytanie o rolę humanisty, a szczególnie polonisty, w dobie kryzysu humanistycznego. Osią rozmowy jest pytanie o sprawczość: nie tylko humanistów, częściej raportujących lub opisujących kryzys, niż wymyślających empirycznie sprawdzalne sposoby jego zażegnania, ale nas wszystkich, którzy żyjemy w rzeczywistości, która zdaje się zapowiadać nieuchronną katastrofę.  Kryzys, w którym się znaleźliśmy, jest kryzysem braku pojęć, braku opowieści i braku fikcji. Tymczasem, jak pisze Donna Haraway, to opowieści są w stanie ocalić świat. Humanistyka ma moc kreacji i profetyczną właściwość wytwarzania potencjalnych scenariuszy przyszłości, wytwarzania nowej rzeczywistości. Potrzebne jest jej jednak odzyskanie witalności i sprawczości, ale nie nastąpi to bez elementu ryzyka i gotowości na porażkę.Z tego powodu pytanie o zaangażowanie i sprawczość, zadawane w tej rozmowie na wiele sposobów i w odmiennych kontekstach, wydaje się szczególnie interesujące i warte głębszej analizy. Z rozmowy dr. hab. Justyny Tabaszewskiej, prof. IBL PAN z dr.  Andrzejem Marcem dowiemy się również: Skąd wzięło się przekonanie, że jako badacze możemy się zajmować tylko tym, co się zakończyło? Czy naszym obowiązkiem jako humanistów, polonistów, jest zmieniać świat? Jeśli możemy, chcemy lub powinniśmy się zaangażować, to w jaki sposób? Czy humaniści mogą sobie pozwolić na porażki i przegrane, które są  przecież częścią rozwoju? I dlaczego tak źle je znoszą? Część 1. rozmowy dostępna jest jako Nasze relacje z bytami pozaludzkimi . dr Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, adiunkt na UAM w Poznaniu, wykładowca na ASP w Katowicach, SWPS oraz UAP w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: spekulatywnego realizmu, ontologii zwróconej ku przedmiotom, humanistyki środowiskowej, mrocznej ekologii oraz współczesnego kina alternatywnego. Autor książek: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności (2015) oraz Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), a także współredaktor książki Derrida and Film Studies (2025). dr hab. Justyna Tabaszewska, prof. IBL PAN - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022).  Linki do wymienionych w rozmowie publikacji i filmów:  K. Barad, On Touching – The Inhuman That Therefore I Am , „Differences” 23(3)/2012, s. 212 K. Barad, After the End of the World: Entangled Nuclear Colonialisms, Matters of Force, and the Material Force of Justice , „Theory & Event” 22(3)/2019, s. 530‒531. K. Barad, Meeting the Universe Halfway. Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning , Duke University Press, Durham 2007. J. Bennett, Vibrant Matter. A Political Ecology of Things , Duke University Press, Durham, London 2010. Federico Campagna, Prophetic Culture: Recreation for Adolescents , London, 2021, tegoż, Otherworlds: Mediterranean Lessons on Escaping History , London, 2025. D. Haraway, Wiedze usytuowane. Kwestia nauki w feminizmie i przywilej ograniczonej/częściowej perspektywy , tłum. A. Czarnacka, dostęp pod adresem internetowym: http://www.ekologiasztuka.pl/pdf/f0062haraway1988.pdf   Maja Lunde, tzw. „tetralogia klimatyczna”: Bienes Historie (2015 ) – pol. Historia pszczół , przeł. Anna Marciniakówna (2016); Blå (2017)  – pol.  Błękit , przeł. A. Marciniakówna (2018); Przewalskis hest (2019) – pol. Ostatni , przeł. Mateusz Topa (2021).  A. Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata , Warszawa 2021. Tegoż, Zmierzch Natury – w stronę ekologii politycznej Bruno Latoura , „Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka” 1 (2011), T. Morton, Humankind: Solidarity with Nonhuman People , Verso, London–New York 2017. Tegoż, Being Ecological , The MIT Press, Cambridge, Massachusettss 2018. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna:  Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Głównym tematem drugiej części rozmowy z dr. Andrzejem Marcem, autorem nagradzanej publikacji Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), jest pytanie o rolę humanisty, a szczególnie polonisty, w dobie kryzysu humanistycznego. Osią rozmowy jest pytanie o sprawczość: nie tylko humanistów, częściej raportujących lub opisujących kryzys, niż wymyślających empirycznie sprawdzalne sposoby jego zażegnania, ale nas wszystkich, którzy żyjemy w rzeczywistości, która zdaje się zapowiadać nieuchronną katastrofę. 
Kryzys, w którym się znaleźliśmy, jest kryzysem braku pojęć, braku opowieści i braku fikcji. Tymczasem, jak pisze Donna Haraway, to opowieści są w stanie ocalić świat. Humanistyka ma moc kreacji i profetyczną właściwość wytwarzania potencjalnych scenariuszy przyszłości, wytwarzania nowej rzeczywistości. Potrzebne jest jej jednak odzyskanie witalności i sprawczości, ale nie nastąpi to bez elementu ryzyka i gotowości na porażkę.Z tego powodu pytanie o zaangażowanie i sprawczość, zadawane w tej rozmowie na wiele sposobów i w odmiennych kontekstach, wydaje się szczególnie interesujące i warte głębszej analizy.

Z rozmowy dr. hab. Justyny Tabaszewskiej, prof. IBL PAN z dr.  Andrzejem Marcem dowiemy się również:
  • Skąd wzięło się przekonanie, że jako badacze możemy się zajmować tylko tym, co się zakończyło?
  • Czy naszym obowiązkiem jako humanistów, polonistów, jest zmieniać świat? Jeśli możemy, chcemy lub powinniśmy się zaangażować, to w jaki sposób?
  • Czy humaniści mogą sobie pozwolić na porażki i przegrane, które są  przecież częścią rozwoju? I dlaczego tak źle je znoszą?
Część 1. rozmowy dostępna jest jako Nasze relacje z bytami pozaludzkimi.

dr Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, adiunkt na UAM w Poznaniu, wykładowca na ASP w Katowicach, SWPS oraz UAP w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: spekulatywnego realizmu, ontologii zwróconej ku przedmiotom, humanistyki środowiskowej, mrocznej ekologii oraz współczesnego kina alternatywnego. Autor książek: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności (2015) oraz Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), a także współredaktor książki Derrida and Film Studies (2025).

dr hab. Justyna Tabaszewska, prof. IBL PAN - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022). 

Linki do wymienionych w rozmowie publikacji i filmów: 
  • K. Barad, On Touching – The Inhuman That Therefore I Am, „Differences” 23(3)/2012, s. 212
  • K. Barad, After the End of the World: Entangled Nuclear Colonialisms, Matters of Force, and the Material Force of Justice, „Theory & Event” 22(3)/2019, s. 530‒531.
  • K. Barad, Meeting the Universe Halfway. Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning, Duke University Press, Durham 2007.
  • J. Bennett, Vibrant Matter. A Political Ecology of Things, Duke University Press, Durham, London 2010.
  • Federico Campagna, Prophetic Culture: Recreation for Adolescents, London, 2021,
  • tegoż, Otherworlds: Mediterranean Lessons on Escaping History, London, 2025.
  • D. Haraway, Wiedze usytuowane. Kwestia nauki w feminizmie i przywilej ograniczonej/częściowej perspektywy, tłum. A. Czarnacka, dostęp pod adresem internetowym: http://www.ekologiasztuka.pl/pdf/f0062haraway1988.pdf 
  • Maja Lunde, tzw. „tetralogia klimatyczna”: Bienes Historie (2015 ) – pol. Historia pszczół, przeł. Anna Marciniakówna (2016); Blå (2017)  – pol.  Błękit, przeł. A. Marciniakówna (2018); Przewalskis hest (2019) – pol. Ostatni, przeł. Mateusz Topa (2021). 
  • A. Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata, Warszawa 2021.
  • Tegoż, Zmierzch Natury – w stronę ekologii politycznej Bruno Latoura, „Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka” 1 (2011),
  • T. Morton, Humankind: Solidarity with Nonhuman People, Verso, London–New York 2017.
  • Tegoż, Being Ecological, The MIT Press, Cambridge, Massachusettss 2018.
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Informacja dotycząca prawa autorskich: Wszelka prezentowana tu zawartość podkastu jest własnością jego autora

Wyszukiwanie

Kategorie