Spotkania Biuletynu

Podcast "Spotkania Biuletynu" to przestrzeń spotkań z ludźmi, którzy tworzą historię badań nad językiem polskim, literaturą i kulturą polską, którzy te badania uprawiają i stwarzają im warunki rozwoju.
Skierowany jest do wszystkich, których interesują literatura i kultura polska, język polski, polonistyka lub szerzej - literaturoznawstwo, językoznawstwo i humanistyka. 

Pierwszy cykl tematyczny dotyczy mapy "Geopolonistyka", stanowiącej część internetowego "Biuletynu Polonistycznego" (biuletynpolonistyczny.pl), na której zaznaczone są ośrodki polonistyczne na całym świecie, oraz projektowi „Geopolonistyka – wirtualny most pomiędzy kulturami”, realizowanemu wspólnie przez cztery instytucje:
Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Centrum Polonistyczne Uniwersytetu Wileńskiego, Wydział Filologii i Dziennikarstwa Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki w Łucku i Wydział Studiów Europejskich, Amerykańskich i Międzykulturowych Uniwersytetu Rzymskiego "Sapienza".
Projekt sfinansowała Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej w ramach programu "Promocja Języka Polskiego".

Od października 2024 roku w ramach interdyscyplinarnego projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata" (program Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II", nr projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01) realizowany jest drugi cykl "Spotkań Biuletynu": Polonistyka zaangażowana. 
Z rozmów z naszymi gośćmi dowiecie się m.in. co ma wspólnego polonistyka z medycyną czy architekturą, jak reaguje na problemy związane z kryzysem klimatycznym, jak może wpłynąć na zmianę postrzegania niepełnosprawności i choroby. Takie spojrzenie na polonistykę pozwala dostrzec, że poloniści mają wiele do zaoferowania również na rynku pracy, o czym rozmawiamy w odcinkach dotyczących kompetencji polonistycznych.

Zachęcamy do słuchania, zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl. 

"Biuletyn Polonistyczny": https://biuletynpolonistyczny.pl/

***
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":

#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Link RSS Link do katalogu Numer katalogowy: 9624 Wesprzyj dobrym słowem
Udostępnij
Kategorie:
Edukacja Książki Kultura Społeczeństwo i Kultura

Odcinki od najnowszych:

„Dajemy skrzydła i dostajemy dużo w zamian”. Spotkanie z Marcinem Raimanem
2026-01-04 14:07:48

Jak to się stało, że nasz Rozmówca, który chciał być lektorem we Francji, trafił do Brazylii, a potem do Estonii? Czy bycie lektorem języka polskiego oznacza życie „na walizkach”? Dlaczego znajomość języka angielskiego utrudnia naukę języków obcych? Co łączy stworka z okładki pisma „LektorzyMy” z pracą lektorek i lektorów? I gdzie można spotkać w parku kapibarę?   Zapraszamy na spotkanie z Marcinem Raimanem , lektorem języka polskiego w Tartu w Estonii. Opowiada nam o swoich doświadczeniach zawodowych, polonistyce w Kurytybie i o różnicach kulturowych między Brazylią a Estonią, o tym, kim są jego studenci i dlaczego uczą się języka polskiego. Mówi także o tym, jak redagowanie czasopisma „LektorzyMy” zbliża ludzi i o swoich marzeniach.   Marcin Raiman – hungarysta, portugalista, tłumacz i lektor języka polskiego (w latach 2012-2016 na Uniwersytecie Federalnym Parany w ramach programu „Lektoraty języka polskiego za granicą” MNiSW, a w latach 2019-2020 w ramach programu „Lektorzy” NAWA). Był także lektorem języka portugalskiego w IFR UJ (2017-2018) i na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Obecnie pracuje jako lektor NAWA w Tartu w Estonii. Członek redakcji czasopisma "LektorzyMy".  Więcej informacji: MARCIN RAIMAN – ŚWIATOWA ENCYKLOPEDIA POLONISTÓW   Mariola Wilczak – dr nauk humanistycznych, dokumentalistka, redaktorka „Biuletynu Polonistycznego”, kierowniczka projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”.   Wspomniane w rozmowie: Spotkanie z cyklu "Język Polski na świecie", zorganizowane 12 grudnia 2025 przez RODN „WOM” w Bielsku-Białej oraz Centrum Języka Polskiego UBB, Konferencja Lektorów i Lektorek Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (Łódź, 31 lipca - 3 sierpnia 2025) "LektorzyMy. Pismo lektorek i lektorów języka polskiego jako obcego” 2024 nr 1 (pdf) "LektorzyMy. Pismo lektorek i lektorów języka polskiego jako obcego” 2025 nr 2 (pdf) Polecamy również: Otwartość na inne kultury. Tę cechę powinien mieć lektor NAWA pracujący za granicą - Redakcja Polska LektorzyMY. Magazyn o lektorach, przez lektorów i nie tylko dla lektorów | NAWA - Kierunek Nauka Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).   Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Jak to się stało, że nasz Rozmówca, który chciał być lektorem we Francji, trafił do Brazylii, a potem do Estonii? Czy bycie lektorem języka polskiego oznacza życie „na walizkach”? Dlaczego znajomość języka angielskiego utrudnia naukę języków obcych? Co łączy stworka z okładki pisma „LektorzyMy” z pracą lektorek i lektorów? I gdzie można spotkać w parku kapibarę?
 
Zapraszamy na spotkanie z Marcinem Raimanem, lektorem języka polskiego w Tartu w Estonii. Opowiada nam o swoich doświadczeniach zawodowych, polonistyce w Kurytybie i o różnicach kulturowych między Brazylią a Estonią, o tym, kim są jego studenci i dlaczego uczą się języka polskiego. Mówi także o tym, jak redagowanie czasopisma „LektorzyMy” zbliża ludzi i o swoich marzeniach.
 
Marcin Raiman – hungarysta, portugalista, tłumacz i lektor języka polskiego (w latach 2012-2016 na Uniwersytecie Federalnym Parany w ramach programu „Lektoraty języka polskiego za granicą” MNiSW, a w latach 2019-2020 w ramach programu „Lektorzy” NAWA). Był także lektorem języka portugalskiego w IFR UJ (2017-2018) i na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Obecnie pracuje jako lektor NAWA w Tartu w Estonii. Członek redakcji czasopisma "LektorzyMy". 
Więcej informacji: MARCIN RAIMAN – ŚWIATOWA ENCYKLOPEDIA POLONISTÓW
 
Mariola Wilczak – dr nauk humanistycznych, dokumentalistka, redaktorka „Biuletynu Polonistycznego”, kierowniczka projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”.
 
Wspomniane w rozmowie:
Polecamy również:
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
 
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Kurkiewicz współczesny. Spotkanie z Zofią Dulską (cz.2)
2025-12-31 20:06:04

Kontynuujemy rozmowę z Zofią Dulską , studentką polonistyki, o Stanisławie Kurkiewiczu, krakowskim lekarzu, który odważnie podjął się badania i opisu seksualności Polaków na początku XX wieku, a którego dorobek przez długi czas był niedoceniany i wyśmiewany. W latach, gdy mówienie o seksualności było społecznym tabu, a wszelkie przejawy życia intymnego traktowane były jako coś wstydliwego, Kurkiewicz podjął badania terenowe, m.in. wśród ludności wiejskiej, i korzystał z obserwacji zachowań ludzi w miejscach publicznych, aby zdobyć materiał do swoich prac. Stanisław Kurkiewicz wyprzedził swoją epokę, a jego podejście do tematu seksualności może stanowić inspirację dla współczesnych badaczy i edukatorów. Otwartość, brak uprzedzeń i nowoczesne spojrzenie na wiele spraw to zalety, dla których warto jego twórczość wydobyć z zapomnianych archiwów. Ponadto, jak mówi nasza Rozmówczyni, „gdy coś jest nazwane, to się mniej tego boimy”, a Kurkiewicz „nazwał po imieniu” sprawy, o których dotąd głośno się nie mówiło.  Pierwsza część rozmowy jest dostępna jako Przełamując tabu, czyli historia pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika". Spotkanie z Zofią Dulską (cz. 1). W rozmowie wymieniono publikacje: S. Kurkiewicz, Z docieków (studyów) nad życiem płciowem luźne osnowy (tematy) , t. I: Nieświadome: błądzenie i cierpienie, t. II : Szczegółowe odróżnienie czynności płciowych , t. III: O ludowości (demokratyzmie) w miłości , Kraków 1905–1907. Kamil Janicki, Epoka hipokryzji: seks i erotyka w przedwojennej Polsce , Poznań 2022. S. Kurkiewicz, Słownik płciowy. Zbiór wyrażeń o płciowych: właściwościach, przypadłościach i t. p ., Kraków 1913. J. Lewinson, Słownik seksualizmów polskich , Warszawa 1999. Z. Lew-Starowicz, Słownik seksuologiczny , Warszawa 1986. T. Boy-Żeleński, Kurkiewy , w: Pisma , pod red. Władysława Kopalińskiego, t. XVI, ss. 30-65, Warszawa 1958. Na okładce odcinka: Zofia Dulska przed kamienicą w Krakowie, w której pracował Stanisław Kurkiewicz. Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej. Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej.   Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Kontynuujemy rozmowę z Zofią Dulską, studentką polonistyki, o Stanisławie Kurkiewiczu, krakowskim lekarzu, który odważnie podjął się badania i opisu seksualności Polaków na początku XX wieku, a którego dorobek przez długi czas był niedoceniany i wyśmiewany. W latach, gdy mówienie o seksualności było społecznym tabu, a wszelkie przejawy życia intymnego traktowane były jako coś wstydliwego, Kurkiewicz podjął badania terenowe, m.in. wśród ludności wiejskiej, i korzystał z obserwacji zachowań ludzi w miejscach publicznych, aby zdobyć materiał do swoich prac.

Stanisław Kurkiewicz wyprzedził swoją epokę, a jego podejście do tematu seksualności może stanowić inspirację dla współczesnych badaczy i edukatorów. Otwartość, brak uprzedzeń i nowoczesne spojrzenie na wiele spraw to zalety, dla których warto jego twórczość wydobyć z zapomnianych archiwów. Ponadto, jak mówi nasza Rozmówczyni, „gdy coś jest nazwane, to się mniej tego boimy”, a Kurkiewicz „nazwał po imieniu” sprawy, o których dotąd głośno się nie mówiło. 

Pierwsza część rozmowy jest dostępna jako Przełamując tabu, czyli historia pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika". Spotkanie z Zofią Dulską (cz. 1).

W rozmowie wymieniono publikacje:
  • S. Kurkiewicz, Z docieków (studyów) nad życiem płciowem luźne osnowy (tematy), t. I: Nieświadome: błądzenie i cierpienie, t. II: Szczegółowe odróżnienie czynności płciowych, t. III: O ludowości (demokratyzmie) w miłości, Kraków 1905–1907.
  • Kamil Janicki, Epoka hipokryzji: seks i erotyka w przedwojennej Polsce, Poznań 2022.
  • S. Kurkiewicz, Słownik płciowy. Zbiór wyrażeń o płciowych: właściwościach, przypadłościach i t. p., Kraków 1913.
  • J. Lewinson, Słownik seksualizmów polskich, Warszawa 1999.
  • Z. Lew-Starowicz, Słownik seksuologiczny, Warszawa 1986.
  • T. Boy-Żeleński, Kurkiewy, w: Pisma, pod red. Władysława Kopalińskiego, t. XVI, ss. 30-65, Warszawa 1958.
Na okładce odcinka: Zofia Dulska przed kamienicą w Krakowie, w której pracował Stanisław Kurkiewicz.

Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej.
Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej.
 
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).


Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Przełamując tabu, czyli historia pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika". Spotkanie z Zofią Dulską (cz. 1)
2025-12-31 19:46:14

Zofia Dulska, studentka polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, w rozmowie z dr Martą Chojnacką-Kuraś odkrywa dziś przed nami postać Stanisława Kurkiewicza - pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika", krakowskiego lekarza, pioniera polskiej seksuologii z przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość językowa, choć często traktowana prześmiewczo, jest interesująca z perspektywy słowotwórczej i semantycznej. Kurkiewicz, na przekór podwójnej moralności swoich czasów, podjął się budowy neutralnego języka w dziedzinie seksuologii i intymności, języka przełamującego istniejące tabu. Podczas spotkania pytamy: Jak mówić i pisać o sferze intymności i seksualności bez przymrużenia oka, wulgaryzacji, w sposób neutralny i prosty (lecz nie prostacki)? Dlaczego naszą Rozmówczynię zainteresowała postać Stanisława Kurkiewicza? Czy studia polonistyczne stwarzają jej zdaniem możliwość interdyscyplinarnego rozwoju zainteresowań, łączących znajomość języka, medycyny i kultury? Dalsza część rozmowy jest dostępna jako  Kurkiewicz współczesny. Spotkanie z Zofią Dulską (cz.2). Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej. Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej. W rozmowie wymieniono publikacje: T. Boy-Żeleński, Reflektorem w mrok , wyb. A.Z. Makowiecki. Warszawa 1984, A. Depko, Pionierzy medycyny seksualnej , "Przegląd Seksuologiczny" 2005, nr 3, ss. 26-32. M. Czajkowski, Wyjść z gębą na mrowisko świata. Stanisław Kurkiewicz i jego projekt językow y, w: Seksualność człowieka , red. G. Iniewicz, M. Mijas, Kraków 2011. B. Jarosz, Pierwszy leksykon słownictwa seksuologicznego – słownik płciowy [1913] Stanisława Kurkiewicza . Preliminaria lingwistyczne , "Poradnik Językowy" 2017, z. 5, ss. 19-29. Na okładce odcinka: Zofia Dulska z pracą o Stanisławie Kurkiewiczu, przed siedzibą Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).   Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna:  Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Zofia Dulska, studentka polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, w rozmowie z dr Martą Chojnacką-Kuraś odkrywa dziś przed nami postać Stanisława Kurkiewicza - pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika", krakowskiego lekarza, pioniera polskiej seksuologii z przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość językowa, choć często traktowana prześmiewczo, jest interesująca z perspektywy słowotwórczej i semantycznej. Kurkiewicz, na przekór podwójnej moralności swoich czasów, podjął się budowy neutralnego języka w dziedzinie seksuologii i intymności, języka przełamującego istniejące tabu.
Podczas spotkania pytamy:
  • Jak mówić i pisać o sferze intymności i seksualności bez przymrużenia oka, wulgaryzacji, w sposób neutralny i prosty (lecz nie prostacki)?
  • Dlaczego naszą Rozmówczynię zainteresowała postać Stanisława Kurkiewicza?
  • Czy studia polonistyczne stwarzają jej zdaniem możliwość interdyscyplinarnego rozwoju zainteresowań, łączących znajomość języka, medycyny i kultury?
Dalsza część rozmowy jest dostępna jako Kurkiewicz współczesny. Spotkanie z Zofią Dulską (cz.2).

Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej.
Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej.

W rozmowie wymieniono publikacje:
  • T. Boy-Żeleński, Reflektorem w mrok, wyb. A.Z. Makowiecki. Warszawa 1984,
  • A. Depko, Pionierzy medycyny seksualnej, "Przegląd Seksuologiczny" 2005, nr 3, ss. 26-32.
  • M. Czajkowski, Wyjść z gębą na mrowisko świata. Stanisław Kurkiewicz i jego projekt językowy, w: Seksualność człowieka, red. G. Iniewicz, M. Mijas, Kraków 2011.
  • B. Jarosz, Pierwszy leksykon słownictwa seksuologicznego – słownik płciowy [1913] Stanisława Kurkiewicza. Preliminaria lingwistyczne, "Poradnik Językowy" 2017, z. 5, ss. 19-29.
Na okładce odcinka: Zofia Dulska z pracą o Stanisławie Kurkiewiczu, przed siedzibą Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).
 
Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Kompetencje humanistyczne we współczesnym świecie i w szkolnej edukacji
2025-12-31 16:56:47

Na ile kompetencje humanistyczne są ważne we współczesnym świecie? Jakie miejsce mają w szkolnej edukacji?    W tym odcinku Karolina Malinowska rozmawia z Bernadettą Czerkawską - nauczycielką języka polskiego i historii, dyrektorką ds. jakości kształcenia ogólnego w niepublicznej szkole muzycznej, trenerką i ekspertką edukacyjną współpracującą m.in. z Instytutem Badań Edukacyjnych - Państwowym Instytutem Badawczym, Centrum Edukacji Obywatelskiej, czy Ośrodkiem Rozwoju Edukacji. Nasza rozmówczyni dzieli się swoją ścieżką edukacyjną i zawodową oraz doświadczeniami pracy na styku szkoły, edukacji systemowej i rynku pracy. Zastanawiamy się nad społecznym odbiorem polonistyki i humanistyki, realną „użytecznością” kompetencji humanistycznych oraz tym, jak szkoła – szczególnie lekcje języka polskiego – może wspierać młodych ludzi w przygotowaniu do przyszłego życia zawodowego. Rozmawiamy także o nauczaniu języka polskiego jako przestrzeni do rozwijania kluczowych kompetencji humanistycznych – od rozumienia tekstów i kontekstów kulturowych, po świadomą komunikację i krytyczne myślenie. Pokazujemy, że lekcje języka polskiego mogą być realnym miejscem przygotowania uczniów do odpowiedzialnego, refleksyjnego funkcjonowania w życiu społecznym i zawodowym. Jest to także rozmowa o wyzwaniach, jakie przed humanistyką stawiają zmiany technologiczne i rozwój sztucznej inteligencji. To odcinek dla nauczycieli, studentów, akademików i innych edukatorów, a także wszystkich, którzy chcą inaczej spojrzeć na znaczenie humanistyki we współczesnym świecie.  Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Na ile kompetencje humanistyczne są ważne we współczesnym świecie? Jakie miejsce mają w szkolnej edukacji? 
 
W tym odcinku Karolina Malinowska rozmawia z Bernadettą Czerkawską - nauczycielką języka polskiego i historii, dyrektorką ds. jakości kształcenia ogólnego w niepublicznej szkole muzycznej, trenerką i ekspertką edukacyjną współpracującą m.in. z Instytutem Badań Edukacyjnych - Państwowym Instytutem Badawczym, Centrum Edukacji Obywatelskiej, czy Ośrodkiem Rozwoju Edukacji.

Nasza rozmówczyni dzieli się swoją ścieżką edukacyjną i zawodową oraz doświadczeniami pracy na styku szkoły, edukacji systemowej i rynku pracy. Zastanawiamy się nad społecznym odbiorem polonistyki i humanistyki, realną „użytecznością” kompetencji humanistycznych oraz tym, jak szkoła – szczególnie lekcje języka polskiego – może wspierać młodych ludzi w przygotowaniu do przyszłego życia zawodowego. Rozmawiamy także o nauczaniu języka polskiego jako przestrzeni do rozwijania kluczowych kompetencji humanistycznych – od rozumienia tekstów i kontekstów kulturowych, po świadomą komunikację i krytyczne myślenie. Pokazujemy, że lekcje języka polskiego mogą być realnym miejscem przygotowania uczniów do odpowiedzialnego, refleksyjnego funkcjonowania w życiu społecznym i zawodowym.

Jest to także rozmowa o wyzwaniach, jakie przed humanistyką stawiają zmiany technologiczne i rozwój sztucznej inteligencji. To odcinek dla nauczycieli, studentów, akademików i innych edukatorów, a także wszystkich, którzy chcą inaczej spojrzeć na znaczenie humanistyki we współczesnym świecie. 

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Niepełnosprawność i ucieleśniona geografia. Omówienie antologii Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography
2025-12-29 21:39:17

Zapraszamy do wysłuchania omówienia zbioru esejów i narracji autobiograficznych o niepełnosprawności i doświadczaniu przestrzeni. Książka  Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography  (2024), zredagowana przez Susannah B. Mintz i Gregory’ego Frasera ,  skupia się na relacji między niepełnosprawnością a miejscem. Ale nie tylko pod tym względem jest bardzo ważną pozycją. Zawiera także osobiste narracje osób z niepełnosprawnościami, oparte na przeżywanym doświadczeniu oraz na własnej, wynikającej z tego doświadczenia wiedzy.    Omówienie zostało przygotowane i nagrane przez dr Klaudię Mucę-Małek – badaczkę literatury, uczestniczkę projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”, realizowanego pod hasłem „Polonistyka zaangażowana”.   Bibliografia Cierpieniem pisane. Pamiętniki kobiet niepełnosprawnych , oprac. A. Wieczorek, wstęp M. Chodkowska, Olsztyn 1991 Disability Intimacy: Essays on Love, Care, and Desire , ed. A. Wong, New York 2024 Disability Visibility: First-Person Stories from the Twenty-First Century , ed. A. Wong, New York 2020 I. Dłużyk, Ł.Pilip,  Izabela Dłużyk, pani od ptaszków , „Pismo” 2024, nr 12(84),  https://magazynpismo.pl/rzeczywistosc/z-pismem-u/izabela-dluzyk-pani-od-ptaszkow/  (dostęp: 20.12.2025) B. Gleeson,  Geographies of Disability , London 1999 D. Haraway,  Wiedze umiejscowione. Zagadnienie nauki w feminizmie i przywilej stronniczej perspektywy , przeł. M. Głowania, D. Ferens, [w:]  Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane , red. nauk. H. Červinková, B.D. Gołębniak, Wrocław 2010, s. 379–402 Literary Disability Studies  [seria wydawnicza]; informacje o książkach wydanych w tej serii można znaleźć na stronie internetowej wydawnictwa:  https://link.springer.com/series/14821/books?page=2  (dostęp: 20.12.2025) K. Muca,  Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności , Gdańsk 2024 N. Pamuła,  Ordinary Trauma: Twenty-One Disabled Women Surviving the 1989 Polish Transformation , „Aspasia” 2022, no. 16, s. 130–148. Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography , red. S.B. Mintz, G. Fraser, „Literary Disability Studies”, Cham 2024. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Zapraszamy do wysłuchania omówienia zbioru esejów i narracji autobiograficznych o niepełnosprawności i doświadczaniu przestrzeni. Książka Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography (2024), zredagowana przez Susannah B. Mintz i Gregory’ego Frasera, skupia się na relacji między niepełnosprawnością a miejscem. Ale nie tylko pod tym względem jest bardzo ważną pozycją. Zawiera także osobiste narracje osób z niepełnosprawnościami, oparte na przeżywanym doświadczeniu oraz na własnej, wynikającej z tego doświadczenia wiedzy.    Omówienie zostało przygotowane i nagrane przez dr Klaudię Mucę-Małek – badaczkę literatury, uczestniczkę projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”, realizowanego pod hasłem „Polonistyka zaangażowana”.
 
Bibliografia
  • Cierpieniem pisane. Pamiętniki kobiet niepełnosprawnych, oprac. A. Wieczorek, wstęp M. Chodkowska, Olsztyn 1991
  • Disability Intimacy: Essays on Love, Care, and Desire, ed. A. Wong, New York 2024
  • Disability Visibility: First-Person Stories from the Twenty-First Century, ed. A. Wong, New York 2020
  • I. Dłużyk, Ł.Pilip, Izabela Dłużyk, pani od ptaszków, „Pismo” 2024, nr 12(84), https://magazynpismo.pl/rzeczywistosc/z-pismem-u/izabela-dluzyk-pani-od-ptaszkow/ (dostęp: 20.12.2025)
  • B. Gleeson, Geographies of Disability, London 1999
  • D. Haraway, Wiedze umiejscowione. Zagadnienie nauki w feminizmie i przywilej stronniczej perspektywy, przeł. M. Głowania, D. Ferens, [w:] Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane, red. nauk. H. Červinková, B.D. Gołębniak, Wrocław 2010, s. 379–402
  • Literary Disability Studies [seria wydawnicza]; informacje o książkach wydanych w tej serii można znaleźć na stronie internetowej wydawnictwa: https://link.springer.com/series/14821/books?page=2 (dostęp: 20.12.2025)
  • K. Muca, Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności, Gdańsk 2024
  • N. Pamuła, Ordinary Trauma: Twenty-One Disabled Women Surviving the 1989 Polish Transformation, „Aspasia” 2022, no. 16, s. 130–148.
  • Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography, red. S.B. Mintz, G. Fraser, „Literary Disability Studies”, Cham 2024.
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Rola humanisty w dobie kryzysu klimatycznego. Spotkanie z Andrzejem Marcem (cz. 2)
2025-12-20 11:30:02

Głównym tematem drugiej części rozmowy z dr. Andrzejem Marcem, autorem nagradzanej publikacji  Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata  (2021), jest pytanie o rolę humanisty, a szczególnie polonisty, w dobie kryzysu humanistycznego. Osią rozmowy jest pytanie o sprawczość: nie tylko humanistów, częściej raportujących lub opisujących kryzys, niż wymyślających empirycznie sprawdzalne sposoby jego zażegnania, ale nas wszystkich, którzy żyjemy w rzeczywistości, która zdaje się zapowiadać nieuchronną katastrofę.  Kryzys, w którym się znaleźliśmy, jest kryzysem braku pojęć, braku opowieści i braku fikcji. Tymczasem, jak pisze Donna Haraway, to opowieści są w stanie ocalić świat. Humanistyka ma moc kreacji i profetyczną właściwość wytwarzania potencjalnych scenariuszy przyszłości, wytwarzania nowej rzeczywistości. Potrzebne jest jej jednak odzyskanie witalności i sprawczości, ale nie nastąpi to bez elementu ryzyka i gotowości na porażkę.Z tego powodu pytanie o zaangażowanie i sprawczość, zadawane w tej rozmowie na wiele sposobów i w odmiennych kontekstach, wydaje się szczególnie interesujące i warte głębszej analizy. Z rozmowy dr. hab. Justyny Tabaszewskiej, prof. IBL PAN z dr.  Andrzejem Marcem dowiemy się również: Skąd wzięło się przekonanie, że jako badacze możemy się zajmować tylko tym, co się zakończyło? Czy naszym obowiązkiem jako humanistów, polonistów, jest zmieniać świat? Jeśli możemy, chcemy lub powinniśmy się zaangażować, to w jaki sposób? Czy humaniści mogą sobie pozwolić na porażki i przegrane, które są  przecież częścią rozwoju? I dlaczego tak źle je znoszą? Część 1. rozmowy dostępna jest jako Nasze relacje z bytami pozaludzkimi . dr Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, adiunkt na UAM w Poznaniu, wykładowca na ASP w Katowicach, SWPS oraz UAP w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: spekulatywnego realizmu, ontologii zwróconej ku przedmiotom, humanistyki środowiskowej, mrocznej ekologii oraz współczesnego kina alternatywnego. Autor książek: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności (2015) oraz Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), a także współredaktor książki Derrida and Film Studies (2025). dr hab. Justyna Tabaszewska, prof. IBL PAN - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022).  Linki do wymienionych w rozmowie publikacji i filmów:  K. Barad, On Touching – The Inhuman That Therefore I Am , „Differences” 23(3)/2012, s. 212 K. Barad, After the End of the World: Entangled Nuclear Colonialisms, Matters of Force, and the Material Force of Justice , „Theory & Event” 22(3)/2019, s. 530‒531. K. Barad, Meeting the Universe Halfway. Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning , Duke University Press, Durham 2007. J. Bennett, Vibrant Matter. A Political Ecology of Things , Duke University Press, Durham, London 2010. Federico Campagna, Prophetic Culture: Recreation for Adolescents , London, 2021, tegoż, Otherworlds: Mediterranean Lessons on Escaping History , London, 2025. D. Haraway, Wiedze usytuowane. Kwestia nauki w feminizmie i przywilej ograniczonej/częściowej perspektywy , tłum. A. Czarnacka, dostęp pod adresem internetowym: http://www.ekologiasztuka.pl/pdf/f0062haraway1988.pdf   Maja Lunde, tzw. „tetralogia klimatyczna”: Bienes Historie (2015 ) – pol. Historia pszczół , przeł. Anna Marciniakówna (2016); Blå (2017)  – pol.  Błękit , przeł. A. Marciniakówna (2018); Przewalskis hest (2019) – pol. Ostatni , przeł. Mateusz Topa (2021).  A. Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata , Warszawa 2021. Tegoż, Zmierzch Natury – w stronę ekologii politycznej Bruno Latoura , „Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka” 1 (2011), T. Morton, Humankind: Solidarity with Nonhuman People , Verso, London–New York 2017. Tegoż, Being Ecological , The MIT Press, Cambridge, Massachusettss 2018. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna:  Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Głównym tematem drugiej części rozmowy z dr. Andrzejem Marcem, autorem nagradzanej publikacji Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), jest pytanie o rolę humanisty, a szczególnie polonisty, w dobie kryzysu humanistycznego. Osią rozmowy jest pytanie o sprawczość: nie tylko humanistów, częściej raportujących lub opisujących kryzys, niż wymyślających empirycznie sprawdzalne sposoby jego zażegnania, ale nas wszystkich, którzy żyjemy w rzeczywistości, która zdaje się zapowiadać nieuchronną katastrofę. 
Kryzys, w którym się znaleźliśmy, jest kryzysem braku pojęć, braku opowieści i braku fikcji. Tymczasem, jak pisze Donna Haraway, to opowieści są w stanie ocalić świat. Humanistyka ma moc kreacji i profetyczną właściwość wytwarzania potencjalnych scenariuszy przyszłości, wytwarzania nowej rzeczywistości. Potrzebne jest jej jednak odzyskanie witalności i sprawczości, ale nie nastąpi to bez elementu ryzyka i gotowości na porażkę.Z tego powodu pytanie o zaangażowanie i sprawczość, zadawane w tej rozmowie na wiele sposobów i w odmiennych kontekstach, wydaje się szczególnie interesujące i warte głębszej analizy.

Z rozmowy dr. hab. Justyny Tabaszewskiej, prof. IBL PAN z dr.  Andrzejem Marcem dowiemy się również:
  • Skąd wzięło się przekonanie, że jako badacze możemy się zajmować tylko tym, co się zakończyło?
  • Czy naszym obowiązkiem jako humanistów, polonistów, jest zmieniać świat? Jeśli możemy, chcemy lub powinniśmy się zaangażować, to w jaki sposób?
  • Czy humaniści mogą sobie pozwolić na porażki i przegrane, które są  przecież częścią rozwoju? I dlaczego tak źle je znoszą?
Część 1. rozmowy dostępna jest jako Nasze relacje z bytami pozaludzkimi.

dr Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, adiunkt na UAM w Poznaniu, wykładowca na ASP w Katowicach, SWPS oraz UAP w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: spekulatywnego realizmu, ontologii zwróconej ku przedmiotom, humanistyki środowiskowej, mrocznej ekologii oraz współczesnego kina alternatywnego. Autor książek: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności (2015) oraz Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), a także współredaktor książki Derrida and Film Studies (2025).

dr hab. Justyna Tabaszewska, prof. IBL PAN - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022). 

Linki do wymienionych w rozmowie publikacji i filmów: 
  • K. Barad, On Touching – The Inhuman That Therefore I Am, „Differences” 23(3)/2012, s. 212
  • K. Barad, After the End of the World: Entangled Nuclear Colonialisms, Matters of Force, and the Material Force of Justice, „Theory & Event” 22(3)/2019, s. 530‒531.
  • K. Barad, Meeting the Universe Halfway. Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning, Duke University Press, Durham 2007.
  • J. Bennett, Vibrant Matter. A Political Ecology of Things, Duke University Press, Durham, London 2010.
  • Federico Campagna, Prophetic Culture: Recreation for Adolescents, London, 2021,
  • tegoż, Otherworlds: Mediterranean Lessons on Escaping History, London, 2025.
  • D. Haraway, Wiedze usytuowane. Kwestia nauki w feminizmie i przywilej ograniczonej/częściowej perspektywy, tłum. A. Czarnacka, dostęp pod adresem internetowym: http://www.ekologiasztuka.pl/pdf/f0062haraway1988.pdf 
  • Maja Lunde, tzw. „tetralogia klimatyczna”: Bienes Historie (2015 ) – pol. Historia pszczół, przeł. Anna Marciniakówna (2016); Blå (2017)  – pol.  Błękit, przeł. A. Marciniakówna (2018); Przewalskis hest (2019) – pol. Ostatni, przeł. Mateusz Topa (2021). 
  • A. Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata, Warszawa 2021.
  • Tegoż, Zmierzch Natury – w stronę ekologii politycznej Bruno Latoura, „Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka” 1 (2011),
  • T. Morton, Humankind: Solidarity with Nonhuman People, Verso, London–New York 2017.
  • Tegoż, Being Ecological, The MIT Press, Cambridge, Massachusettss 2018.
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Nasze relacje z bytami pozaludzkimi. Spotkanie z Andrzejem Marcem (cz. 1)
2025-12-20 11:19:29

Według naszego Rozmówcy, autora nagradzanej publikacji Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021) XXI wiek stał się momentem, w którym zaczęliśmy zajmować się rzeczywistością zewnętrzną, rzeczami, pozaludzkimi bytami. I choć żyjemy obecnie w epoce określanej mianem antropocenu, i nasze podejście do zmian, jakie zachodzą w środowisku pod wpływem działań człowieka, jest raczej negatywne, warto zastanowić się, na ile udało się nam uwolnić od antropocentrycznego paradygmatu, który utrwalił bardzo mocno humanistyczne pojęcia dwudziestowieczne, kategorie natury i człowieka. Problematyczne jest to, że XXI wieku w zasadzie nie wiemy do końca, kto miałby w tej kategorii się zmieścić. Kategorie i idee nie są jednak odwieczne. Są wynikiem naszych negocjacji z rzeczywistością. Powstają, rodzą się i umierają. W związku z tym można spróbować od niektórych z nich odejść. Chociaż na chwilę. Taką próbą jest koncepcja antropocienia. Rozmowa, choć oscylująca wokół kwestii teoretycznych, porusza również problem relacji między postrzeganiem kryzysu klimatycznego, a nowymi tekstami kultury, które w ciekawy i angażujący sposób problematyzują naszą relację ze środowiskiem. W rozmowie dr. hab. Justyny Tabaszewskiej, prof. IBL PAN, z dr. Andrzejem Marcem usłyszymy również: Co ma wspólnego serial Jedyna (ang. Pluribus ) z antropocieniem i ontologią zwróconą ku przedmiotom? Dlaczego nasz Rozmówca nie lubi niewinnie przecież brzmiącego słowa „natura”? Jakie problemy wywołuje kategoria środowiska? Czy psy mogą odchodzić na emeryturę, a małże pracować w oczyszczalni ścieków? Dlaczego dziwność jest tak istotna w naszym świecie? dr Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, adiunkt na UAM w Poznaniu, wykładowca na ASP w Katowicach, SWPS oraz UAP w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: spekulatywnego realizmu, ontologii zwróconej ku przedmiotom, humanistyki środowiskowej, mrocznej ekologii oraz współczesnego kina alternatywnego. Autor książek: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności (2015) oraz Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), a także współredaktor książki Derrida and Film Studies (2025). dr hab. Justyna Tabaszewska, prof. IBL PAN - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022).  Dalsza część rozmowy jest dostępna jako Rola humanisty w dobie kryzysu klimatycznego.  Spotkanie z Andrzejem Marcem (cz. 2 ). Linki do wymienionych w rozmowie publikacji i filmów:  Anthropocene or Capitalocene? Nature, History, and the Crisis of Capitalism , red. J. W. Moore, PM Press, Oakland 2016. New Materialisms: Ontology, Agency, and Politics , red. D. Coole, S. Frost, Duke University Press Books, 2010. P. J. Crutzen, Geology of Mankind , „Nature” 415/2002. P. J. Crutzen, E. F. Stoermer, The Anthropocene,  „Global Change Newsletter” 41/2000. D. Haraway, Staying with the Trouble. Making Kin in the Chthulucene , Duke University Press Books, Durham and London 2016. G. Harman, Traktat o przedmiotach , tłum. M. Rychter, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013. G. Harman, Tool-Being: Heidegger and the Metaphysics of Objects , Open Court, Chicago 2002. Jan Kochanowski, Na lipę , wiele wydań. A. Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata , Warszawa 2021. T. Morton, Dark Ecology: For a Logic of Future Coexistence , Columbia University Press, New York 2016. tegoż, Mroczna ekologia. Ku logice przyszłego współistnienia , przeł. Anna Barcz, wstęp A. Marzec, 2023. Marcin Wicha, Rzeczy, których nie wyrzuciłem , Kraków 2022. Miasteczko Twin Peaks , serial, reż. David Lynch, Mark Frost, 1990. Zimna wojna , reż. Paweł Pawlikowski, 2018. Pocahontas , film animowany, reż. Eric Goldberg, Mike Gabriel, 1995. Jedyna (ang. Pluribus ), serial, reż. Vince Gilligan, 2025.  Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Według naszego Rozmówcy, autora nagradzanej publikacji Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021) XXI wiek stał się momentem, w którym zaczęliśmy zajmować się rzeczywistością zewnętrzną, rzeczami, pozaludzkimi bytami. I choć żyjemy obecnie w epoce określanej mianem antropocenu, i nasze podejście do zmian, jakie zachodzą w środowisku pod wpływem działań człowieka, jest raczej negatywne, warto zastanowić się, na ile udało się nam uwolnić od antropocentrycznego paradygmatu, który utrwalił bardzo mocno humanistyczne pojęcia dwudziestowieczne, kategorie natury i człowieka. Problematyczne jest to, że XXI wieku w zasadzie nie wiemy do końca, kto miałby w tej kategorii się zmieścić.
Kategorie i idee nie są jednak odwieczne. Są wynikiem naszych negocjacji z rzeczywistością. Powstają, rodzą się i umierają. W związku z tym można spróbować od niektórych z nich odejść. Chociaż na chwilę. Taką próbą jest koncepcja antropocienia.
Rozmowa, choć oscylująca wokół kwestii teoretycznych, porusza również problem relacji między postrzeganiem kryzysu klimatycznego, a nowymi tekstami kultury, które w ciekawy i angażujący sposób problematyzują naszą relację ze środowiskiem.

W rozmowie dr. hab. Justyny Tabaszewskiej, prof. IBL PAN, z dr. Andrzejem Marcem usłyszymy również:
  • Co ma wspólnego serial Jedyna (ang. Pluribus) z antropocieniem i ontologią zwróconą ku przedmiotom?
  • Dlaczego nasz Rozmówca nie lubi niewinnie przecież brzmiącego słowa „natura”?
  • Jakie problemy wywołuje kategoria środowiska?
  • Czy psy mogą odchodzić na emeryturę, a małże pracować w oczyszczalni ścieków?
  • Dlaczego dziwność jest tak istotna w naszym świecie?
dr Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, adiunkt na UAM w Poznaniu, wykładowca na ASP w Katowicach, SWPS oraz UAP w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: spekulatywnego realizmu, ontologii zwróconej ku przedmiotom, humanistyki środowiskowej, mrocznej ekologii oraz współczesnego kina alternatywnego. Autor książek: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności (2015) oraz Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), a także współredaktor książki Derrida and Film Studies (2025).

dr hab. Justyna Tabaszewska, prof. IBL PAN - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022). 

Dalsza część rozmowy jest dostępna jako Rola humanisty w dobie kryzysu klimatycznego.  Spotkanie z Andrzejem Marcem (cz. 2).

Linki do wymienionych w rozmowie publikacji i filmów: 
  • Anthropocene or Capitalocene? Nature, History, and the Crisis of Capitalism, red. J. W. Moore, PM Press, Oakland 2016.
  • New Materialisms: Ontology, Agency, and Politics, red. D. Coole, S. Frost, Duke University Press Books, 2010.
  • P. J. Crutzen, Geology of Mankind, „Nature” 415/2002.
  • P. J. Crutzen, E. F. Stoermer, The Anthropocene, „Global Change Newsletter” 41/2000.
  • D. Haraway, Staying with the Trouble. Making Kin in the Chthulucene, Duke University Press Books, Durham and London 2016.
  • G. Harman, Traktat o przedmiotach, tłum. M. Rychter, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013.
  • G. Harman, Tool-Being: Heidegger and the Metaphysics of Objects, Open Court, Chicago 2002.
  • Jan Kochanowski, Na lipę, wiele wydań.
  • A. Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata, Warszawa 2021.
  • T. Morton, Dark Ecology: For a Logic of Future Coexistence, Columbia University Press, New York 2016.
  • tegoż, Mroczna ekologia. Ku logice przyszłego współistnienia, przeł. Anna Barcz, wstęp A. Marzec, 2023.
  • Marcin Wicha, Rzeczy, których nie wyrzuciłem, Kraków 2022.
  • Miasteczko Twin Peaks, serial, reż. David Lynch, Mark Frost, 1990.
  • Zimna wojna, reż. Paweł Pawlikowski, 2018.
  • Pocahontas, film animowany, reż. Eric Goldberg, Mike Gabriel, 1995.
  • Jedyna (ang. Pluribus), serial, reż. Vince Gilligan, 2025. 
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Wspólnota chorujących. Spotkanie z prof. Moniką Ładoń [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #4]
2025-12-17 11:44:47

Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności.  Do czwartego odcinka tej serii zaprosiliśmy prof. Monikę Ładoń – literaturoznawczynię, polonistkę, autorkę książek i opracowań naukowych, w których analizuje narracje o chorobie i chorowaniu.  Jak kształtowały się związki między literaturą a medycyną w polskiej humanistyce? Czym jest dyskurs maladyczny? Co go łączy, a co dzieli z dyskursem o niepełnosprawności? Dlaczego Jadwiga Stańczakowa, którą znamy przede wszystkim jako niewidomą poetkę, jest tak ważną postacią w rozwoju społecznego modelu niepełnosprawności w Polsce? I wreszcie, o jakich doświadczeniach przeczytamy w najnowszej książce prof. Ładoń, zatytułowanej  Wyczerpane. Kobiety i choroby ? Monika Ładoń – dr habilitowana, profesorka Uniwersytetu Śląskiego, polonistka, literaturoznawczyni. Zajmuje się doświadczeniami granicznymi – chorobą, starością i żałobą – w literaturze XX i XXI wieku. Tej tematyki dotyczą jej dwie książki autorskie: Choroba jako literatura. Studia maladyczne (Katowice 2019) i Wyczerpane. Kobiety i choroby (Gdańsk 2025, w druku). Współredagowała tomy zbiorowe poświęcone dyskursowi maladycznemu i żałobnemu: Fragmenty dyskursu maladycznego (Gdańsk 2019), Fragmenty dyskursu żałobnego (Gdańsk 2021) oraz Being Ill: Idioms, Registers and Styles (Göttingen 2025). Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Kulturze Współczesnej”, „Przestrzeniach Teorii” i „Postscriptum Polonistycznym”. Obecnie pracuje nad książką poświęconą twórczości niewidomej poetki Jadwigi Stańczakowej.  Rozmowę przeprowadziły dr Beata Koper i dr Klaudia Muca-Małe k – badaczki literatury, ekspertki w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”.  * * *  Lista publikacji naukowych i tekstów kultury wspomnianych w rozmowie: Iwona Boruszkowska, Defekty. Literackie auto/pato/grafie. Szkice , Kraków 2016; taż, Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie , Warszawa 2018; Albert Camus, Dżuma (wiele wydań); Elinor Cleghorn, Wybrakowane. Jak leczono kobiety w świecie stworzonym przez mężczyzn , przeł. A. Stachowski, P. Surniak, Poznań 2024; Jarosław Iwaszkiewicz, Brzezina (wiele wydań); Eliza Kącka, Wczoraj byłaś zła na zielono , Kraków 2024; Anna Łebkowska, Somatopoetyka – afekty – wyobrażenia. Literatura XX i XXI wieku , Kraków 2019; Thomas Mann, Czarodziejska góra (wiele wydań); Hilary Mantel, Duchy zostają , przeł. M. Tomczak, Wołowiec 2025; Małgorzata Okupnik, W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje , Kraków 2018; Zośka Papużanka, On , Kraków 2016; Pandemia albo końcówka. Kulturowe świadectwa czasów zarazy , red. M. Grzegorzewska, M. Ganczar, I. Gielata, Gdańsk 2024; Elaine Showalter, The Female Malady: Women, Madness, and English Culture, 1830-1980 , 1985; Susan Sontag, Choroba jako metafora , przeł. J. Anders (wiele wydań); Jadwiga Stańczakowa, Ślepak , Kraków 2022; Maja Staśko, Siostry w bólu. Historie o endometriozie , Warszawa 2025;  Kazimierz Szewczyk, Dobro, zło i medycyna , Warszawa 2001; Mateusz Szubert, Żyjąc w cieniu śmierci. Kulturowy obraz gruźlicy , Wrocław 2011; Agnieszka Taborska, Człowiek, który czeka. Pandemia na mansardzie , Kraków 2020; To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii , red. red. Przemysław Czapliński, Joanna B. Bednarek, Warszawa 2022; Clara Törnvall, Autystki. O kobietach w spektrum , przeł. J. Czechowska, Warszawa 2022; Karolina Wigura, Endo. Sztuka akceptacji choroby , Warszawa 2025; Aneta Żukowska, Mięcho , Kraków 2019. * * *   Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * *  Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera   Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn   * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl. * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. 

Do czwartego odcinka tej serii zaprosiliśmy prof. Monikę Ładoń – literaturoznawczynię, polonistkę, autorkę książek i opracowań naukowych, w których analizuje narracje o chorobie i chorowaniu. 

Jak kształtowały się związki między literaturą a medycyną w polskiej humanistyce?
Czym jest dyskurs maladyczny? Co go łączy, a co dzieli z dyskursem o niepełnosprawności?
Dlaczego Jadwiga Stańczakowa, którą znamy przede wszystkim jako niewidomą poetkę, jest tak ważną postacią w rozwoju społecznego modelu niepełnosprawności w Polsce?
I wreszcie, o jakich doświadczeniach przeczytamy w najnowszej książce prof. Ładoń, zatytułowanej Wyczerpane. Kobiety i choroby?

Monika Ładoń – dr habilitowana, profesorka Uniwersytetu Śląskiego, polonistka, literaturoznawczyni. Zajmuje się doświadczeniami granicznymi – chorobą, starością i żałobą – w literaturze XX i XXI wieku. Tej tematyki dotyczą jej dwie książki autorskie: Choroba jako literatura. Studia maladyczne (Katowice 2019) i Wyczerpane. Kobiety i choroby (Gdańsk 2025, w druku). Współredagowała tomy zbiorowe poświęcone dyskursowi maladycznemu i żałobnemu: Fragmenty dyskursu maladycznego (Gdańsk 2019), Fragmenty dyskursu żałobnego (Gdańsk 2021) oraz Being Ill: Idioms, Registers and Styles (Göttingen 2025). Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Kulturze Współczesnej”, „Przestrzeniach Teorii” i „Postscriptum Polonistycznym”. Obecnie pracuje nad książką poświęconą twórczości niewidomej poetki Jadwigi Stańczakowej. 

Rozmowę przeprowadziły dr Beata Koper i dr Klaudia Muca-Małek – badaczki literatury, ekspertki w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. 

* * * 
Lista publikacji naukowych i tekstów kultury wspomnianych w rozmowie:
  • Iwona Boruszkowska, Defekty. Literackie auto/pato/grafie. Szkice, Kraków 2016;
  • taż, Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa 2018;
  • Albert Camus, Dżuma (wiele wydań);
  • Elinor Cleghorn, Wybrakowane. Jak leczono kobiety w świecie stworzonym przez mężczyzn, przeł. A. Stachowski, P. Surniak, Poznań 2024;
  • Jarosław Iwaszkiewicz, Brzezina (wiele wydań);
  • Eliza Kącka, Wczoraj byłaś zła na zielono, Kraków 2024;
  • Anna Łebkowska, Somatopoetyka – afekty – wyobrażenia. Literatura XX i XXI wieku, Kraków 2019;
  • Thomas Mann, Czarodziejska góra (wiele wydań);
  • Hilary Mantel, Duchy zostają, przeł. M. Tomczak, Wołowiec 2025;
  • Małgorzata Okupnik, W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje, Kraków 2018;
  • Zośka Papużanka, On, Kraków 2016;
  • Pandemia albo końcówka. Kulturowe świadectwa czasów zarazy, red. M. Grzegorzewska, M. Ganczar, I. Gielata, Gdańsk 2024;
  • Elaine Showalter, The Female Malady: Women, Madness, and English Culture, 1830-1980, 1985;
  • Susan Sontag, Choroba jako metafora, przeł. J. Anders (wiele wydań);
  • Jadwiga Stańczakowa, Ślepak, Kraków 2022;
  • Maja Staśko, Siostry w bólu. Historie o endometriozie, Warszawa 2025; 
  • Kazimierz Szewczyk, Dobro, zło i medycyna, Warszawa 2001;
  • Mateusz Szubert, Żyjąc w cieniu śmierci. Kulturowy obraz gruźlicy, Wrocław 2011;
  • Agnieszka Taborska, Człowiek, który czeka. Pandemia na mansardzie, Kraków 2020;
  • To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii, red. red. Przemysław Czapliński, Joanna B. Bednarek, Warszawa 2022;
  • Clara Törnvall, Autystki. O kobietach w spektrum, przeł. J. Czechowska, Warszawa 2022;
  • Karolina Wigura, Endo. Sztuka akceptacji choroby, Warszawa 2025;
  • Aneta Żukowska, Mięcho, Kraków 2019.
* * *  
Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details

* * * 
Intro i outro
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
 
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
 
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl.

* * *
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

"Nie musimy prowadzić wszystkich uczniów do tego samego miejsca". Spotkanie z Kingą Białek
2025-12-12 21:32:33

Polonistyka ma ogromny potencjał, by kształtować nie tylko kompetencje językowe i literackie, ale także postawy i umiejętności niezbędne do mądrego i pięknego życia. Kluczowa jest tu rola nauczycieli języka polskiego, którzy są dla młodych ludzi wzorem komunikacji i stosowania dobrych praktyk.  Jak kształcić nauczycieli języka polskiego i wspierać ich w rozwoju zawodowym? Jakich kompetencji brakuje w dzisiejszych czasach absolwentom polonistyki? Jaki jest obecnie status dydaktyki jako dyscypliny naukowej? Czym jest Szkoła Edukacji - innowacyjny program podyplomowych studiów rozwijających kompetencje nauczycielskie? Odpowiedzi na te pytania znajdziemy w rozmowie Piotra Bordzoła z  Kingą Białek - polonistką, hebraistką, dr nauk humanistycznych, nauczycielką, dydaktyczką literatury i języka polskiego, badaczką, współtwórczynią podstaw programowych kształcenia języka polskiego, dyrektorką ds. rozwoju Szkoły Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Uniwersytetu Warszawskiego, członkinią zarządu Fundacji Dobrej Edukacji. Główne kierunki jej zainteresowań to dydaktyka literatury i języka polskiego, w kontekście badawczym i metodycznym, ale też - jako wieloletniej tutorki Szkoły Edukacji - kompetencji nauczycieli języka polskiego.  Jak mówi nasza Rozmówczyni , "jesteśmy nauczycielami, nauczycielkami, żyjemy w szkole, ale też jesteśmy polonistami i polonistkami, a to oznacza, że nasze umiejętności i to, co robimy, wychodzi poza szkołę. Szkoła to tylko laboratorium, a tak naprawdę życie dzieje się poza szkołą: czytamy nie dla szkoły, tylko dla życia. dla rozwoju, dla człowieka. Piszemy dla życia".   ***** Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu:   https://www.biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details . Intro i outro: Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":    https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Polonistyka ma ogromny potencjał, by kształtować nie tylko kompetencje językowe i literackie, ale także postawy i umiejętności niezbędne do mądrego i pięknego życia. Kluczowa jest tu rola nauczycieli języka polskiego, którzy są dla młodych ludzi wzorem komunikacji i stosowania dobrych praktyk. 
  • Jak kształcić nauczycieli języka polskiego i wspierać ich w rozwoju zawodowym?
  • Jakich kompetencji brakuje w dzisiejszych czasach absolwentom polonistyki?
  • Jaki jest obecnie status dydaktyki jako dyscypliny naukowej?
  • Czym jest Szkoła Edukacji - innowacyjny program podyplomowych studiów rozwijających kompetencje nauczycielskie?
Odpowiedzi na te pytania znajdziemy w rozmowie Piotra Bordzoła z Kingą Białek - polonistką, hebraistką, dr nauk humanistycznych, nauczycielką, dydaktyczką literatury i języka polskiego, badaczką, współtwórczynią podstaw programowych kształcenia języka polskiego, dyrektorką ds. rozwoju Szkoły Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Uniwersytetu Warszawskiego, członkinią zarządu Fundacji Dobrej Edukacji. Główne kierunki jej zainteresowań to dydaktyka literatury i języka polskiego, w kontekście badawczym i metodycznym, ale też - jako wieloletniej tutorki Szkoły Edukacji - kompetencji nauczycieli języka polskiego. 

Jak mówi nasza Rozmówczyni, "jesteśmy nauczycielami, nauczycielkami, żyjemy w szkole, ale też jesteśmy polonistami i polonistkami, a to oznacza, że nasze umiejętności i to, co robimy, wychodzi poza szkołę. Szkoła to tylko laboratorium, a tak naprawdę życie dzieje się poza szkołą: czytamy nie dla szkoły, tylko dla życia. dla rozwoju, dla człowieka. Piszemy dla życia".

  *****
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).

Strona internetowa projektu:  https://www.biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details.

Intro i outro:
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Dzisiaj wszyscy jesteśmy humanistami cyfrowymi. Spotkanie z Cezarym Rosińskim
2025-11-21 11:38:20

Humanistyka i studia filologiczne coraz rzadziej kojarzone są wyłącznie z godzinami spędzonymi w bibliotece, z pracą przy świeczce i kałamarzu. Pracujemy dziś w innych realiach. Potrzebujemy zasobów cyfrowych, technologii, mocnych komputerów, dzięki którym możemy pracować z bazami danych czy ze sztuczną inteligencją. Jak mówi nasz dzisiejszy Rozmówca, dr Cezary Rosińsk i, jeśli zaakceptujemy pewną naturę zjawisk, z którymi na co dzień pracujemy, to okaże się, że zarówno literatura piękna, teksty, informacje słownikowe i encyklopedyczne, biogramy, zasoby biobibliograficzne, a nawet edycje krytyczne, bibliografie, notatki, zdjęcia, adnotacje, i inne, najbardziej tradycyjne praktyki humanistyczne - wszystko to możemy opowiedzieć językiem danych. A mówiąc o tych zasobach jako o danych oraz o metadanych (a więc danych na temat danych) jesteśmy w stanie opisać wszelkie oryginalne zbiory. Absolwenci kierunków humanistycznych uprawiający humanistykę cyfrową (czyli, w tym kontekście, “żonglujący” opisanymi wyżej danymi) są na rynku pracy bardzo użyteczni. Różnego rodzaju działania związane na przykład z rozwojem dużych modeli językowych, z rozwojem sztucznej inteligencji, cały czas potrzebują humanistycznego zaplecza. Czy kompetencje cyfrowe są obecne w programach studiów polonistycznych? Gdzie ich szukać? Na co powinni zwrócić uwagę dzisiejsi studenci polonistyki, ale też absolwenci? Jakie podejmować aktywności, żeby zdobyć umiejętności pozwalające w taki sposób uprawiać humanistykę? I jaka była droga zawodowa naszego Rozmówcy, który swoją ścieżkę dydaktyczną nazywa “nieco schizofreniczną”, i który od zainteresowań stricte literaturoznawczych przeszedł do wykorzystania humanistyki cyfrowej w badaniach jezuickich i wyjazdu do Peru? dr Cezary Rosiński - adiunkt, dokumentalista i specjalista ds. danych w Pracowni Bibliografii Bieżącej Instytutu Badań Literackich PAN, współautor “Polskiej Bibliografii Literackiej”. Interesuje się przestrzenią w literaturze współczesnej. Próbuje na polskim gruncie wykorzystać osiągnięcia Bibliographic Data Science. Jest zaangażowany w polskie i europejskie projekty badawcze w ramach Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN, m.in. PBL-Lab, DARIAH-PL, TRIPLE. dr Piotr Bordzo ł - polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego". Linki do treści na temat wydarzeń i projektów wymienionych w rozmowie: Konferencja Polonistyka i jej strategiczne znaczenie dla państwa polskiego (Senat RP, 27 listopada 2025) Nie ma niewinnych danych, czyli o budowaniu wielojęzycznej platformy GoTriple - Cezary Rosiński w rozmowie z Magdaleną Wnuk Summer School on Jesuit Studies – cyfrowe narzędzia bibliograficzne w służbie badań jezuickich Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu:  https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details   Intro i outro  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana
Humanistyka i studia filologiczne coraz rzadziej kojarzone są wyłącznie z godzinami spędzonymi w bibliotece, z pracą przy świeczce i kałamarzu. Pracujemy dziś w innych realiach. Potrzebujemy zasobów cyfrowych, technologii, mocnych komputerów, dzięki którym możemy pracować z bazami danych czy ze sztuczną inteligencją.

Jak mówi nasz dzisiejszy Rozmówca, dr Cezary Rosiński, jeśli zaakceptujemy pewną naturę zjawisk, z którymi na co dzień pracujemy, to okaże się, że zarówno literatura piękna, teksty, informacje słownikowe i encyklopedyczne, biogramy, zasoby biobibliograficzne, a nawet edycje krytyczne, bibliografie, notatki, zdjęcia, adnotacje, i inne, najbardziej tradycyjne praktyki humanistyczne - wszystko to możemy opowiedzieć językiem danych. A mówiąc o tych zasobach jako o danych oraz o metadanych (a więc danych na temat danych) jesteśmy w stanie opisać wszelkie oryginalne zbiory.

Absolwenci kierunków humanistycznych uprawiający humanistykę cyfrową (czyli, w tym kontekście, “żonglujący” opisanymi wyżej danymi) są na rynku pracy bardzo użyteczni. Różnego rodzaju działania związane na przykład z rozwojem dużych modeli językowych, z rozwojem sztucznej inteligencji, cały czas potrzebują humanistycznego zaplecza.

Czy kompetencje cyfrowe są obecne w programach studiów polonistycznych? Gdzie ich szukać? Na co powinni zwrócić uwagę dzisiejsi studenci polonistyki, ale też absolwenci? Jakie podejmować aktywności, żeby zdobyć umiejętności pozwalające w taki sposób uprawiać humanistykę? I jaka była droga zawodowa naszego Rozmówcy, który swoją ścieżkę dydaktyczną nazywa “nieco schizofreniczną”, i który od zainteresowań stricte literaturoznawczych przeszedł do wykorzystania humanistyki cyfrowej w badaniach jezuickich i wyjazdu do Peru?

dr Cezary Rosiński - adiunkt, dokumentalista i specjalista ds. danych w Pracowni Bibliografii Bieżącej Instytutu Badań Literackich PAN, współautor “Polskiej Bibliografii Literackiej”. Interesuje się przestrzenią w literaturze współczesnej. Próbuje na polskim gruncie wykorzystać osiągnięcia Bibliographic Data Science. Jest zaangażowany w polskie i europejskie projekty badawcze w ramach Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN, m.in. PBL-Lab, DARIAH-PL, TRIPLE.

dr Piotr Bordzoł - polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego".

Linki do treści na temat wydarzeń i projektów wymienionych w rozmowie:
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).

Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
Intro i outro 
  • Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska
  • Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn

Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 


https://biuletynpolonistyczny.pl/
biuletyn.polonistyczny@ibl.waw.pl
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Informacja dotycząca prawa autorskich: Wszelka prezentowana tu zawartość podkastu jest własnością jego autora

Wyszukiwanie

Kategorie