„Mamy zielone pojęcie”
Na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu mamy zielone pojęcie – bo mamy najlepszych naukowców, współpracujących z wiodącymi ośrodkami badawczymi w Polsce i na świecie. Prowadzimy badania i kształcimy w ośmiu dyscyplinach, które są wysoko oceniane w prestiżowych międzynarodowych rankingach.
Opracowujemy kompleksowe rozwiązania dla samorządów lokalnych i dla przemysłu – planujemy zieleń miejską, patentujemy sposoby biodegradacji odpadów i ratujemy zagrożone gatunki.
Mamy zielone pojęcie, bo jesteśmy uczelnią przyrodniczą, najlepszą w Polsce. Naszej działalności naukowej i dydaktycznej przyświeca idea zrównoważonego rozwoju, czego dowodem jest m.in. wysoka pozycja w rankingu THE Impact, sprawdzającym jak instytucje naukowe radzą sobie z realizacją Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ.
Podcasty „Mamy zielone pojęcie” odpowiadają na najbardziej nurtujące, kontrowersyjne i ważne społecznie pytania związane ze zrównoważonym rozwojem. Rozmawiamy z naszymi ekspertami o odnawialnych źródłach energii, sprawiedliwym dostępie do wody, bioróżnorodność gatunków czy skróconych łańcuchach dostaw żywności.
Kategorie:
Nauka
Nauka
Zwierzęta zimą – czego nie robić, jak mądrze pomagać?
2025-12-29 05:00:07
W najnowszym odcinku podcastu „Mamy zielone pojęcie” dr Julia Miller i dr Joanna Rosenberger opowiadają, jak zwierzęta radzą sobie zimą – od kotów śpiących na kaloryferze, przez psy przerażone fajerwerkami, po ptaki, jeże i kaczki na miejskich stawach. Rozmawiają o tym, jak mądrze pomagać zwierzętom w sylwestrową noc, jak odpowiedzialnie dokarmiać ptaki i dlaczego czasem najlepsze, co możemy zrobić, to… zostawić w spokoju stertę liści w ogrodzie.
W najnowszym odcinku podcastu „Mamy zielone pojęcie” dr Julia Miller i dr Joanna Rosenberger opowiadają, jak zwierzęta radzą sobie zimą – od kotów śpiących na kaloryferze, przez psy przerażone fajerwerkami, po ptaki, jeże i kaczki na miejskich stawach. Rozmawiają o tym, jak mądrze pomagać zwierzętom w sylwestrową noc, jak odpowiedzialnie dokarmiać ptaki i dlaczego czasem najlepsze, co możemy zrobić, to… zostawić w spokoju stertę liści w ogrodzie.
Choinka sztuczna czy żywa? Czyli ekologiczny bilans świąt, zimowe życie przyrody i zieleń w mieście
2025-11-28 04:00:07
W najnowszym odcinku podcastu „Mamy zielone pojęcie” zaglądamy pod choinkę… i dużo głębiej – w głąb lasu, parku i systemów przyrodniczych, od których zależy nasze codzienne życie. Nasi goście, profesorowie Pusz i Bąbelewski, opowiadają o tym, jak mądrze wybierać bożonarodzeniowe drzewko (żywe, w donicy, z plantacji czy z lasu), co dzieje się z nim po świętach i dlaczego jego zapach to nie tylko kwestia nastroju, ale też chemii roślin. Pojawiają się konkretne gatunki drzew, mniej oczywiste wybory choinek oraz pomysły na to, jak zamknąć świąteczne drzewko w obiegu zamiast na wysypisku. W rozmowie udział wzięli: prof. Wojciech Pusz, Katedra Ochrony Roślin, Zakład Fitopatologii i Mykologii UPWr prof. Przemysław Bąbelewski, Katedra Ogrodnictwa, Zakład Roślin Ozdobnych, Dendrologii i Ogrodnictwa Miejskiego Prowadząca: red. Katarzyna Kaczorowska Kamery: Aleksandra Rzepka, Magdalena Jajszczyk Dźwięk: Tomasz Lewandowski Montaż: Aleksandra Rzepka Słuchaj i oglądaj na:Spotify, Apple Podcasts, YouTube
W najnowszym odcinku podcastu „Mamy zielone pojęcie” zaglądamy pod choinkę… i dużo głębiej – w głąb lasu, parku i systemów przyrodniczych, od których zależy nasze codzienne życie. Nasi goście, profesorowie Pusz i Bąbelewski, opowiadają o tym, jak mądrze wybierać bożonarodzeniowe drzewko (żywe, w donicy, z plantacji czy z lasu), co dzieje się z nim po świętach i dlaczego jego zapach to nie tylko kwestia nastroju, ale też chemii roślin. Pojawiają się konkretne gatunki drzew, mniej oczywiste wybory choinek oraz pomysły na to, jak zamknąć świąteczne drzewko w obiegu zamiast na wysypisku.
W rozmowie udział wzięli:
prof. Wojciech Pusz, Katedra Ochrony Roślin, Zakład Fitopatologii i Mykologii UPWr
prof. Przemysław Bąbelewski, Katedra Ogrodnictwa, Zakład Roślin Ozdobnych, Dendrologii i Ogrodnictwa Miejskiego
Prowadząca: red. Katarzyna Kaczorowska
Kamery: Aleksandra Rzepka, Magdalena Jajszczyk
Dźwięk: Tomasz Lewandowski
Montaż: Aleksandra Rzepka
Słuchaj i oglądaj na:Spotify, Apple Podcasts, YouTube
W rozmowie udział wzięli:
prof. Wojciech Pusz, Katedra Ochrony Roślin, Zakład Fitopatologii i Mykologii UPWr
prof. Przemysław Bąbelewski, Katedra Ogrodnictwa, Zakład Roślin Ozdobnych, Dendrologii i Ogrodnictwa Miejskiego
Prowadząca: red. Katarzyna Kaczorowska
Kamery: Aleksandra Rzepka, Magdalena Jajszczyk
Dźwięk: Tomasz Lewandowski
Montaż: Aleksandra Rzepka
Słuchaj i oglądaj na:Spotify, Apple Podcasts, YouTube
Mleko, mity i mikrobiota – czyli o tym, co kryje nabiał
2025-10-29 08:40:21
Mleko od wieków towarzyszy człowiekowi – jako symbol odżywienia, bliskości natury, a dziś także jako punkt zapalny w dyskusji o zdrowiu, etyce i nowoczesnej diecie. Z jednej strony to produkt, który ukształtował cywilizację: pozwolił przetrwać dzięki przetwarzaniu na sery i fermentowany nabiał, umożliwił rozwój hodowli i dostarczył białka oraz wapnia w formie, jakiej nie oferuje żadne inne źródło. Z drugiej – stał się obiektem podejrzeń i modnych restrykcji, często pozbawionych naukowych podstaw. Czy naprawdę powinniśmy je pić? Co mówi nauka o nietolerancji laktozy? I dlaczego fermentowany nabiał wciąż nie ma sobie równych, jeśli chodzi o wpływ na mikrobiotę jelitową?
Mleko od wieków towarzyszy człowiekowi – jako symbol odżywienia, bliskości natury, a dziś także jako punkt zapalny w dyskusji o zdrowiu, etyce i nowoczesnej diecie. Z jednej strony to produkt, który ukształtował cywilizację: pozwolił przetrwać dzięki przetwarzaniu na sery i fermentowany nabiał, umożliwił rozwój hodowli i dostarczył białka oraz wapnia w formie, jakiej nie oferuje żadne inne źródło. Z drugiej – stał się obiektem podejrzeń i modnych restrykcji, często pozbawionych naukowych podstaw. Czy naprawdę powinniśmy je pić? Co mówi nauka o nietolerancji laktozy? I dlaczego fermentowany nabiał wciąż nie ma sobie równych, jeśli chodzi o wpływ na mikrobiotę jelitową?
Pożyteczne czy szkodliwe? Rola owadów w ekosystemie
2025-06-23 05:30:07
Owady to najbardziej zróżnicowana i zarazem najliczniejsza grupa zwierząt na naszej planecie. Szacuje się, że opisanych zostało ponad milion gatunków, ale według różnych źródeł wciąż pozostaje od pięciu do nawet trzydziestu milionów nieodkrytych. Ten ogromny świat drobnych stworzeń wzbudza w nas skrajne emocje – od fascynacji i podziwu po niepokój, obrzydzenie, a nawet lęk. Tymczasem rola owadów w przyrodzie, a także w życiu człowieka, jest nie do przecenienia.Owady pełnią fundamentalne funkcje w ekosystemach. Są niezastąpione w rozkładzie materii organicznej – zarówno w glebie, jak i na jej powierzchni – co pozwala na obieg pierwiastków i utrzymanie równowagi w środowisku. Jako zapylacze odpowiadają za rozmnażanie się ponad 80% gatunków roślin – zarówno dziko rosnących, jak i tych uprawianych przez człowieka. Pszczoły, muchówki, motyle, a nawet niektóre chrząszcze biorą udział w procesie zapylania, który bezpośrednio wpływa na nasze bezpieczeństwo żywnościowe. Owady to także naturalni regulatorzy – drapieżne gatunki, takie jak biedronki czy chrząszcze biegaczowate, ograniczają liczebność szkodników w uprawach.Ich znaczenie wykracza jednak daleko poza funkcje czysto biologiczne. Owady są pokarmem dla wielu zwierząt – od ptaków i nietoperzy, przez ryby, aż po płazy – i stanowią fundament licznych łańcuchów pokarmowych. Ich liczebność i różnorodność mają bezpośredni wpływ na bioróżnorodność całych ekosystemów. Co więcej, dzięki swojej wrażliwości na zmiany środowiskowe, owady pełnią funkcję bioindykatorów – np. obecność larw ważek świadczy o dobrej jakości wód, a analiza zawartości metali ciężkich w ciałach biedronek pozwala wnioskować o stopniu zanieczyszczenia środowiska.Z jednej strony mamy więc owady pożyteczne – zapylacze, drapieżniki czy organizmy wskaźnikowe. Z drugiej strony – te, które uznaje się za szkodniki: pasożyty (pchły, pluskwy), insekty niszczące plony (gąsienice, chrząszcze) czy te, które wywołują obrzydzenie, jak karaluchy czy muchy. Warto jednak pamiętać, że „szkodliwość” to kategoria czysto ludzka – z punktu widzenia przyrody nawet komar czy pluskwa pełni określoną rolę, będąc pokarmem dla innych zwierząt lub uczestnikiem złożonych interakcji ekologicznych. Przykładem może być jerzyk, który potrafi zjeść nawet 20 tysięcy komarów dziennie.Zmiany klimatu coraz wyraźniej wpływają na świat owadów. Cieplejsze jesienie, wyższa wilgotność, dłuższe okresy wegetacyjne – wszystko to sprzyja przedłużonej aktywności owadów, masowym pojawom (tzw. gradacjom) czy nawet ekspansji gatunków obcych, takich jak komary potencjalnie przenoszące choroby tropikalne. Entomolodzy obserwują także pojawianie się nowych szkodników, np. w uprawach rzepaku, i coraz większe wyzwania związane z ich kontrolowaniem.W tym kontekście rośnie znaczenie alternatywnych metod ochrony roślin – biologicznych i zintegrowanych. Zamiast chemicznych insektycydów coraz częściej stosuje się bakterie (np. Bacillus thuringiensis), wirusy (bakulowirusy), czy przyjazne dla środowiska makroorganizmy, takie jak złotooki, bzygowate, biedronki. Entomolodzy pracują też nad nowatorskimi rozwiązaniami, jak np. wpływ określonego spektrum światła na zachowanie szkodników w szklarniach. Ale nawet najbardziej zaawansowana biotechnologia nie zastąpi prostych działań sprzyjających przyrodzie – takich jak sadzenie roślin kwitnących wokół pól uprawnych, które przyciągają owady pożyteczne i wspomagają naturalne procesy obronne ekosystemu.Świat owadów to także fascynujące przykłady komunikacji, złożonych zachowań społecznych i niezwykłych zdolności. Pszczoły przekazują informacje o położeniu pożywienia tańcem, mrówki organizują życie kolonii według jasno określonych ról, a cykady i świerszcze wydają dźwięki przyciągające partnerów. Owady posługują się feromonami – płciowymi, ostrzegawczymi czy agregacyjnymi – komunikując się nie tylko między sobą, ale także z innymi organizmami. Rośliny zaatakowane przez szkodniki potrafią „wołać o pomoc” za pomocą lotnych substancji chemicznych, które przywabiają naturalnych wrogów agresorów.
Owady to najbardziej zróżnicowana i zarazem najliczniejsza grupa zwierząt na naszej planecie. Szacuje się, że opisanych zostało ponad milion gatunków, ale według różnych źródeł wciąż pozostaje od pięciu do nawet trzydziestu milionów nieodkrytych. Ten ogromny świat drobnych stworzeń wzbudza w nas skrajne emocje – od fascynacji i podziwu po niepokój, obrzydzenie, a nawet lęk. Tymczasem rola owadów w przyrodzie, a także w życiu człowieka, jest nie do przecenienia.Owady pełnią fundamentalne funkcje w ekosystemach. Są niezastąpione w rozkładzie materii organicznej – zarówno w glebie, jak i na jej powierzchni – co pozwala na obieg pierwiastków i utrzymanie równowagi w środowisku. Jako zapylacze odpowiadają za rozmnażanie się ponad 80% gatunków roślin – zarówno dziko rosnących, jak i tych uprawianych przez człowieka. Pszczoły, muchówki, motyle, a nawet niektóre chrząszcze biorą udział w procesie zapylania, który bezpośrednio wpływa na nasze bezpieczeństwo żywnościowe. Owady to także naturalni regulatorzy – drapieżne gatunki, takie jak biedronki czy chrząszcze biegaczowate, ograniczają liczebność szkodników w uprawach.Ich znaczenie wykracza jednak daleko poza funkcje czysto biologiczne. Owady są pokarmem dla wielu zwierząt – od ptaków i nietoperzy, przez ryby, aż po płazy – i stanowią fundament licznych łańcuchów pokarmowych. Ich liczebność i różnorodność mają bezpośredni wpływ na bioróżnorodność całych ekosystemów. Co więcej, dzięki swojej wrażliwości na zmiany środowiskowe, owady pełnią funkcję bioindykatorów – np. obecność larw ważek świadczy o dobrej jakości wód, a analiza zawartości metali ciężkich w ciałach biedronek pozwala wnioskować o stopniu zanieczyszczenia środowiska.Z jednej strony mamy więc owady pożyteczne – zapylacze, drapieżniki czy organizmy wskaźnikowe. Z drugiej strony – te, które uznaje się za szkodniki: pasożyty (pchły, pluskwy), insekty niszczące plony (gąsienice, chrząszcze) czy te, które wywołują obrzydzenie, jak karaluchy czy muchy. Warto jednak pamiętać, że „szkodliwość” to kategoria czysto ludzka – z punktu widzenia przyrody nawet komar czy pluskwa pełni określoną rolę, będąc pokarmem dla innych zwierząt lub uczestnikiem złożonych interakcji ekologicznych. Przykładem może być jerzyk, który potrafi zjeść nawet 20 tysięcy komarów dziennie.Zmiany klimatu coraz wyraźniej wpływają na świat owadów. Cieplejsze jesienie, wyższa wilgotność, dłuższe okresy wegetacyjne – wszystko to sprzyja przedłużonej aktywności owadów, masowym pojawom (tzw. gradacjom) czy nawet ekspansji gatunków obcych, takich jak komary potencjalnie przenoszące choroby tropikalne. Entomolodzy obserwują także pojawianie się nowych szkodników, np. w uprawach rzepaku, i coraz większe wyzwania związane z ich kontrolowaniem.W tym kontekście rośnie znaczenie alternatywnych metod ochrony roślin – biologicznych i zintegrowanych. Zamiast chemicznych insektycydów coraz częściej stosuje się bakterie (np. Bacillus thuringiensis), wirusy (bakulowirusy), czy przyjazne dla środowiska makroorganizmy, takie jak złotooki, bzygowate, biedronki. Entomolodzy pracują też nad nowatorskimi rozwiązaniami, jak np. wpływ określonego spektrum światła na zachowanie szkodników w szklarniach. Ale nawet najbardziej zaawansowana biotechnologia nie zastąpi prostych działań sprzyjających przyrodzie – takich jak sadzenie roślin kwitnących wokół pól uprawnych, które przyciągają owady pożyteczne i wspomagają naturalne procesy obronne ekosystemu.Świat owadów to także fascynujące przykłady komunikacji, złożonych zachowań społecznych i niezwykłych zdolności. Pszczoły przekazują informacje o położeniu pożywienia tańcem, mrówki organizują życie kolonii według jasno określonych ról, a cykady i świerszcze wydają dźwięki przyciągające partnerów. Owady posługują się feromonami – płciowymi, ostrzegawczymi czy agregacyjnymi – komunikując się nie tylko między sobą, ale także z innymi organizmami. Rośliny zaatakowane przez szkodniki potrafią „wołać o pomoc” za pomocą lotnych substancji chemicznych, które przywabiają naturalnych wrogów agresorów.
Rethinking urban mobility: clean air, inclusive cities, and the future of transport
2025-06-09 08:50:53
Professor Tim Schwanen from Oxford University and Dr. Rengin Aslanoglu from UPWr discuss the future of urban mobility, focusing on sustainable transport, clean air initiatives, and the challenges of implementing inclusive city planning. They explore the 15-minute city model, the role of electric vehicles, and the importance of co-creating urban spaces that serve diverse communities.
Professor Tim Schwanen from Oxford University and Dr. Rengin Aslanoglu from UPWr discuss the future of urban mobility, focusing on sustainable transport, clean air initiatives, and the challenges of implementing inclusive city planning. They explore the 15-minute city model, the role of electric vehicles, and the importance of co-creating urban spaces that serve diverse communities.
Macierzyństwo w świecie zwierząt
2025-05-26 05:00:07
W najnowszym odcinku podcastu lek. wet. Paulina Prorok i prof. Cezary Mitrus rozmawiają o macierzyństwie w świecie zwierząt. Od troskliwych słoni po wyrachowane surykatki – biologia zna wiele definicji bycia matką.
W najnowszym odcinku podcastu lek. wet. Paulina Prorok i prof. Cezary Mitrus rozmawiają o macierzyństwie w świecie zwierząt. Od troskliwych słoni po wyrachowane surykatki – biologia zna wiele definicji bycia matką.
Układ immunologiczny – jak działa odporność?
2025-04-28 05:00:07
Czym jest odporność i dlaczego czasem zawodzi? Skąd biorą się pandemie i jak działają wirusy?Dlaczego szczepienia wciąż budzą lęk, mimo że ratują życie? O tajemnicach układu immunologicznego, szczepionkach i ewolucji wirusów rozmawiamy z prof. Anną Chełmońską-Soytą z UPWr i prof. Egbertem Piaseckim z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN.
Czym jest odporność i dlaczego czasem zawodzi? Skąd biorą się pandemie i jak działają wirusy?Dlaczego szczepienia wciąż budzą lęk, mimo że ratują życie? O tajemnicach układu immunologicznego, szczepionkach i ewolucji wirusów rozmawiamy z prof. Anną Chełmońską-Soytą z UPWr i prof. Egbertem Piaseckim z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN.
Bioróżnorodność – co o niej wiemy i dlaczego jest ważna
2025-03-31 08:56:43
W najnowszym odcinku gościmy prof. Magdalenę Szymurę i prof. Grzegorza Zaleśnego z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu – specjalistów od łąk, bioróżnorodności i pasożytów. Rozmawiamy o tym, czym naprawdę jest bioróżnorodność, dlaczego nie da się jej chronić bez zrozumienia całych ekosystemów i czy człowiek to największy pasożyt tej planety.
W najnowszym odcinku gościmy prof. Magdalenę Szymurę i prof. Grzegorza Zaleśnego z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu – specjalistów od łąk, bioróżnorodności i pasożytów. Rozmawiamy o tym, czym naprawdę jest bioróżnorodność, dlaczego nie da się jej chronić bez zrozumienia całych ekosystemów i czy człowiek to największy pasożyt tej planety.
Niewidzialna inwazja – mikroplastik w glebie, wodzie, żywności i w nas
2025-02-24 05:00:07
W najnowszym odcinku podcastu prof. Agnieszka Medyńska-Juraszek i prof. Aleksandra Mirończuk omawiają wszechobecność mikroplastiku w środowisku oraz jego wpływ na zdrowie, zwracając uwagę na jego obecność w wodzie, glebie, powietrzu i organizmach żywych. Wskazują na potrzebę ograniczenia plastiku w codziennym życiu i nadzieję, jaką dają badania nad mikroorganizmami zdolnymi do jego biodegradacji.Prof. Medyńska-Juraszek i prof. Mironczuk o wszechobecnym mikroplastiku, jego wpływie na zdrowie i nadziei związanej z biodegradacją przez mikroorganizmy.
W najnowszym odcinku podcastu prof. Agnieszka Medyńska-Juraszek i prof. Aleksandra Mirończuk omawiają wszechobecność mikroplastiku w środowisku oraz jego wpływ na zdrowie, zwracając uwagę na jego obecność w wodzie, glebie, powietrzu i organizmach żywych. Wskazują na potrzebę ograniczenia plastiku w codziennym życiu i nadzieję, jaką dają badania nad mikroorganizmami zdolnymi do jego biodegradacji.Prof. Medyńska-Juraszek i prof. Mironczuk o wszechobecnym mikroplastiku, jego wpływie na zdrowie i nadziei związanej z biodegradacją przez mikroorganizmy.
Sekrety gleby – żywy świat pod stopami
2025-01-27 08:09:08
W najnowszym odcinku podcastu „Mamy Zielone Pojęcie” eksperci w dziedzinie gleby – profesor Irmina Ćwieląg-Piasecka oraz profesor Cezary Kabała rozmawiają o glebie, jej roli w ekosystemach i różnorodnych funkcjach, jakie pełni w życiu człowieka.Gleba to żywy i dynamiczny zasób przyrody, pełen mikroorganizmów, które wspierają produkcję żywności, retencję wody i utrzymanie bioróżnorodności. Stanowi podstawę ekosystemów, zapewniając nie tylko warunki do życia roślin, lecz także pełniąc rolę magazynu związków organicznych i źródła surowców farmaceutycznych. Jest fundamentem, na którym rozwijały się cywilizacje, umożliwiając osadnictwo i rozwój rolnictwa.Z gleby korzystamy na wiele sposobów, ale intensywna eksploatacja i zabudowa doprowadzają do jej degradacji. Najżyźniejsze polskie gleby, takie jak czarnoziemy, coraz częściej tracą swoje naturalne funkcje, zastępowane przez zabudowę przemysłową. Jednocześnie niewłaściwe praktyki rolnicze, takie jak nadmierne stosowanie nawozów mineralnych, przyczyniają się do chemicznej degradacji gleby, osłabiając jej zdolność do magazynowania węgla i retencjonowania wody.Zmiany klimatyczne dodatkowo wpływają na kondycję gleb, zmieniając ich skład mikrobiologiczny i przyspieszając utratę materii organicznej. W regionach polarnych topnienie wiecznej zmarzliny uwalnia ogromne ilości metanu, podczas gdy w Polsce gleby zmagają się z niekorzystnymi skutkami gospodarowania wodą, takimi jak odwodnienie terenów podmokłych.Gleboznawstwo, jako interdyscyplinarna dziedzina nauki, pozwala na dogłębne zrozumienie roli gleby w środowisku i historii ludzkości. Badania gleby dostarczają wiedzy o warunkach życia dawnych społeczeństw, a także umożliwiają lepsze planowanie ochrony środowiska. Dzięki analizom archeologicznym gleby pod kurhanami neolitycznymi ujawniają ślady dawnych czarnoziemów, które były podstawą rozwoju rolnictwa w przeszłości.Ochrona i zrównoważone użytkowanie gleby są kluczowe dla przyszłości naszej planety. Rolnictwo regeneracyjne, ograniczenie stosowania chemii w rolnictwie oraz ochrona najlepszych gleb przed zabudową to kroki, które mogą pomóc w zachowaniu tego niezwykłego zasobu dla kolejnych pokoleń. Gleba, jako skarb przyrody, wymaga od nas troski i odpowiedzialności, by mogła nadal pełnić swoje kluczowe funkcje w ekosystemie.
W najnowszym odcinku podcastu „Mamy Zielone Pojęcie” eksperci w dziedzinie gleby – profesor Irmina Ćwieląg-Piasecka oraz profesor Cezary Kabała rozmawiają o glebie, jej roli w ekosystemach i różnorodnych funkcjach, jakie pełni w życiu człowieka.Gleba to żywy i dynamiczny zasób przyrody, pełen mikroorganizmów, które wspierają produkcję żywności, retencję wody i utrzymanie bioróżnorodności. Stanowi podstawę ekosystemów, zapewniając nie tylko warunki do życia roślin, lecz także pełniąc rolę magazynu związków organicznych i źródła surowców farmaceutycznych. Jest fundamentem, na którym rozwijały się cywilizacje, umożliwiając osadnictwo i rozwój rolnictwa.Z gleby korzystamy na wiele sposobów, ale intensywna eksploatacja i zabudowa doprowadzają do jej degradacji. Najżyźniejsze polskie gleby, takie jak czarnoziemy, coraz częściej tracą swoje naturalne funkcje, zastępowane przez zabudowę przemysłową. Jednocześnie niewłaściwe praktyki rolnicze, takie jak nadmierne stosowanie nawozów mineralnych, przyczyniają się do chemicznej degradacji gleby, osłabiając jej zdolność do magazynowania węgla i retencjonowania wody.Zmiany klimatyczne dodatkowo wpływają na kondycję gleb, zmieniając ich skład mikrobiologiczny i przyspieszając utratę materii organicznej. W regionach polarnych topnienie wiecznej zmarzliny uwalnia ogromne ilości metanu, podczas gdy w Polsce gleby zmagają się z niekorzystnymi skutkami gospodarowania wodą, takimi jak odwodnienie terenów podmokłych.Gleboznawstwo, jako interdyscyplinarna dziedzina nauki, pozwala na dogłębne zrozumienie roli gleby w środowisku i historii ludzkości. Badania gleby dostarczają wiedzy o warunkach życia dawnych społeczeństw, a także umożliwiają lepsze planowanie ochrony środowiska. Dzięki analizom archeologicznym gleby pod kurhanami neolitycznymi ujawniają ślady dawnych czarnoziemów, które były podstawą rozwoju rolnictwa w przeszłości.Ochrona i zrównoważone użytkowanie gleby są kluczowe dla przyszłości naszej planety. Rolnictwo regeneracyjne, ograniczenie stosowania chemii w rolnictwie oraz ochrona najlepszych gleb przed zabudową to kroki, które mogą pomóc w zachowaniu tego niezwykłego zasobu dla kolejnych pokoleń. Gleba, jako skarb przyrody, wymaga od nas troski i odpowiedzialności, by mogła nadal pełnić swoje kluczowe funkcje w ekosystemie.