Raport z Literatury
Z tej strony Agnieszka Budnik i Raport z Literatury: podcast o literaturze najnowszej.
Co znajdziesz w raporcie? Wywiady z pisarzami i pisarkami, rozmowy wokół rynku książki, literatur z zakątków globu i dyskusji krytycznoliterackich. Ale nie tylko!
✨ opowiem Ci też solo o premierach, przekładach i literackich kontekstach. Czasem też o przykurzonych klasykach. Zawsze aktualnie.
Społeczeństwo i Kultura
Z Piotrem Siemionem o przyszłości, czyli antypodsumowanie 2025 i o naszych oczekiwaniach wobec literatury
2026-01-11 19:35:23
Antypodsumowanie roku to niespieszna rozmowa z Gościem o tym, co zostało z nami z minionego czasu, a co najważniejsze: o tym, co wynika z niego dla nas na przyszłość.
Tym razem rozmawiam z Piotrem Siemionem: pisarzem, prawnikiem (też Unii Literackiej) i tłumaczem. Dyskutujemy o "Chłopki gate", przypatrujemy się brakowi zmian i wypatrujemy pęknięć w monolicie. A przede wszystkim: rozmawiamy o tym, czym jest dla nas literatura i sztuka. I czego od nich oczekujemy.
Moje audycje powstają dzięki wsparciu społeczności Patronek i Patronów - dzięki Wam serdecznie i słyszymy się w następnym odcinku! Special thanks w stronę patronów trzeciego progu: Andrzej, Dawid, Damian - uściski!
Kim jest czarownica? Kultura kiedyś, dziś i za jakiś czas
2025-11-23 21:13:52
Kim jest czarownica? Kultura kiedyś, dziś i za jakiś czas – w tym solowym odcinku przyglądam się figurze czarownicy jako jednemu z najbardziej pojemnych, ale też najbardziej nadużywanych obrazów kobiecości.
- Zaczynam od Kirke i Medei, biblijnych demonów i Lilith, przechodzę przez średniowieczną teologię, medycynę humoralną i antysemickie fantazje, żeby w końcu zatrzymać się przy wczesnonowożytnych procesach o czary – momencie, w którym Europa zabija dziesiątki tysięcy osób, głównie kobiet, w imię lęku przed „złą” kobiecą sprawczością.
W rozmowie z historią idą obok siebie literatura i teoria: "Kaliban i czarownica" Silvii Federici, która czyta polowania na czarownice jako fundament narodzin kapitalizmu, "Opowieść podręcznej " Margaret Atwood z jej przestrogą, że w tej powieści nie ma niczego, co nie wydarzyło się „gdzieś, kiedyś”, a także feministyczne zawłaszczenia figury czarownicy – od W.I.T.C.H., czyli Women’s International Terrorist Conspiracy from Hell, po współczesny WitchTok i kapitalizm wellness.
To odcinek o tym, jak czarownica staje się ekranem dla lęków przed starością, seksualnością, „dziwnością” kobiecego ciała – ale też narzędziem opowieści o oporze, siostrzeństwie i odzyskiwaniu narracji.
Kino Nowych Horyzontów: o 25. latach festiwalu, programie, kinie artystycznym, ewolucji widzów z Małgorzatą Sadowską
2025-07-01 12:36:31
Odkrywać to, co nieznane: czyli po co nam dziś kino artystyczne?
Posłuchajcie rozmowy z Małgorzatą Sadowską, Dyrektorką Artystyczną Nowych Horyzontów o 25. latach festiwalu
- Kino nowohoryzontowe — osobny gatunek?
- Widz NH: czyli kto?
- Mody na regiony i słów kilka o polityczności kina
- Istoty nocy: Wielka Brytania, samotne wędrówki, klubowe wieczory, nocne życie, czyli o programie
- 25 lat festiwalu: od zwożenia taśm po dystrybucję digitalową
- Pasmo Trzecie oko: zoom na matki i mommy issues, kobiecej krzątaniny i kontekstu Jolanty Brach-Czajny
- Retrospektywa: Athina Rachel Tsangari o byciu pomiędzy, brazylijskie Cinema Novo, kino Sasnali, Anne-Marie Mieville, czyli o wydobywaniu z cienia Goddarda pracy reżyserskiej jego partnerki + many more
- Wokół kina społecznego i analogowego zwrotu
- „Filmy, które zostały?” czyli lustro Nowych Horyzontów — filmy z pierwszych i kolejnych manifestów i obietnic kina we współczesnej rewizji
- Od potrzeby głośnego manifestu do pragnienia ciszy — o ewolucji oczekiwań widzów, potrzebie docenienia mikropraktyk i szukaniu schronienia w kinie
I jak zwykle, ale nie tylko. Psst, materiał nie jest sponsorowany, ale wynika z mojej zajawki Nowymi Horyzontami :)
Moje audycje powstają dzięki wsparciu społeczności Patronek i Patronów - dzięki Wam serdecznie i słyszymy się w następnym odcinku! Special thanks w stronę patronów trzeciego progu: Andrzej, Paweł, Damian - uściski!
Nienasycenie. Sorrentino, "Bogini Parthenope" i kino z drem Piotrem Sadzikiem
2025-05-02 19:25:56
Nienasycenie. Sorrentino
i „Bogini Parthenope”
— czyli o pięknie na granicy nieistnienia i traktacie o cudzie
O czym rozmawiamy?
- czym jest sorrentinizm?
- co łączy kino Paolo Sorrentino z Federico Fellinim?
- male gaze czy autoironia? O pierwszej bohaterce Sorrentino: Parthenope
- banalne piękno śródziemnomorza: Neapol i rozprawa o cudzie
- czym jest antropologia i co oznacza samo słowo „Parthenope”?
- piękno o dwóch obliczach, czyli zło i dobro jako rewers jednej monety
- tropy melancholii: od Gombrowicza przez Iwaszkiewicza po Casanovę
- słów kilka o męskości w zderzeniu z przemijającym czasie
… i last but not least: co łączy Parthenope z figurą czarownicy?
dr Piotr Sadzik - Pracownik Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Ostatnio zajmuje się głównie zjawiskiem maranizmu i filozofią literatury w kontekście XX-wiecznej myśli żydowskiej. Autor książki „Regiony pojedynczych herezji. Marańskie wyjścia w prozie polskiej XX wieku” (nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia 2023 w kategorii „esej”). Juror Nagrody Literackiej m.st. Warszawy. W Uniwersytecie Muri im. Franza Kafki kieruje Katedrą Nawiasu. Komentuje kino m.in. dla "Dwutygodnika" i "MINT Magazine"
Co zrobić z uprzedzeniami? O azjatyckim & światowym non-fiction i systemowym rasizmie
2025-04-06 13:04:25
Razem z Karoliną Bednarz - reporterką, tłumaczką, współtwórczynią wydawnictwa Tajfuny - rozmawiamy o tym, czego może nas nauczyć spojrzenie z zewnątrz. Bo skąd wzięło się przeświadczenie, że *ważne* idee powstają w Europie lub docierają do nas ze Stanów?
Podręczna lista tematów:
- Czy autorka może być bohaterką i stroną w non-fiction
- Dlaczego obiektywizm jest narzędziem podtrzymywania europejskiej hegemonii?
- Kim jest fixer?
- Czym są pomniejsze uczucia?
- Czy wykluczane społeczności zawsze się wspierają? Czyli czym jest autodeprecjacja?
- Co tak naprawdę wiemy o świecie? O etyce w reportażu i konkretnych narzędziach krytycznego myślenia
- Dlaczego tak bardzo razi nas burka czy hidżab?
O islamofobii, japońskim feminizmie, doświadczeniu azjoamerykańskości.
I jak zwykle - ale nie tylko
Moje audycje powstają dzięki wsparciu społeczności Patronek i Patronów - dzięki Wam serdecznie i słyszymy się w następnym odcinku!
Margaret Atwood who? Feminizm, literatura i świat, który nadchodzi
2025-02-10 19:01:43
Margaret Atwood to kanadyjska pisarka, poetka i krytyczka literacka; urodzona w 1939 roku w Ottawie, Atwood zdobyła międzynarodowe uznanie dzięki takim powieściom jakOpowieść podręcznejczy trylogiaMaddAddam. Jej prace często dotykają tematów feminizmu, ekologii, władzy oraz moralności, a także ostrzegają przed niebezpieczeństwami totalitaryzmu. Tyle w skrócie. A to przecież tylko wierzchołek góry lodowej.
Tym razem opowiadam okoncepcie literatury mniejszej dość viralowego w humanistyce duetu Gillesa Deleuze'a i Felixa Guattariego (1974), choć zaczynam od konceptuWeltliteratur J.W. Goethego(1827). O co chodzi? I czym jest literatura światowa?
A co poza tym?
- Jakie tematy organizują współczesną literaturę kanadyjską?
- I dlaczego Atwood zyskała rangę prorokini w USA?
- I skąd backlash ze strony feministek względem pisarki?
Wydarzenie realizowane w ramach projektu „Art, woman, changes”, dofinansowanego ze środków budżetowych miasta Poznania (operowanego przez stowarzyszenie Local GIrls Movement)
Virginia Woolf who? O wysokim modernizmie, sztuce XX wieku i drodze do praw kobiet
2024-10-09 13:39:00
Virginia Woolf była angielską pisarką, eseistką i jedną z czołowych postaci literatury modernistycznej. Urodziła się w 1882 roku w Londynie i była częścią Grupy Bloomsbury - formacji intelektualistów, którzy wywarli ogromny wpływ na kulturę i sztukę początku XX wieku.
O czym posłuchacie w najnowszym odcinku?
- Dlaczego realizm nie wystarcza? Czyli słów kilka o modernizmie i literackich technikach tego czasu
- W jaki sposób Woolf przepracowywała traumę w osobistą i społeczną w literaturze?
- Czym zajmuje się krytyka przekładu? I co wspólnego z teorią Freuda ma Virginia Woolf?
Ale jak zwykle - nie tylko o tym :)
Odcinek podcastu powstał po prelekcji wygłoszonej w ramach działalności stowarzyszenia Local Girls Movement, w związku z realizacją projektu „Art, woman, changes”, dofinansowanego ze środków budżetowych miasta Poznania.
#poznanwspiera
Joan Didion who? Nowe Dziennikarstwo, Kalifornia i lata magicznego myślenia
2024-10-07 20:51:46
Joan Didion, urodzona w 1934 roku w Sacramento, to postać, która zrewolucjonizowała amerykańskie dziennikarstwo i literaturę. Jej przenikliwe spojrzenie na społeczeństwo i politykę USA uczyniło ją jedną z najważniejszych głosów swojego pokolenia.
- czym jest więc Nowe Dziennikarstwo?
- w jaki sposób Didion kwestionuje mity dzieci-kwiatów i Hollywood?
- i co z tym wszystkim ma wspólnego mit pionierski?
Zaczynając karierę w „Vogue”, Didion szybko zyskała sławę dzięki swoim esejom i powieściom, które wnikliwie analizują kulturę i politykę Stanów Zjednoczonych.
- W jaki sposób Didion portretowała Kalifornię – od kontrkultury lat 60. po późniejsze dekady deziluzji?
- Jak pisarka mierzyła się ze śmiercią męża i córki, kreśląc głęboko osobistą i uniwersalną refleksję nad żałobą w swoich tekstach?
Wydarzenie realizowane w ramach projektu „Art, woman, changes”, dofinansowanego ze środków budżetowych miasta Poznania.
Olga Tokarczuk who? Droga do Nobla, siła mitu i ambitny pop
2024-09-02 17:48:25
Czy istnieje przepis na Nagrodę Nobla (i za co się ją otrzymuje)? Czym jest literatura środka? I jaką wizję literatury ma Olga Tokarczuk?
Tym razem opowiadam Wam o polskiej noblistce z 2018 roku, przyglądając się kolejnym etapom jej twórczości - szczytowych latach 90./00., prywatnych i lokalnych mitach lat 10. oraz gatunkowych rozszczelnieniach po Noblu i manifeście zawartym w "Czułym narratorze".
- Co pisarce wychodzi najlepiej, a co nie wypada najzręczniej?
- W jaki sposób odbywało się orientalizowanie Europy Wschodniej?
- Skąd wzięły się zarzuty o zawłaszczenie kulturowe?
- I dlaczego adaptacja powieści Olgi Tokarczuk ("Pokot", reż. A. Holland) ociera się o kicz i osłabia wydźwięk książki?
I jak zwykle - ale nie tylko :)
Odcinek podcastu powstał po prelekcji wygłoszonej w ramach działalności stowarzyszenia Local Girls Movement, w związku z realizacją projektu „Art, woman, changes”, dofinansowanego ze środków budżetowych miasta Poznania. #poznanwspiera
___
Moja audycja powstaje dzięki Wam - Jeśli masz ochotę wesprzeć moją pracę, możesz zdecydować się na dowolną wpłatę w serwisie Patronite i dołączyć do naszej społeczności
https://patronite.pl/raportzliteratury
Annie Ernaux who? Ciało, płeć i klasa we współczesnej autofikcji
2024-07-26 18:27:30
Czym jest kolektywna autobiografia? I dlaczego tak trudno jednoznacznie przypisać twórczość francuskiej noblistki, Annie Ernaux, do radykalnego feminizmu? A w końcu - jak rysuje się tradycja współczesnych opowieści autobiogaficznych? Posłuchajcie o odkrywaniu korzeni osobistej pamięci i jej powiązaniach z szerszymi strukturami społecznymi.
O czym jeszcze usłyszycie tym razem?
- klasa a płeć, czyli co napędza pisanie w tym gatunku?
- wielka historia w oczach jednostki - o spleceniu publicznego i prywatnego i fenomenie "Lat"
- wolności Maja 1968 roku i nowe pęknięciach społeczne
- życie w czyjejś biografii, czyli odnajdowanie się w śmierci najbliższych
- doświadczenia graniczne, czyli jak pamiętamy traumy ciała i czy kiedykolwiek jesteśmy w stanie się z nimi w pełni zmierzyć?
- nowy bowaryzm
- autobiografie a problem prawdy i etyki
- Pierre Bourdieu i telegraficzny skrót podstaw socjologii literatury :)
Odcinek podcastu powstał po prelekcji wygłoszonej w ramach działalności stowarzyszenia Local Girls Movement, w związku z realizacją projektu „Art, woman, changes”, dofinansowanego ze środków budżetowych miasta Poznania. #poznanwspiera