Wszechnica FWW
Wszechnica FWW to ogólnodostępna baza wykładów popularnonaukowych, wywiadów oraz dyskusji na tematy społeczno-polityczne do obejrzenia i wysłuchania i online. Serwis redagowany jest w zespole Fundacji Wspomagania Wsi. Portal kierujemy do wszystkich internautów, w szczególności do mieszkańców wsi i małych miast, którym chcemy dać możliwość dostępu do rzetelnej wiedzy przekazywanej przez najlepszych specjalistów oraz śledzenia aktualnych debat na różnorodne tematy.
Większość materiałów dostępnych na portalu opublikowanych jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Polska (CC BY-SA 3.0 PL), dzięki czemu są dostępne bezpłatnie dla wszystkich, także do dalszego rozpowszechniania i publicznego prezentowania (np. w szkołach czy bibliotekach).
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe na konto Fundacji Wspomagania Wsi:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Kategorie:
TV & Film
TV & Film
Pokazujemy po 10 odcinków na stronie. Skocz do strony:
1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738
Czego chce Donald Trump? - Magdalena El Ghamari, Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
2026-03-10 20:08:09
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Magdaleną El Ghamari i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [10 marca 2026 r.]
W odwecie za atak Iran ostrzeliwuje kilkanaście krajów w regionie – w tym Turcję, Cypr i Azerbejdżan. Irańskie rakiety uderzają nie tylko w amerykańskie bazy, ale również w luksusowe hotele w Dubaju, rafinerie ropy naftowej oraz kluczowe instalacje i porty gazowe w Katarze. Atakowane są także stacje odsalania wody morskiej, będące dla wielu państw regionu jedynym źródłem zaopatrzenia w wodę.
Iran zamknął Cieśninę Ormuz, a transport morski przez Kanał Sueski (odpowiedzialny za 20% światowego handlu kontenerowego) jest sparaliżowany przez ataki szyickich Huti z Jemenu.
Odwet Iranu uderza w czułe punkty światowej gospodarki, szczególnie na Zachodzie. Ceny paliw rosną w zastraszającym tempie, co wkrótce przełoży się na wzrost kosztów niemal wszystkich produktów i usług. Wojna bezpośrednio zagraża też światowemu rolnictwu – nie tylko z powodu utrudnionej logistyki, ale także przez gwałtowny wzrost cen nawozów azotowych, do których produkcji niezbędny jest gaz ziemny.
Skutki tego konfliktu odczuwa już każda polska rodzina, zwłaszcza na wsi, gdzie drastycznie rosną koszty transportu.
Tymczasem Donald Trump bagatelizuje kryzys na rynku ropy, kwitując go stwierdzeniem: „To niewielka cena za bezpieczeństwo”. No właśnie – bezpieczeństwo… ale czyje?
Dr Magdalena El Ghamari – doktor nauk społecznych w obszarze nauk o obronności (2013), pracowniczka naukowo-dydaktyczna Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych (INPiSM). Zajmuje się badaniami nad terroryzmem, propagandą i rekrutacją w organizacjach terrorystycznych, procesami radykalizacji i ekstremizmu oraz problematyką regionu MENA (religia i kultura świata arabsko-muzułmańskiego). Jest członkinią m.in. Radicalisation & Extremism Advisory Board (RAN) oraz Society for Libyan Studies (The British Academy), a także stowarzyszenia kombatantów misji pokojowych ONZ. W latach 2017–2020 była stypendystką Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców; pełni funkcje eksperckie m.in. w obszarze ekstremizmu islamskiego i bezpieczeństwa wewnętrznego. W latach 2023–2025 pracowała jako profesorka wizytująca w Heidelberg Skopje (Macedonia). Równolegle działa jako niezależna międzynarodowa ekspertka i szkoleniowiec dla instytucji krajowych i międzynarodowych (m.in. FRONTEX, CEPOL, UNESCO, KFOR, EULEX), prowadząc szkolenia dotyczące środowiska operacji oraz obszaru arabsko-muzułmańskiego, w tym w kontekstach takich jak Afganistan, Irak, Kosowo i Libia.
Jerzy Marek Nowakowski – historyk i dyplomata, analityk oraz komentator spraw międzynarodowych. W latach 1997–2001 był podsekretarzem stanu w KPRM i głównym doradcą ds. zagranicznych premiera Jerzego Buzka. Pełnił funkcję ambasadora RP na Łotwie (2010–2014) oraz w Armenii (2014–2017). Jest związany ze środowiskiem analitycznym i eksperckim; kieruje Akademickim Centrum Analiz Strategicznych przy Akademii Sztuki Wojennej (powołany na stanowisko dyrektora w 2025 r.)
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#rozmowywszechnicy #trump #usa #donaldtrump #iran #izrael #wojna #polityka
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Magdaleną El Ghamari i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [10 marca 2026 r.]
W odwecie za atak Iran ostrzeliwuje kilkanaście krajów w regionie – w tym Turcję, Cypr i Azerbejdżan. Irańskie rakiety uderzają nie tylko w amerykańskie bazy, ale również w luksusowe hotele w Dubaju, rafinerie ropy naftowej oraz kluczowe instalacje i porty gazowe w Katarze. Atakowane są także stacje odsalania wody morskiej, będące dla wielu państw regionu jedynym źródłem zaopatrzenia w wodę.
Iran zamknął Cieśninę Ormuz, a transport morski przez Kanał Sueski (odpowiedzialny za 20% światowego handlu kontenerowego) jest sparaliżowany przez ataki szyickich Huti z Jemenu.
Odwet Iranu uderza w czułe punkty światowej gospodarki, szczególnie na Zachodzie. Ceny paliw rosną w zastraszającym tempie, co wkrótce przełoży się na wzrost kosztów niemal wszystkich produktów i usług. Wojna bezpośrednio zagraża też światowemu rolnictwu – nie tylko z powodu utrudnionej logistyki, ale także przez gwałtowny wzrost cen nawozów azotowych, do których produkcji niezbędny jest gaz ziemny.
Skutki tego konfliktu odczuwa już każda polska rodzina, zwłaszcza na wsi, gdzie drastycznie rosną koszty transportu.
Tymczasem Donald Trump bagatelizuje kryzys na rynku ropy, kwitując go stwierdzeniem: „To niewielka cena za bezpieczeństwo”. No właśnie – bezpieczeństwo… ale czyje?
Dr Magdalena El Ghamari – doktor nauk społecznych w obszarze nauk o obronności (2013), pracowniczka naukowo-dydaktyczna Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych (INPiSM). Zajmuje się badaniami nad terroryzmem, propagandą i rekrutacją w organizacjach terrorystycznych, procesami radykalizacji i ekstremizmu oraz problematyką regionu MENA (religia i kultura świata arabsko-muzułmańskiego). Jest członkinią m.in. Radicalisation & Extremism Advisory Board (RAN) oraz Society for Libyan Studies (The British Academy), a także stowarzyszenia kombatantów misji pokojowych ONZ. W latach 2017–2020 była stypendystką Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców; pełni funkcje eksperckie m.in. w obszarze ekstremizmu islamskiego i bezpieczeństwa wewnętrznego. W latach 2023–2025 pracowała jako profesorka wizytująca w Heidelberg Skopje (Macedonia). Równolegle działa jako niezależna międzynarodowa ekspertka i szkoleniowiec dla instytucji krajowych i międzynarodowych (m.in. FRONTEX, CEPOL, UNESCO, KFOR, EULEX), prowadząc szkolenia dotyczące środowiska operacji oraz obszaru arabsko-muzułmańskiego, w tym w kontekstach takich jak Afganistan, Irak, Kosowo i Libia.
Jerzy Marek Nowakowski – historyk i dyplomata, analityk oraz komentator spraw międzynarodowych. W latach 1997–2001 był podsekretarzem stanu w KPRM i głównym doradcą ds. zagranicznych premiera Jerzego Buzka. Pełnił funkcję ambasadora RP na Łotwie (2010–2014) oraz w Armenii (2014–2017). Jest związany ze środowiskiem analitycznym i eksperckim; kieruje Akademickim Centrum Analiz Strategicznych przy Akademii Sztuki Wojennej (powołany na stanowisko dyrektora w 2025 r.)
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#rozmowywszechnicy #trump #usa #donaldtrump #iran #izrael #wojna #polityka
MAM TAK SAMO – o migracji, relacjach i przyszłości, którą współtworzymy - Szymborska, Rzyśkiewicz
2026-03-09 18:00:06
W nagraniu spotykają się Anita Szymborska – dyrektorka Ukraińskiej Akcji KIK oraz Iga Rzyśkiewicz – nauczycielka języka polskiego w LO Bednarska. Punktem wyjścia do rozmowy są stworzone przez nie materiały edukacyjne dotyczące migracji, przygotowane w ramach kampanii „MAM TAK SAMO”.
To jednak nie tylko opowieść o narzędziach dydaktycznych. To przede wszystkim rozmowa o migracji jako doświadczeniu, które realnie kształtuje relacje społeczne – dziś szczególnie relacje polsko-ukraińskie – i które będzie miało wpływ na ich przyszłość.
Autorki pokazują, że migracja nie jest tematem „na później” ani wyłącznie dla wielkich miast. To wyzwanie i szansa obecne także w mniejszych miejscowościach i na wsi – wszędzie tam, gdzie spotykają się ludzie o różnych doświadczeniach i historiach.
Rozmowa przybliża:
- czym są współczesne migracje i jakie mają przyczyny,
- jak Polska – historycznie kraj emigrantów – staje się dziś krajem przyjmującym,
- jakie wyzwania stoją przed społecznościami lokalnymi,
- jak szkoła może być bezpieczną przestrzenią rozmowy o różnicach i podobieństwach,
- jak młodzi ludzie mogą współtworzyć społeczeństwo oparte na dialogu zamiast podziałów.
Prezentowane materiały edukacyjne „MAM TAK SAMO” to gotowe scenariusze zajęć możliwych do wykorzystania w ramach edukacji obywatelskiej. Łączą wiedzę o migracjach w ujęciu globalnym i historycznym z refleksją nad polskim doświadczeniem migracyjnym oraz praktycznymi ćwiczeniami rozwijającymi empatię i kompetencje międzykulturowe.
Ich celem jest wsparcie nauczycieli w prowadzeniu mądrych, spokojnych i angażujących rozmów o tematach, które często budzą emocje – ale których nie da się uniknąć.
Nagranie pokazuje, że szkoła może być miejscem, gdzie różnorodność staje się zasobem, a nie źródłem napięć.
W nagraniu spotykają się Anita Szymborska – dyrektorka Ukraińskiej Akcji KIK oraz Iga Rzyśkiewicz – nauczycielka języka polskiego w LO Bednarska. Punktem wyjścia do rozmowy są stworzone przez nie materiały edukacyjne dotyczące migracji, przygotowane w ramach kampanii „MAM TAK SAMO”.
To jednak nie tylko opowieść o narzędziach dydaktycznych. To przede wszystkim rozmowa o migracji jako doświadczeniu, które realnie kształtuje relacje społeczne – dziś szczególnie relacje polsko-ukraińskie – i które będzie miało wpływ na ich przyszłość.
Autorki pokazują, że migracja nie jest tematem „na później” ani wyłącznie dla wielkich miast. To wyzwanie i szansa obecne także w mniejszych miejscowościach i na wsi – wszędzie tam, gdzie spotykają się ludzie o różnych doświadczeniach i historiach.
Rozmowa przybliża:
- czym są współczesne migracje i jakie mają przyczyny,
- jak Polska – historycznie kraj emigrantów – staje się dziś krajem przyjmującym,
- jakie wyzwania stoją przed społecznościami lokalnymi,
- jak szkoła może być bezpieczną przestrzenią rozmowy o różnicach i podobieństwach,
- jak młodzi ludzie mogą współtworzyć społeczeństwo oparte na dialogu zamiast podziałów.
Prezentowane materiały edukacyjne „MAM TAK SAMO” to gotowe scenariusze zajęć możliwych do wykorzystania w ramach edukacji obywatelskiej. Łączą wiedzę o migracjach w ujęciu globalnym i historycznym z refleksją nad polskim doświadczeniem migracyjnym oraz praktycznymi ćwiczeniami rozwijającymi empatię i kompetencje międzykulturowe.
Ich celem jest wsparcie nauczycieli w prowadzeniu mądrych, spokojnych i angażujących rozmów o tematach, które często budzą emocje – ale których nie da się uniknąć.
Nagranie pokazuje, że szkoła może być miejscem, gdzie różnorodność staje się zasobem, a nie źródłem napięć.
Tajemnice wewnętrznego zegara: jak cykl dobowy wpływa na nasz mózg / dr Magdalena Cieślik
2026-03-06 18:00:06
Wykład dr Magdaleny Cieślik w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]
Czy zdarza się, że czujesz się zmęczony mimo przespanej nocy? Masz trudności z koncentracją, wahania nastroju albo problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała? Coraz częściej okazuje się, że przyczyną takich problemów może być rozregulowany zegar biologiczny – wewnętrzny system, który steruje rytmem funkcjonowania naszego organizmu.
W trakcie wykładu dr Magdalena Cieślik wprowadza słuchaczy w świat rytmu dobowego, czyli biologicznego mechanizmu synchronizującego pracę niemal wszystkich komórek naszego ciała z cyklem dnia i nocy. Ten subtelny system reguluje nie tylko sen i czuwanie, lecz także metabolizm, wydzielanie hormonów, temperaturę ciała, procesy poznawcze oraz funkcjonowanie układu nerwowego.
Współczesny styl życia coraz częściej zakłóca naturalne działanie tego zegara. Sztuczne światło, praca zmianowa, częste podróże między strefami czasowymi czy długotrwałe korzystanie z ekranów urządzeń elektronicznych powodują rozregulowanie rytmu dobowego. Wykład pokazuje, że konsekwencje takich zaburzeń wykraczają daleko poza problemy ze snem. Coraz więcej badań wskazuje na ich związek z chorobami układu nerwowego, w tym z depresją, chorobą Alzheimera czy zaburzeniami ze spektrum autyzmu.
Podczas spotkania omówione zostają także najnowsze odkrycia naukowe dotyczące mechanizmów molekularnych stojących za działaniem zegara biologicznego. Słuchacze dowiadują się, jak rytm dobowy wpływa na funkcjonowanie mózgu oraz w jaki sposób jego zaburzenia mogą przyczyniać się do procesów neurodegeneracyjnych i problemów z regulacją nastroju.
Ważną częścią wykładu są również praktyczne wskazówki dotyczące higieny rytmu dobowego. Prelegentka pokazuje, jakie czynniki najczęściej rozpraszają nasz biologiczny zegar i jakie działania mogą pomóc ponownie zsynchronizować organizm z naturalnym rytmem dnia i nocy. Zrozumienie tych mechanizmów może być pierwszym krokiem do poprawy jakości snu, lepszego funkcjonowania poznawczego oraz wsparcia zdrowia mózgu.
Wykład łączy najnowszą wiedzę z zakresu biologii molekularnej i neurobiologii z praktycznym spojrzeniem na codzienne funkcjonowanie człowieka, pokazując, jak fundamentalną rolę w naszym życiu odgrywa niewidzialny, lecz niezwykle precyzyjny wewnętrzny zegar biologiczny.
dr Magdalena Cieślik – biolog molekularny i biochemik, pracowniczka naukowa w Zakładzie Komórkowej Transdukcji Sygnału w Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN w Warszawie. W swoich badaniach zajmuje się mechanizmami molekularnymi funkcjonowania komórek nerwowych oraz procesami prowadzącymi do ich uszkodzeń, w tym rolą białek i szlaków sygnałowych związanych z neurodegeneracją i stresem komórkowym. Jest autorką i współautorką licznych publikacji naukowych z zakresu biochemii i biologii molekularnej.
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#zdrowie #człowiek #zegarbiologiczny #zegardobowy #cykldobowy #mózg #cieło #organizm #zmęczenie #koncentracja #nastrój #sen #biologia #metabolizm #hormony
Wykład dr Magdaleny Cieślik w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]
Czy zdarza się, że czujesz się zmęczony mimo przespanej nocy? Masz trudności z koncentracją, wahania nastroju albo problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała? Coraz częściej okazuje się, że przyczyną takich problemów może być rozregulowany zegar biologiczny – wewnętrzny system, który steruje rytmem funkcjonowania naszego organizmu.
W trakcie wykładu dr Magdalena Cieślik wprowadza słuchaczy w świat rytmu dobowego, czyli biologicznego mechanizmu synchronizującego pracę niemal wszystkich komórek naszego ciała z cyklem dnia i nocy. Ten subtelny system reguluje nie tylko sen i czuwanie, lecz także metabolizm, wydzielanie hormonów, temperaturę ciała, procesy poznawcze oraz funkcjonowanie układu nerwowego.
Współczesny styl życia coraz częściej zakłóca naturalne działanie tego zegara. Sztuczne światło, praca zmianowa, częste podróże między strefami czasowymi czy długotrwałe korzystanie z ekranów urządzeń elektronicznych powodują rozregulowanie rytmu dobowego. Wykład pokazuje, że konsekwencje takich zaburzeń wykraczają daleko poza problemy ze snem. Coraz więcej badań wskazuje na ich związek z chorobami układu nerwowego, w tym z depresją, chorobą Alzheimera czy zaburzeniami ze spektrum autyzmu.
Podczas spotkania omówione zostają także najnowsze odkrycia naukowe dotyczące mechanizmów molekularnych stojących za działaniem zegara biologicznego. Słuchacze dowiadują się, jak rytm dobowy wpływa na funkcjonowanie mózgu oraz w jaki sposób jego zaburzenia mogą przyczyniać się do procesów neurodegeneracyjnych i problemów z regulacją nastroju.
Ważną częścią wykładu są również praktyczne wskazówki dotyczące higieny rytmu dobowego. Prelegentka pokazuje, jakie czynniki najczęściej rozpraszają nasz biologiczny zegar i jakie działania mogą pomóc ponownie zsynchronizować organizm z naturalnym rytmem dnia i nocy. Zrozumienie tych mechanizmów może być pierwszym krokiem do poprawy jakości snu, lepszego funkcjonowania poznawczego oraz wsparcia zdrowia mózgu.
Wykład łączy najnowszą wiedzę z zakresu biologii molekularnej i neurobiologii z praktycznym spojrzeniem na codzienne funkcjonowanie człowieka, pokazując, jak fundamentalną rolę w naszym życiu odgrywa niewidzialny, lecz niezwykle precyzyjny wewnętrzny zegar biologiczny.
dr Magdalena Cieślik – biolog molekularny i biochemik, pracowniczka naukowa w Zakładzie Komórkowej Transdukcji Sygnału w Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN w Warszawie. W swoich badaniach zajmuje się mechanizmami molekularnymi funkcjonowania komórek nerwowych oraz procesami prowadzącymi do ich uszkodzeń, w tym rolą białek i szlaków sygnałowych związanych z neurodegeneracją i stresem komórkowym. Jest autorką i współautorką licznych publikacji naukowych z zakresu biochemii i biologii molekularnej.
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#zdrowie #człowiek #zegarbiologiczny #zegardobowy #cykldobowy #mózg #cieło #organizm #zmęczenie #koncentracja #nastrój #sen #biologia #metabolizm #hormony
Amerykańsko-Izraelski atak na Iran w pytaniach i odpowiedziach / El Ghamari, Nowakowski, Szczepański
2026-03-03 19:38:52
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Magdaleną El Ghamari i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [3 marca 2026 r.]
Od soboty trwa atak USA i Izraela na Iran. Jakie tego konsekwencje będą dla regionu, Ukrainy i świata? O tym będą mówili i o to będzie można zapytać Jerzego Marka Nowakowskiego i Magdalenę El Ghamari z Centrum Analiz Strategicznych Akademii Sztuki Wojennej.
Zapraszamy na sesję Q&A. Rozpoczniemy krótką analizą sytuacji, potem odpowiemy na pytania i komentarze widzów.
Dr Magdalena El Ghamari – doktor nauk społecznych w obszarze nauk o obronności (2013), pracowniczka naukowo-dydaktyczna Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych (INPiSM). Zajmuje się badaniami nad terroryzmem, propagandą i rekrutacją w organizacjach terrorystycznych, procesami radykalizacji i ekstremizmu oraz problematyką regionu MENA (religia i kultura świata arabsko-muzułmańskiego). Jest członkinią m.in. Radicalisation & Extremism Advisory Board (RAN) oraz Society for Libyan Studies (The British Academy), a także stowarzyszenia kombatantów misji pokojowych ONZ. W latach 2017–2020 była stypendystką Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców; pełni funkcje eksperckie m.in. w obszarze ekstremizmu islamskiego i bezpieczeństwa wewnętrznego. W latach 2023–2025 pracowała jako profesorka wizytująca w Heidelberg Skopje (Macedonia). Równolegle działa jako niezależna międzynarodowa ekspertka i szkoleniowiec dla instytucji krajowych i międzynarodowych (m.in. FRONTEX, CEPOL, UNESCO, KFOR, EULEX), prowadząc szkolenia dotyczące środowiska operacji oraz obszaru arabsko-muzułmańskiego, w tym w kontekstach takich jak Afganistan, Irak, Kosowo i Libia.
Jerzy Marek Nowakowski – historyk i dyplomata, analityk oraz komentator spraw międzynarodowych. W latach 1997–2001 był podsekretarzem stanu w KPRM i głównym doradcą ds. zagranicznych premiera Jerzego Buzka. Pełnił funkcję ambasadora RP na Łotwie (2010–2014) oraz w Armenii (2014–2017). Jest związany ze środowiskiem analitycznym i eksperckim; kieruje Akademickim Centrum Analiz Strategicznych przy Akademii Sztuki Wojennej (powołany na stanowisko dyrektora w 2025 r.)
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#rozmowywszechnicy #polityka #izrael #iran #usa #wojna #rakiety #ukraina #dubaj
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Magdaleną El Ghamari i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [3 marca 2026 r.]
Od soboty trwa atak USA i Izraela na Iran. Jakie tego konsekwencje będą dla regionu, Ukrainy i świata? O tym będą mówili i o to będzie można zapytać Jerzego Marka Nowakowskiego i Magdalenę El Ghamari z Centrum Analiz Strategicznych Akademii Sztuki Wojennej.
Zapraszamy na sesję Q&A. Rozpoczniemy krótką analizą sytuacji, potem odpowiemy na pytania i komentarze widzów.
Dr Magdalena El Ghamari – doktor nauk społecznych w obszarze nauk o obronności (2013), pracowniczka naukowo-dydaktyczna Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych (INPiSM). Zajmuje się badaniami nad terroryzmem, propagandą i rekrutacją w organizacjach terrorystycznych, procesami radykalizacji i ekstremizmu oraz problematyką regionu MENA (religia i kultura świata arabsko-muzułmańskiego). Jest członkinią m.in. Radicalisation & Extremism Advisory Board (RAN) oraz Society for Libyan Studies (The British Academy), a także stowarzyszenia kombatantów misji pokojowych ONZ. W latach 2017–2020 była stypendystką Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców; pełni funkcje eksperckie m.in. w obszarze ekstremizmu islamskiego i bezpieczeństwa wewnętrznego. W latach 2023–2025 pracowała jako profesorka wizytująca w Heidelberg Skopje (Macedonia). Równolegle działa jako niezależna międzynarodowa ekspertka i szkoleniowiec dla instytucji krajowych i międzynarodowych (m.in. FRONTEX, CEPOL, UNESCO, KFOR, EULEX), prowadząc szkolenia dotyczące środowiska operacji oraz obszaru arabsko-muzułmańskiego, w tym w kontekstach takich jak Afganistan, Irak, Kosowo i Libia.
Jerzy Marek Nowakowski – historyk i dyplomata, analityk oraz komentator spraw międzynarodowych. W latach 1997–2001 był podsekretarzem stanu w KPRM i głównym doradcą ds. zagranicznych premiera Jerzego Buzka. Pełnił funkcję ambasadora RP na Łotwie (2010–2014) oraz w Armenii (2014–2017). Jest związany ze środowiskiem analitycznym i eksperckim; kieruje Akademickim Centrum Analiz Strategicznych przy Akademii Sztuki Wojennej (powołany na stanowisko dyrektora w 2025 r.)
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#rozmowywszechnicy #polityka #izrael #iran #usa #wojna #rakiety #ukraina #dubaj
Wpływ władzy decyzyjnej i partycypacji społecznej kobiet na urynkowienie małych gospodarstw rolnych
2026-03-02 13:10:14
Seminarium Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN pt. „Wpływ władzy decyzyjnej i partycypacji społecznej kobiet na urynkowienie małych gospodarstw rolnych: analiza porównawcza wybranych krajów Europy Środkowo-Wschodniej" [2 marca 2026 r.]
Wzmocnienie pozycji kobiet („women empowerment") przejawia się w różnych wymiarach, wśród których kluczowe znaczenie mają władza decyzyjna i partycypacja w sieciach społecznych. W odniesieniu do rolnictwa dotyczy to m.in. podejmowania decyzji związanych z zarządzaniem gospodarstwem oraz aktywności w grupach producentów, stowarzyszeniach i inicjatywach lokalnych.
Podczas seminarium zostaną zaprezentowane wyniki badania poświęconego ocenie wpływu upodmiotowienia kobiet na budowanie orientacji rynkowej małych gospodarstw rolnych w ujęciu teorii zakorzenienia społecznego. W ramach projektu zidentyfikowano różne modele upodmiotowienia kobiet, a następnie wykorzystano je jako zmienne wyjaśniające w quasi-eksperymentalnej, wielopoziomowej analizie wpływu na proces urynkowienia gospodarstw. Badanie oparto na danych zebranych za pomocą częściowo ustrukturyzowanych ankiet przeprowadzonych w 3172 małych gospodarstwach rolnych w Polsce, Rumunii, Litwie, Serbii i Mołdawii.
Prof. dr hab. Bazyli Czyżewski – profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, związany z Katedrą Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej w Instytucie Ekonomii. Tytuł magistra uzyskał w 2002 r., stopień doktora w 2006 r., doktora habilitowanego w 2013 r., a tytuł profesora w 2019 r. w dyscyplinie ekonomia. Jest autorem lub współautorem ponad 200 publikacji naukowych, a jego badania koncentrują się m.in. na ekonomii zrównoważonego rozwoju, ekonomii środowiska i zasobów naturalnych, ekonomii rolnej, ekonomii instytucjonalnej oraz wybranych zagadnieniach makroekonomii i polityki gospodarczej. Publikuje w czołowych czasopismach krajowych i międzynarodowych, a w pracy akademickiej wypromował pięciu doktorów oraz liczne grono absolwentów. Prowadzi zajęcia m.in. z makroekonomii, historii myśli ekonomicznej, analiz wielowymiarowych i gospodarki żywnościowej.
Dr hab. Sebastian Stępień, prof. UEP – profesor uczelni w Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu, związany z Katedrą Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej. Pełni funkcje w strukturach akademickich UEP jako członek Kolegium Elektorów UEP oraz zastępca przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej dla Doktorantów.
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#irwirpan #irwir
Seminarium Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN pt. „Wpływ władzy decyzyjnej i partycypacji społecznej kobiet na urynkowienie małych gospodarstw rolnych: analiza porównawcza wybranych krajów Europy Środkowo-Wschodniej" [2 marca 2026 r.]
Wzmocnienie pozycji kobiet („women empowerment") przejawia się w różnych wymiarach, wśród których kluczowe znaczenie mają władza decyzyjna i partycypacja w sieciach społecznych. W odniesieniu do rolnictwa dotyczy to m.in. podejmowania decyzji związanych z zarządzaniem gospodarstwem oraz aktywności w grupach producentów, stowarzyszeniach i inicjatywach lokalnych.
Podczas seminarium zostaną zaprezentowane wyniki badania poświęconego ocenie wpływu upodmiotowienia kobiet na budowanie orientacji rynkowej małych gospodarstw rolnych w ujęciu teorii zakorzenienia społecznego. W ramach projektu zidentyfikowano różne modele upodmiotowienia kobiet, a następnie wykorzystano je jako zmienne wyjaśniające w quasi-eksperymentalnej, wielopoziomowej analizie wpływu na proces urynkowienia gospodarstw. Badanie oparto na danych zebranych za pomocą częściowo ustrukturyzowanych ankiet przeprowadzonych w 3172 małych gospodarstwach rolnych w Polsce, Rumunii, Litwie, Serbii i Mołdawii.
Prof. dr hab. Bazyli Czyżewski – profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, związany z Katedrą Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej w Instytucie Ekonomii. Tytuł magistra uzyskał w 2002 r., stopień doktora w 2006 r., doktora habilitowanego w 2013 r., a tytuł profesora w 2019 r. w dyscyplinie ekonomia. Jest autorem lub współautorem ponad 200 publikacji naukowych, a jego badania koncentrują się m.in. na ekonomii zrównoważonego rozwoju, ekonomii środowiska i zasobów naturalnych, ekonomii rolnej, ekonomii instytucjonalnej oraz wybranych zagadnieniach makroekonomii i polityki gospodarczej. Publikuje w czołowych czasopismach krajowych i międzynarodowych, a w pracy akademickiej wypromował pięciu doktorów oraz liczne grono absolwentów. Prowadzi zajęcia m.in. z makroekonomii, historii myśli ekonomicznej, analiz wielowymiarowych i gospodarki żywnościowej.
Dr hab. Sebastian Stępień, prof. UEP – profesor uczelni w Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu, związany z Katedrą Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej. Pełni funkcje w strukturach akademickich UEP jako członek Kolegium Elektorów UEP oraz zastępca przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej dla Doktorantów.
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#irwirpan #irwir
O książkach „Izabela. Opowieść o niezłomnej księżnej” i „Ostatni król Polski” - Adam Zamoyski
2026-02-26 19:37:31
Spotkanie z Adamem Zamoyskim – historykiem i autorem głośnych biografii: „Izabela. Opowieść o niezłomnej księżnej" oraz „Ostatni król Polski", opublikowanych przez wydawnictwo Czytelnik.
Rozmowa, którą poprowadzi Aldona Łaniewska-Wołłk, będzie okazją do przyjrzenia się dwóm wybitnym postaciom schyłku Rzeczypospolitej – Izabeli Czartoryskiej i Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. To historie ludzi uwikłanych w wielką politykę i dramatyczne przemiany epoki, a zarazem opowieści o ambicji, wizji i próbie ocalenia polskiej kultury w czasach nadchodzącej katastrofy państwa. Adam Zamoyski – sięgając do archiwów w całej Europie – rekonstruuje nie tylko losy bohaterów, lecz także świat XVIII-wiecznej Polski: pełen napięć i zawiedzionych nadziei, nadal budzący emocje i wywołujący sprzeczne oceny. Kim była Izabela – twórczyni pierwszego polskiego muzeum i jedna z najbardziej wpływowych kobiet swojej epoki? Jakim władcą był Stanisław August – wizjonerem czy politykiem skazanym na porażkę?
Adam Zamoyski to historyk i pisarz, autor cenionych na świecie książek poświęconych historii Polski i Europy, zwłaszcza XVIII i XIX wieku. Publikuje po angielsku i polsku, a jego biografie – m.in. Napoleona czy Fryderyka Chopina – zdobyły międzynarodowe uznanie. Od lat zajmuje się historią epoki oświecenia i dziejami Rzeczypospolitej u schyłku jej niepodległości.
Aldona Łaniewska-Wołłk – historyczka i publicystka, specjalizująca się w historii Polski XX wieku oraz biografistyce. Autorka książek i artykułów popularyzujących historię, badaczka dziejów polskiej inteligencji i elit. Związana z instytucjami zajmującymi się upowszechnianiem historii i debatą o pamięci.
Organizatorem wydarzenia, które odbędzie się 26 lutego 2026 r., początek o godzinie 18.00, w Domu Spotkań z Historią przy ulicy Karowej 20 w Warszawie, jest wydawnictwo Czytelnik.
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#Wszechnica #historia #AdamZamoyski #AldonaŁaniewskaWołłk #HistoriaPolski #IzabelaCzartoryska #StanisławAugust #OstatniKrólPolski #Czytelnik #DomSpotkańZHistorią #Rozmowa #Biografia #Oświecenie #Dziedzictwo #Kultura #PolskaHistoria
Spotkanie z Adamem Zamoyskim – historykiem i autorem głośnych biografii: „Izabela. Opowieść o niezłomnej księżnej" oraz „Ostatni król Polski", opublikowanych przez wydawnictwo Czytelnik.
Rozmowa, którą poprowadzi Aldona Łaniewska-Wołłk, będzie okazją do przyjrzenia się dwóm wybitnym postaciom schyłku Rzeczypospolitej – Izabeli Czartoryskiej i Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. To historie ludzi uwikłanych w wielką politykę i dramatyczne przemiany epoki, a zarazem opowieści o ambicji, wizji i próbie ocalenia polskiej kultury w czasach nadchodzącej katastrofy państwa. Adam Zamoyski – sięgając do archiwów w całej Europie – rekonstruuje nie tylko losy bohaterów, lecz także świat XVIII-wiecznej Polski: pełen napięć i zawiedzionych nadziei, nadal budzący emocje i wywołujący sprzeczne oceny. Kim była Izabela – twórczyni pierwszego polskiego muzeum i jedna z najbardziej wpływowych kobiet swojej epoki? Jakim władcą był Stanisław August – wizjonerem czy politykiem skazanym na porażkę?
Adam Zamoyski to historyk i pisarz, autor cenionych na świecie książek poświęconych historii Polski i Europy, zwłaszcza XVIII i XIX wieku. Publikuje po angielsku i polsku, a jego biografie – m.in. Napoleona czy Fryderyka Chopina – zdobyły międzynarodowe uznanie. Od lat zajmuje się historią epoki oświecenia i dziejami Rzeczypospolitej u schyłku jej niepodległości.
Aldona Łaniewska-Wołłk – historyczka i publicystka, specjalizująca się w historii Polski XX wieku oraz biografistyce. Autorka książek i artykułów popularyzujących historię, badaczka dziejów polskiej inteligencji i elit. Związana z instytucjami zajmującymi się upowszechnianiem historii i debatą o pamięci.
Organizatorem wydarzenia, które odbędzie się 26 lutego 2026 r., początek o godzinie 18.00, w Domu Spotkań z Historią przy ulicy Karowej 20 w Warszawie, jest wydawnictwo Czytelnik.
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#Wszechnica #historia #AdamZamoyski #AldonaŁaniewskaWołłk #HistoriaPolski #IzabelaCzartoryska #StanisławAugust #OstatniKrólPolski #Czytelnik #DomSpotkańZHistorią #Rozmowa #Biografia #Oświecenie #Dziedzictwo #Kultura #PolskaHistoria
Największy rekin ery dinozaurów i rozwikłanie jego zagadki / dr Daniel Tyborowski
2026-02-25 19:11:46
Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [25 lutego 2026 r.]
Największym rekinem, który żył w erze dinozaurów (a konkretnie w okresie kredy), był Ptychodus. Przez ponad 200 lat stanowił on jedną z największych zagadek paleontologii, którą udało się w pełni rozwikłać dopiero dzięki odkryciom opublikowanym w 2024 roku.
Inni giganci i częste pomyłki
Często za „rekina ery dinozaurów” błędnie uważa się Megalodona. Warto jednak wiedzieć, że:
Megalodon żył znacznie później (od ok. 23 do 3,6 mln lat temu), długo po wyginięciu dinozaurów. Był jednak znacznie większy (do 15–20 metrów).
W samej erze dinozaurów żyły inne duże gatunki, jak Cretoxyrhina (zwana „rekinem Ginsu”), która osiągała 7 metrów i polowała na mazauraury.
Niedawne badania (z 2025 r.) wskazują również na istnienie ogromnych wczesnych przedstawicieli lamnokształtnych w Australii sprzed 115 mln lat, które osiągały ok. 8 metrów długości.
dr Daniel Tyborowski - jest paleobiologiem, geologiem, ewolucjonistą, nauczycielem akademickim i popularyzatorem nauki. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na ewolucji, morfologii funkcjonalnej, histologii i paleoekologii kręgowców wtórnie wodnych – gadów morskich i waleni. W 2018 roku z wyróżnieniem obronił dysertację doktorską pod tytułem „Paleobiologia i środowisko życia późnojurajskich kręgowców morskich z kamieniołomu Owadów-Brzezinki, Polska środkowa„. Tematyka doktoratu dotyczyła unikatowych skamieniałości ichtiozaurów, żółwi morskich oraz ryb kostnoszkieletowych. Pełnił funkcję adiunkta muzealnego oraz pracownika Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. W ramach działalności popularyzatorskiej prowadził wykłady i prelekcje w Muzeum Ziemi PAN, w tym w cyklu "Środowe spotkania z dziejami Ziemi", które były transmitowane na Wszechnicy. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą w Katedrze Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego aktualne badania naukowe skupiają się na ewolucji i zróżnicowaniu specjalizacji pokarmowych wśród morskich czworonogów (ichtiozaurów, mozazaurów i waleni) w kontekście konwergencji ekomorfologicznej i sensorycznej. https://danieltyborowski.wordpress.com/
Playlista Dzieje Ziemii - https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSgW7rd6PJqN2fuRPZziM04
Zapraszamy na Wieczory Paleontologiczne z dr Danielem Tyborowskim!
Zapraszamy też do wsparcia działalności naukowej dr Tyborowskiego za pośrednictwem https://patronite.pl/tyborowski
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#dinozaury #paleontologia #paleobiologia #prehistoria #dziejeziemi #geologiauw #tyborowski
Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [25 lutego 2026 r.]
Największym rekinem, który żył w erze dinozaurów (a konkretnie w okresie kredy), był Ptychodus. Przez ponad 200 lat stanowił on jedną z największych zagadek paleontologii, którą udało się w pełni rozwikłać dopiero dzięki odkryciom opublikowanym w 2024 roku.
Inni giganci i częste pomyłki
Często za „rekina ery dinozaurów” błędnie uważa się Megalodona. Warto jednak wiedzieć, że:
Megalodon żył znacznie później (od ok. 23 do 3,6 mln lat temu), długo po wyginięciu dinozaurów. Był jednak znacznie większy (do 15–20 metrów).
W samej erze dinozaurów żyły inne duże gatunki, jak Cretoxyrhina (zwana „rekinem Ginsu”), która osiągała 7 metrów i polowała na mazauraury.
Niedawne badania (z 2025 r.) wskazują również na istnienie ogromnych wczesnych przedstawicieli lamnokształtnych w Australii sprzed 115 mln lat, które osiągały ok. 8 metrów długości.
dr Daniel Tyborowski - jest paleobiologiem, geologiem, ewolucjonistą, nauczycielem akademickim i popularyzatorem nauki. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na ewolucji, morfologii funkcjonalnej, histologii i paleoekologii kręgowców wtórnie wodnych – gadów morskich i waleni. W 2018 roku z wyróżnieniem obronił dysertację doktorską pod tytułem „Paleobiologia i środowisko życia późnojurajskich kręgowców morskich z kamieniołomu Owadów-Brzezinki, Polska środkowa„. Tematyka doktoratu dotyczyła unikatowych skamieniałości ichtiozaurów, żółwi morskich oraz ryb kostnoszkieletowych. Pełnił funkcję adiunkta muzealnego oraz pracownika Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. W ramach działalności popularyzatorskiej prowadził wykłady i prelekcje w Muzeum Ziemi PAN, w tym w cyklu "Środowe spotkania z dziejami Ziemi", które były transmitowane na Wszechnicy. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą w Katedrze Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego aktualne badania naukowe skupiają się na ewolucji i zróżnicowaniu specjalizacji pokarmowych wśród morskich czworonogów (ichtiozaurów, mozazaurów i waleni) w kontekście konwergencji ekomorfologicznej i sensorycznej. https://danieltyborowski.wordpress.com/
Playlista Dzieje Ziemii - https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSgW7rd6PJqN2fuRPZziM04
Zapraszamy na Wieczory Paleontologiczne z dr Danielem Tyborowskim!
Zapraszamy też do wsparcia działalności naukowej dr Tyborowskiego za pośrednictwem https://patronite.pl/tyborowski
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#dinozaury #paleontologia #paleobiologia #prehistoria #dziejeziemi #geologiauw #tyborowski
Cztery lata i co dalej? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
2026-02-24 18:28:11
24 lutego mija czwarty rok od inwazji Rosji na Ukrainę. Wysiłki by zapobiec wojnie nie udały się. Odstraszanie nie podziałało. Rosja długo przygotowywała się do tej wojny. Uzależniła Zachód od dostaw gazu. Brak zdecydowanej reakcji Zachodu na wojnę w Gruzji i zajęcie Krymu podziałały zachęcająco. W grudniu 2021 roku Rosja przedłożyła Zachodowi ultimatum, żądając wycofania się NATO z Europy środkowo wschodniej i pozostawienia Ukrainy jako obszaru jej podległego, a 24 lutego ruszyła. To miała być interwencja porządkowa, nazwana „operacją specjalną” by sprawiać wrażenie, że to wewnętrzna sprawa Rosji. Okazała się wojną i trwa już cztery lata. Liczba żołnierzy zabitych, zaginionych i rannych przekroczyła dwa miliony. Lata tej wojny zmieniły Europę, zmieniły naturę wojny, sposób prowadzenia działań wojennych. W procesie dziejowym, Rosja po raz kolejny usiłuje zdobyć wpływ na Europę i świat, zmienić porządek światowy. Świat też się zmienił, nie tylko pod wpływem tej wojny.
Jak dalece jest to wojna o kształt Europy, poziom życia Europejczyków? Czy uda się zachować nasz dobrobyt? Czy po raz kolejny Rosja zostanie powstrzymana? Czy procesy dziejowe, takie jak obrona przez Ukraińców ich państwa zostaną powstrzymane? I w ogóle, cztery lata wojny i co dalej?
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
24 lutego mija czwarty rok od inwazji Rosji na Ukrainę. Wysiłki by zapobiec wojnie nie udały się. Odstraszanie nie podziałało. Rosja długo przygotowywała się do tej wojny. Uzależniła Zachód od dostaw gazu. Brak zdecydowanej reakcji Zachodu na wojnę w Gruzji i zajęcie Krymu podziałały zachęcająco. W grudniu 2021 roku Rosja przedłożyła Zachodowi ultimatum, żądając wycofania się NATO z Europy środkowo wschodniej i pozostawienia Ukrainy jako obszaru jej podległego, a 24 lutego ruszyła. To miała być interwencja porządkowa, nazwana „operacją specjalną” by sprawiać wrażenie, że to wewnętrzna sprawa Rosji. Okazała się wojną i trwa już cztery lata. Liczba żołnierzy zabitych, zaginionych i rannych przekroczyła dwa miliony. Lata tej wojny zmieniły Europę, zmieniły naturę wojny, sposób prowadzenia działań wojennych. W procesie dziejowym, Rosja po raz kolejny usiłuje zdobyć wpływ na Europę i świat, zmienić porządek światowy. Świat też się zmienił, nie tylko pod wpływem tej wojny.
Jak dalece jest to wojna o kształt Europy, poziom życia Europejczyków? Czy uda się zachować nasz dobrobyt? Czy po raz kolejny Rosja zostanie powstrzymana? Czy procesy dziejowe, takie jak obrona przez Ukraińców ich państwa zostaną powstrzymane? I w ogóle, cztery lata wojny i co dalej?
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
Największa pomyłka Einsteina! / Wiktor Matyszkiewicz
2026-02-23 18:00:06
Wykład Wiktora Matyszkiewicza w ramach Świątecznego Maratonu Wykładowego z „Deltą" [13 grudnia 2025 r.]
Czy Einstein naprawdę się pomylił?
W wykładzie „Największa pomyłka Einsteina!” Wiktor Matyszkiewicz zabiera nas w fascynującą podróż do początków nowoczesnej kosmologii – czasów, gdy nawet istnienie innych galaktyk nie było jeszcze pewne.
Punktem wyjścia jest ogólna teoria względności z 1915 roku, która po raz pierwszy pozwoliła matematycznie opisać Wszechświat jako całość. Problem polegał jednak na tym, że równania Einsteina prowadziły do niewygodnego wniosku: Wszechświat nie powinien być statyczny. Grawitacja sprawia, że materia przyciąga się wzajemnie – więc kosmos powinien się kurczyć lub rozszerzać.
Einstein, przekonany (także z powodów filozoficznych), że Wszechświat musi być niezmienny i wieczny, wprowadził do swoich równań dodatkowy składnik – tzw. stałą kosmologiczną – aby „zrównoważyć” grawitację i utrzymać model statycznego kosmosu.
Jak pokazały późniejsze odkrycia, zwłaszcza obserwacje rozszerzania się Wszechświata, ten zabieg nie był potrzebny. Sam Einstein miał później nazwać go swoim „największym błędem”.
Wykład pokazuje jednak, że historia nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Wprowadzenie stałej kosmologicznej – choć motywowane błędnym założeniem – okazało się zaskakująco prorocze w świetle współczesnych badań nad ciemną energią i dynamiką kosmosu.
To opowieść nie tylko o fizyce, ale też o tym, jak nauka rozwija się poprzez pytania, wątpliwości i… pomyłki, które czasem prowadzą do najważniejszych odkryć.
Czasopismo Delta przygotowuje dla Was aż dziewięć wspaniałych upominków świątecznych! Będzie każde poletko Delty (mat, inf, fiz, astr), więc każdy zasmakuje w swoim ulubionym
Wykład Wiktora Matyszkiewicza w ramach Świątecznego Maratonu Wykładowego z „Deltą" [13 grudnia 2025 r.]
Czy Einstein naprawdę się pomylił?
W wykładzie „Największa pomyłka Einsteina!” Wiktor Matyszkiewicz zabiera nas w fascynującą podróż do początków nowoczesnej kosmologii – czasów, gdy nawet istnienie innych galaktyk nie było jeszcze pewne.
Punktem wyjścia jest ogólna teoria względności z 1915 roku, która po raz pierwszy pozwoliła matematycznie opisać Wszechświat jako całość. Problem polegał jednak na tym, że równania Einsteina prowadziły do niewygodnego wniosku: Wszechświat nie powinien być statyczny. Grawitacja sprawia, że materia przyciąga się wzajemnie – więc kosmos powinien się kurczyć lub rozszerzać.
Einstein, przekonany (także z powodów filozoficznych), że Wszechświat musi być niezmienny i wieczny, wprowadził do swoich równań dodatkowy składnik – tzw. stałą kosmologiczną – aby „zrównoważyć” grawitację i utrzymać model statycznego kosmosu.
Jak pokazały późniejsze odkrycia, zwłaszcza obserwacje rozszerzania się Wszechświata, ten zabieg nie był potrzebny. Sam Einstein miał później nazwać go swoim „największym błędem”.
Wykład pokazuje jednak, że historia nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Wprowadzenie stałej kosmologicznej – choć motywowane błędnym założeniem – okazało się zaskakująco prorocze w świetle współczesnych badań nad ciemną energią i dynamiką kosmosu.
To opowieść nie tylko o fizyce, ale też o tym, jak nauka rozwija się poprzez pytania, wątpliwości i… pomyłki, które czasem prowadzą do najważniejszych odkryć.
Czasopismo Delta przygotowuje dla Was aż dziewięć wspaniałych upominków świątecznych! Będzie każde poletko Delty (mat, inf, fiz, astr), więc każdy zasmakuje w swoim ulubionym
Trauma w genach - jak doświadczenia kształtują nasz epigenom? - dr hab. Monika Słupecka-Ziemilska
2026-02-20 18:00:06
Wykład dr hab. Moniki Słupeckiej-Ziemilskiej, prof. IMDiK w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]
O wpływie traumy na nasz organizm, o dziedziczeniu traumy oraz o biologicznej roli powstawania modyfikacji epigenetycznych. I co zrobić, by przerwać ten proces, poprawić nasze samopoczucie i zdrowie.
Pojęcie traumy międzypokoleniowej odnosi się do zjawiska, w którym skutki traumatycznych wydarzeń doświadczonych przez jedną generację mogą wpływać na zdrowie psychiczne i fizyczne ich potomstwa. Po raz pierwszy zostało ono opisane w 1967 roku przez Vivian Rakoff, która zaobserwowała wzrost częstości występowania zaburzeń psychicznych u dzieci ocalałych z Holokaustu.
Jak to możliwe? Badania pokazują, że doświadczenia takie jak wojny, przemoc czy katastrofy mogą powodować zmiany w ekspresji genów – bez zmiany samego DNA – poprzez mechanizmy epigenetyczne. Te zmiany (tzw. modyfikacje epigenetyczne) mogą być przekazywane kolejnym pokoleniom, nawet jeśli potomkowie nie doświadczyli traumy bezpośrednio.
Jednym z kluczowych mechanizmów mogących odpowiadać, że proces dziedziczenia traumy jest metylacja DNA, która wpływa na to, jak „aktywny” jest dany gen. Na przykład, dzieci kobiet będących w ciąży podczas ludobójstwa w Rwandzie, wykazywały wyższy poziom zaburzeń lękowych i depresji oraz zmiany we wzorcu metylacji w genach odpowiedzialnych za reakcje na stres.
W czasie wykładu poruszane zostanie również kwestia biologicznej roli powstawania modyfikacji epigenetycznych. Czy zmiany te zawsze są jednoznacznie negatywne?
Nowe badania pokazują także, że stres może wpływać nie tylko na komórki rozrodcze matki ale również ojców – poprzez tzw. pęcherzyki zewnątrzkomórkowe (EV), przekazywane są informacje o stresie do plemników. Zmiany te zostały udokumentowane w badaniach nad mikroRNA plemników.
W trakcie wykładu przyjrzymy się również roli psychoterapii w kształtowaniu epigenomu. Leczenie zaburzeń takich jak PTSD (zespół stresu pourazowego) czy osobowość podtypu granicznego (ang. borderline personality disorder) może prowadzić do „odwrócenia” zmian epigenetycznych, co pokazuje potencjał psychoterapii nie tylko w leczeniu objawów, ale także do biologicznego „usuwania” śladów traumy i kształtowania zdrowia psychicznego przyszłych pokoleń.
dr hab. Monika Słupecka-Ziemilska – dr hab. nauk ścisłych i przyrodniczych, fizjolożka zwierząt, profesor Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN. Absolwentka biologii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, gdzie w 2009 roku uzyskała stopień doktora, a w 2019 roku habilitację. Jej badania koncentrują się m.in. na wpływie składników mleka matki na rozwój przewodu pokarmowego we wczesnym okresie życia. Członkini Rady Naukowej Fundacji Bank Mleka Kobiecego oraz II Lokalnej Komisji Etycznej ds. Doświadczeń na Zwierzętach przy SGGW.
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#trauka #geny #człowiek #zdrowie #psychika #mózg #psychologia #psychiatria #nauka #epigenom #medycyna #biologia #dziedziczenie #ptsd
Wykład dr hab. Moniki Słupeckiej-Ziemilskiej, prof. IMDiK w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]
O wpływie traumy na nasz organizm, o dziedziczeniu traumy oraz o biologicznej roli powstawania modyfikacji epigenetycznych. I co zrobić, by przerwać ten proces, poprawić nasze samopoczucie i zdrowie.
Pojęcie traumy międzypokoleniowej odnosi się do zjawiska, w którym skutki traumatycznych wydarzeń doświadczonych przez jedną generację mogą wpływać na zdrowie psychiczne i fizyczne ich potomstwa. Po raz pierwszy zostało ono opisane w 1967 roku przez Vivian Rakoff, która zaobserwowała wzrost częstości występowania zaburzeń psychicznych u dzieci ocalałych z Holokaustu.
Jak to możliwe? Badania pokazują, że doświadczenia takie jak wojny, przemoc czy katastrofy mogą powodować zmiany w ekspresji genów – bez zmiany samego DNA – poprzez mechanizmy epigenetyczne. Te zmiany (tzw. modyfikacje epigenetyczne) mogą być przekazywane kolejnym pokoleniom, nawet jeśli potomkowie nie doświadczyli traumy bezpośrednio.
Jednym z kluczowych mechanizmów mogących odpowiadać, że proces dziedziczenia traumy jest metylacja DNA, która wpływa na to, jak „aktywny” jest dany gen. Na przykład, dzieci kobiet będących w ciąży podczas ludobójstwa w Rwandzie, wykazywały wyższy poziom zaburzeń lękowych i depresji oraz zmiany we wzorcu metylacji w genach odpowiedzialnych za reakcje na stres.
W czasie wykładu poruszane zostanie również kwestia biologicznej roli powstawania modyfikacji epigenetycznych. Czy zmiany te zawsze są jednoznacznie negatywne?
Nowe badania pokazują także, że stres może wpływać nie tylko na komórki rozrodcze matki ale również ojców – poprzez tzw. pęcherzyki zewnątrzkomórkowe (EV), przekazywane są informacje o stresie do plemników. Zmiany te zostały udokumentowane w badaniach nad mikroRNA plemników.
W trakcie wykładu przyjrzymy się również roli psychoterapii w kształtowaniu epigenomu. Leczenie zaburzeń takich jak PTSD (zespół stresu pourazowego) czy osobowość podtypu granicznego (ang. borderline personality disorder) może prowadzić do „odwrócenia” zmian epigenetycznych, co pokazuje potencjał psychoterapii nie tylko w leczeniu objawów, ale także do biologicznego „usuwania” śladów traumy i kształtowania zdrowia psychicznego przyszłych pokoleń.
dr hab. Monika Słupecka-Ziemilska – dr hab. nauk ścisłych i przyrodniczych, fizjolożka zwierząt, profesor Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN. Absolwentka biologii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, gdzie w 2009 roku uzyskała stopień doktora, a w 2019 roku habilitację. Jej badania koncentrują się m.in. na wpływie składników mleka matki na rozwój przewodu pokarmowego we wczesnym okresie życia. Członkini Rady Naukowej Fundacji Bank Mleka Kobiecego oraz II Lokalnej Komisji Etycznej ds. Doświadczeń na Zwierzętach przy SGGW.
Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:
1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww
Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.
2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk
Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem
Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:
33 1600 1462 1808 7033 4000 0001
Fundacja Wspomagania Wsi
Znajdź nas:
https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/
https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia
https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka
https://wszechnica.org.pl/
#trauka #geny #człowiek #zdrowie #psychika #mózg #psychologia #psychiatria #nauka #epigenom #medycyna #biologia #dziedziczenie #ptsd
Pokazujemy po 10 odcinków na stronie. Skocz do strony:
1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738