Znak na głos
W miesięczniku „Znak” kultura i idee mają wyjątkowe miejsce - nie tylko w tekście, ale również w formie audio. Zapraszamy Was do słuchania naszych cykli podcastowych.
Muzyka i realizacja dźwięku: Tomek Kruk ~~ Projekt okładki: Władysław Buchner
Adrian Wolny: o sztucznej inteligencji i leku na raka | Czterdziestolatek | Mateusz Burzyk
2026-02-06 07:00:00
Mateusz Burzyk w podcaście „Czterdziestolatek” rozmawia o koniecznych wyborach, nauce akceptowania zmian i odkrywaniu siebie na nowo. Inspirujące historie i pomysły na życie ludzi, którzy otwierają jego nowe etapy. Rozmawiamy o sztuce dojrzewania, o pracy i pasjach oraz o tym, jak z biegiem czasu zmienia się perspektywa. Do słuchania jeśli czujesz, że jesteś w punkcie zwrotnym swojego życia, boisz się tego, co przyniesie przyszłość albo potrzebujesz impulsu do zmiany. W drugim odcinku spotkałem się z Adrianem Wolnym, programistą i ekspertem wizji maszynowej , który uzyskał doktorat na prestiżowym Uniwersytecie w Heidelbergu w Niemczech, a następnie kilka lat pracował badawczo na EMBL-u, czyli w najbardziej zaawansowanym laboratorium biologii molekularnej w Europie . Dziś mieszka w Berlinie i jest członkiem grupy szukającej leków na raka dla firmy farmaceutycznej Bayer. Przyglądamy się roli sztucznej inteligencji w badaniach naukowych, głównie jej wykorzystaniu w pracy nad rozwojem nowych leków. Dyskutujemy o obawach, jakie wiążą się z AI, np. w jakich zadaniach możesz zastąpić człowieka ? Zastanawiamy się nad moralnym aspektem naszej pracy , a więc czy przynosi ona komuś pożytek. I oczywiście, jak w każdym odcinku „Czerdziestolatka”, sprawdzamy, co pozwala odpocząć od pracy i dobrze funkcjonować. Krótkie wyjaśnienie: w naszej rozmowie stosujemy momentami uproszczenia, np. używając słowa „rak” jako skrótu dla chorób nowotworowych. Nie zawsze jest to ścisłe z punktu widzenia onkologii, ale pozwalało zachować płynność rozmowy. Spis treści: (03:10) Czym jest wizja maszynowa? (05:45) Jak AI wykorzystywana jest w naukach biologicznych? (09:29) Jakie są możliwe ścieżki rozwoju programisty w dobie AI? (14:30) Sztuczne inteligencja wykorzystana do rozwoju leków (20:26) Czy maszyny zastąpią patomorfologów? (24:23) Jakich leków na raka możemy się spodziewać? (26:50) Kwestia „ciężaru wiedzy” i wyzwania w komunikowaniu odkryć naukowych (31:28) Jak sztuczna inteligencja przyspiesza programowanie i w jakich zadaniach możesz zastąpić informatyka lub tłumacza? (40:31) Ambicja moralna: czy nasza praca przynosi jakieś pożytki innym ludziom? (42:50) Czy wiek to tylko liczba? Przeszkody i pożytki z życiowego doświadczenia (47:55) Co pozwala odpocząć od pracy i dobrze funkcjonować? Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Mateusz Burzyk w podcaście „Czterdziestolatek” rozmawia o koniecznych wyborach, nauce akceptowania zmian i odkrywaniu siebie na nowo.
Inspirujące historie i pomysły na życie ludzi, którzy otwierają jego nowe etapy. Rozmawiamy o sztuce dojrzewania, o pracy i pasjach oraz o tym, jak z biegiem czasu zmienia się perspektywa. Do słuchania jeśli czujesz, że jesteś w punkcie zwrotnym swojego życia, boisz się tego, co przyniesie przyszłość albo potrzebujesz impulsu do zmiany.
W drugim odcinku spotkałem się z Adrianem Wolnym, programistą i ekspertem wizji maszynowej, który uzyskał doktorat na prestiżowym Uniwersytecie w Heidelbergu w Niemczech, a następnie kilka lat pracował badawczo na EMBL-u, czyli w najbardziej zaawansowanym laboratorium biologii molekularnej w Europie. Dziś mieszka w Berlinie i jest członkiem grupy szukającej leków na raka dla firmy farmaceutycznej Bayer.
Przyglądamy się roli sztucznej inteligencji w badaniach naukowych, głównie jej wykorzystaniu w pracy nad rozwojem nowych leków. Dyskutujemy o obawach, jakie wiążą się z AI, np. w jakich zadaniach możesz zastąpić człowieka? Zastanawiamy się nad moralnym aspektem naszej pracy, a więc czy przynosi ona komuś pożytek. I oczywiście, jak w każdym odcinku „Czerdziestolatka”, sprawdzamy, co pozwala odpocząć od pracy i dobrze funkcjonować.
Krótkie wyjaśnienie: w naszej rozmowie stosujemy momentami uproszczenia, np. używając słowa „rak” jako skrótu dla chorób nowotworowych. Nie zawsze jest to ścisłe z punktu widzenia onkologii, ale pozwalało zachować płynność rozmowy.
Spis treści:
(03:10) Czym jest wizja maszynowa?
(05:45) Jak AI wykorzystywana jest w naukach biologicznych?
(09:29) Jakie są możliwe ścieżki rozwoju programisty w dobie AI?
(14:30) Sztuczne inteligencja wykorzystana do rozwoju leków
(20:26) Czy maszyny zastąpią patomorfologów?
(24:23) Jakich leków na raka możemy się spodziewać?
(26:50) Kwestia „ciężaru wiedzy” i wyzwania w komunikowaniu odkryć naukowych
(31:28) Jak sztuczna inteligencja przyspiesza programowanie i w jakich zadaniach możesz zastąpić informatyka lub tłumacza?
(40:31) Ambicja moralna: czy nasza praca przynosi jakieś pożytki innym ludziom?
(42:50) Czy wiek to tylko liczba? Przeszkody i pożytki z życiowego doświadczenia
(47:55) Co pozwala odpocząć od pracy i dobrze funkcjonować?
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Saunders, Sasnalowie i "Języki z wody" | Przed premierą | Amelia Sarnowska
2026-01-30 13:01:24
„Przed premierą” to podcast o kulturze, która dopiero powstaje - i rozmowy o tytułach, o których wkrótce będzie głośno . Amelia Sarnowska zagląda za kulisy teatrów i wystaw, przysiada się do biurek pisarek i tłumaczy, pytając, jak i nad czym pracują. Bo wierzymy w proces. Z końcem stycznia w USA ukazała się najnowsza książka Georga Saundersa. „Vigil” to druga powieść w dorobku tego pisarza. Pierwsza, „Lincoln w Bardo”, została nagrodzona Bookerem. „Vigil” — powieść w tłumaczeniu Agi Zano, ukaże się w Polsce jesienią nakładem Wydawnictwa Znak — to rodzaj literackiego ostrzeżenia. Nie jest to jednak rodzaj radykalnej satyry, do której pisarz przyzwyczaił nas w ostatnich latach. W nowej powieści Saunders ponownie zabiera nas do świata, w którym kluczowym momentem życia okazuje się sama śmierć. O książce rozmawiamy z Justyną Sobolewską. Po literaturę, i to nie byle jaką, sięgnęli też Anka i Wilhelm Sasnalowie. Ich najnowszy film, „Człowiek do wszystkiego” , to przeniesiona na ekran opowieść Roberta Walsera o człowieku zniewolonym. Joseph Marti jest jak guzik na luźnej nitce, to typ bohatera nieważnego — funkcjonującego gdzieś na obrzeżach rzeczywistości. Co się stanie, gdy osoba o takiej kondycji zdoła w końcu nitkę zerwać? O filmie rozmawiamy wraz z twórcami w krakowskiej pracowni Wilhelma Sasnala. Na gruncie sztuki zaglądamy do warszawskiej Zachęty . W trakcie prób udaje się nam porozmawiać z Ewą Chomicką, jedną z kuratorek instalacji „Języki z wody” , jaka zostanie w tym roku zaprezentowana w ramach Pawilonu Polskiego na 61. Biennale Sztuki w Wenecji. Projekt eksploruje język migowy oraz dźwięki wydawane przez wieloryby. Instalacja stworzona przez Bognę Burską i Daniela Kotowskiego to rodzaj artystycznego poszukiwania godności na gruncie języków — choć niekoniecznie tych, którymi większość przywykła komunikować się na co dzień. W odcinku: (01:35) Justyna Sobolewska i najnowsza powieść George'a Saundersa (17:05) Anka i Wilhelm Sasnalowie o „Człowieku do wszystkiego”, czyli filmowej adaptacji Roberta Walsera (35:50) Ewa Chomicka, kuratorka instalacji „Języki z wody”, o dziele, które zaprezentuje w Pawilonie Polskim na 61. Biennale Sztuki w Wenecji Dźwięk i realizacja : Tomasz Kruk
„Przed premierą” to podcast o kulturze, która dopiero powstaje - i rozmowy o tytułach, o których wkrótce będzie głośno. Amelia Sarnowska zagląda za kulisy teatrów i wystaw, przysiada się do biurek pisarek i tłumaczy, pytając, jak i nad czym pracują. Bo wierzymy w proces.
Z końcem stycznia w USA ukazała się najnowsza książka Georga Saundersa. „Vigil” to druga powieść w dorobku tego pisarza. Pierwsza, „Lincoln w Bardo”, została nagrodzona Bookerem. „Vigil” — powieść w tłumaczeniu Agi Zano, ukaże się w Polsce jesienią nakładem Wydawnictwa Znak — to rodzaj literackiego ostrzeżenia. Nie jest to jednak rodzaj radykalnej satyry, do której pisarz przyzwyczaił nas w ostatnich latach. W nowej powieści Saunders ponownie zabiera nas do świata, w którym kluczowym momentem życia okazuje się sama śmierć. O książce rozmawiamy z Justyną Sobolewską.
Po literaturę, i to nie byle jaką, sięgnęli też Anka i Wilhelm Sasnalowie. Ich najnowszy film, „Człowiek do wszystkiego”, to przeniesiona na ekran opowieść Roberta Walsera o człowieku zniewolonym. Joseph Marti jest jak guzik na luźnej nitce, to typ bohatera nieważnego — funkcjonującego gdzieś na obrzeżach rzeczywistości. Co się stanie, gdy osoba o takiej kondycji zdoła w końcu nitkę zerwać? O filmie rozmawiamy wraz z twórcami w krakowskiej pracowni Wilhelma Sasnala.
Na gruncie sztuki zaglądamy do warszawskiej Zachęty. W trakcie prób udaje się nam porozmawiać z Ewą Chomicką, jedną z kuratorek instalacji „Języki z wody”, jaka zostanie w tym roku zaprezentowana w ramach Pawilonu Polskiego na 61. Biennale Sztuki w Wenecji. Projekt eksploruje język migowy oraz dźwięki wydawane przez wieloryby. Instalacja stworzona przez Bognę Burską i Daniela Kotowskiego to rodzaj artystycznego poszukiwania godności na gruncie języków — choć niekoniecznie tych, którymi większość przywykła komunikować się na co dzień.
W odcinku:
(01:35) Justyna Sobolewska i najnowsza powieść George'a Saundersa
(17:05) Anka i Wilhelm Sasnalowie o „Człowieku do wszystkiego”, czyli filmowej adaptacji Roberta Walsera
(35:50) Ewa Chomicka, kuratorka instalacji „Języki z wody”, o dziele, które zaprezentuje w Pawilonie Polskim na 61. Biennale Sztuki w Wenecji
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Jak te kwiaty | z Ursulą Wirtz rozmawia Justyna Dąbrowska | ZNAK 848
2026-01-28 14:47:38
„Rozmawiamy o wszystkim. O przeszłości, naszych szczęśliwych chwilach, a także o wielkiej niewiadomej, która nas czeka. Pytamy: jak to będzie? Czy coś przetrwa poza ciałem? Czasami mój ukochany mówi do mnie: »Będę czekał na ciebie po drugiej stronie«” Całość przeczytasz tutaj
„Rozmawiamy o wszystkim. O przeszłości, naszych szczęśliwych chwilach, a także o wielkiej niewiadomej, która nas czeka. Pytamy: jak to będzie? Czy coś przetrwa poza ciałem? Czasami mój ukochany mówi do mnie: »Będę czekał na ciebie po drugiej stronie«”
Całość przeczytasz tutaj
Nic do ukrycia | Krzysztof Kornas | ZNAK 848
2026-01-28 14:33:46
„Dawny aparat inwigilacji, choć jego pole manipulacji było szerokie, skupiał się na utrzymaniu władzy i na kontroli obywatela w relacji z państwem. Dzisiejszy nadzór ingeruje w to, co najbardziej osobiste. »Nic« do ukrycia nie jest pustką – to rezerwuar niepewności, ryzyka, kontrowersji czy kreatywności. To przestrzeń ex nihilo , w której możemy popełniać błędy bez świadków” - pisze Krzysztof Kornas w styczniowym numerze Miesięcznika „Znak”. Całość przeczytasz tutaj
„Dawny aparat inwigilacji, choć jego pole manipulacji było szerokie, skupiał się na utrzymaniu władzy i na kontroli obywatela w relacji z państwem. Dzisiejszy nadzór ingeruje w to, co najbardziej osobiste. »Nic« do ukrycia nie jest pustką – to rezerwuar niepewności, ryzyka, kontrowersji czy kreatywności. To przestrzeń ex nihilo, w której możemy popełniać błędy bez świadków” - pisze Krzysztof Kornas w styczniowym numerze Miesięcznika „Znak”.
Całość przeczytasz tutaj
Czy rodzice są wampirami? | Polowanie na Idee | Michał Jędrzejek & Karol Kleczka
2026-01-23 07:00:00
Czy sprowadzenie dziecka na świat w obliczu katastrofy klimatycznej jest niemoralne? Dlaczego tak rzadko pytamy o powody zostania rodzicem, uznając to za „biologiczną oczywistość”? W czym decyzja o rodzicielstwie przypomina przemianę w wampira ? I jak pomóc dzieciom w nauce „wielkich cnót” , by nie stały się zakładnikami lęku przed życiem? Rodzicielstwo – dla jednych najwyższa forma bezinteresownej miłości, dla innych projektowanie własnych lęków na kogoś, kto nie mógł wyrazić zgody na istnienie. W najnowszym odcinku „Polowania na Idee” Karol Kleczka i Michał Jędrzejek z perspektywy ojców i filozofów przyglądają się tej prawdopodobnie najważniejszej decyzji w życiu . Nie tylko dla dziecka, lecz również dla ciebie. Wyruszamy w podróż od radykalnego pesymizmu Davida Benatara, przez koncepcje doświadczeń transformujących Laurie Ann Paul, aż po poruszające i budujące teksty Natalii Ginzburg czy Karla Ovego Knausgårda. Spis treści: (00:55) Co się udało milenialsom? (05:28) Dlaczego zdecydowaliście się na dziecko? (23:55) Antynatalizm, czyli czy lepiej bez dzieci (38:10) Jak to jest być wampirem (49:46) Małe (i wielkie) cnoty, pisarskie inspiracje i ulubiona komedia romantyczna Michała W odcinku wspominamy poniższe lektury: - felieton Michała Jędrzejka ze styczniowego ZNAKU: https://www.miesiecznik.znak.com.pl/jak-to-jest-byc-wampirem/ - David Benatar, Najlepiej – nie urodzić się. Zaistnienie jako krzywda , tłum. P. Gołębiowski, Kraków 2023. - Marc Boutavant, Astrid Desbordes, Polcia i Helcia. Wielka przygoda , tłum. J. Mulczyk-Skarżyński, Warszawa 2018. - Michael Chabon, Pops. Fatherhood in pieces , London-New York 2018 - Natalia Ginzburg, Małe cnoty , tłum. W. Korzeniecka, Warszawa 2025 - Lucy Jones, Jak rodzi się matka, „Znak”, sierpień 2025 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/matczynienie-wstep/ - Karl Ove Knausgaard, cykl Cztery pory roku , tłum. M. Skoczko-Nakielska, Kraków 2016-2017 - Karl Ove Knausgaard w rozmowie z Karolem Kleczką, Moje dzieci nie należą do mnie, "Znak", styczeń 2025, https://www.miesiecznik.znak.com.pl/moje-dzieci-nie-naleza-do-mnie/ - Saul Kripke, Nazywanie a konieczność , tłum. B. Chwedeńczuk, Warszawa 2021 - Alicja Neumann-Karpińska, Doświadczenie transformujące w ujęciu Laurie A. Paul , „Analiza i Egzystencja”, 2025 (71) - Christine Overall, Why Have Children? The Ethical Debate , Cambridge-London 2012 - L. A. Paul, Transformative Experience , Oxford 2014 - Joshua Rothman, Nie urodzić się wcale , „Znak”, styczeń 2020 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/benatar-nie-urodzic-sie-wcale/ - Maurice Sendak, Tam, gdzie żyją dzikie stwory , tłum. J. Jedryas, Warszawa 2014 - Agata Sikora, Lepiej by nie? Dylematy rozmnażania , „Znak”, styczeń 2025 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/lepiej-by-nie-dylematy-rozmnazania/ - Mikołaj Starzyński, Przeciw złudzeniom. Antynatalizm i jego argumenty , „Znak”, styczeń 2020 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/przeciw-zludzeniom-antynatalizm-i-jego-argumenty/ Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Czy sprowadzenie dziecka na świat w obliczu katastrofy klimatycznej jest niemoralne? Dlaczego tak rzadko pytamy o powody zostania rodzicem, uznając to za „biologiczną oczywistość”? W czym decyzja o rodzicielstwie przypomina przemianę w wampira? I jak pomóc dzieciom w nauce „wielkich cnót”, by nie stały się zakładnikami lęku przed życiem?
Rodzicielstwo – dla jednych najwyższa forma bezinteresownej miłości, dla innych projektowanie własnych lęków na kogoś, kto nie mógł wyrazić zgody na istnienie. W najnowszym odcinku „Polowania na Idee” Karol Kleczka i Michał Jędrzejek z perspektywy ojców i filozofów przyglądają się tej prawdopodobnie najważniejszej decyzji w życiu. Nie tylko dla dziecka, lecz również dla ciebie.
Wyruszamy w podróż od radykalnego pesymizmu Davida Benatara, przez koncepcje doświadczeń transformujących Laurie Ann Paul, aż po poruszające i budujące teksty Natalii Ginzburg czy Karla Ovego Knausgårda.
Spis treści:
(00:55) Co się udało milenialsom?
(05:28) Dlaczego zdecydowaliście się na dziecko?
(23:55) Antynatalizm, czyli czy lepiej bez dzieci
(38:10) Jak to jest być wampirem
(49:46) Małe (i wielkie) cnoty, pisarskie inspiracje i ulubiona komedia romantyczna Michała
W odcinku wspominamy poniższe lektury:
- felieton Michała Jędrzejka ze styczniowego ZNAKU: https://www.miesiecznik.znak.com.pl/jak-to-jest-byc-wampirem/
- David Benatar, Najlepiej – nie urodzić się. Zaistnienie jako krzywda, tłum. P. Gołębiowski, Kraków 2023.
- Marc Boutavant, Astrid Desbordes, Polcia i Helcia. Wielka przygoda, tłum. J. Mulczyk-Skarżyński, Warszawa 2018.
- Michael Chabon, Pops. Fatherhood in pieces, London-New York 2018
- Natalia Ginzburg, Małe cnoty, tłum. W. Korzeniecka, Warszawa 2025
- Lucy Jones, Jak rodzi się matka, „Znak”, sierpień 2025 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/matczynienie-wstep/
- Karl Ove Knausgaard, cykl Cztery pory roku, tłum. M. Skoczko-Nakielska, Kraków 2016-2017
- Karl Ove Knausgaard w rozmowie z Karolem Kleczką, Moje dzieci nie należą do mnie, "Znak", styczeń 2025, https://www.miesiecznik.znak.com.pl/moje-dzieci-nie-naleza-do-mnie/
- Saul Kripke, Nazywanie a konieczność, tłum. B. Chwedeńczuk, Warszawa 2021
- Alicja Neumann-Karpińska, Doświadczenie transformujące w ujęciu Laurie A. Paul, „Analiza i Egzystencja”, 2025 (71)
- Christine Overall, Why Have Children? The Ethical Debate, Cambridge-London 2012
- L. A. Paul, Transformative Experience, Oxford 2014
- Joshua Rothman, Nie urodzić się wcale, „Znak”, styczeń 2020 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/benatar-nie-urodzic-sie-wcale/
- Maurice Sendak, Tam, gdzie żyją dzikie stwory, tłum. J. Jedryas, Warszawa 2014
- Agata Sikora, Lepiej by nie? Dylematy rozmnażania, „Znak”, styczeń 2025 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/lepiej-by-nie-dylematy-rozmnazania/
- Mikołaj Starzyński, Przeciw złudzeniom. Antynatalizm i jego argumenty, „Znak”, styczeń 2020 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/przeciw-zludzeniom-antynatalizm-i-jego-argumenty/
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Mira Marcinów: o zmianie, sprawczości i akceptacji | Czterdziestolatek | Mateusz Burzyk
2026-01-09 07:00:00
Mateusz Burzyk w podcaście „Czterdziestolatek” rozmawia o koniecznych wyborach, nauce akceptowania zmian i odkrywaniu siebie na nowo. Inspirujące historie i pomysły na życie ludzi, którzy otwierają jego nowe etapy. Rozmawiamy o sztuce dojrzewania, o pracy i pasjach oraz o tym, jak z biegiem czasu zmienia się perspektywa. Do słuchania jeśli czujesz, że jesteś w punkcie zwrotnym swojego życia, boisz się tego, co przyniesie przyszłość albo potrzebujesz impulsu do zmiany. Z Mirą Marcinów, pisarką, filozofką, psycholożką , autorką książek m.in. „Bezmatek” i „Historia polskiego szaleństwa”, wykładowczynią w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, próbujemy rozstrzygnąć, gdzie lepiej inwestować energię: w pracę nad sobą czy w zmianę świata? Dyskutujemy o pożytkach z prowadzenia dziennika ikonfrontowania się ze sobą, gdy miało się 6, 17 czy 28 lat. Szukamy momentów, które nas zmieniły i czym różnią się od tego, co wyobrażaliśmy sobie, gdy byliśmy młodsi. O tym, dlaczego w żadnym wieku nie wolno odmawiać sobie spełniania marzeń, nawet jeśli to podróż dookoła świata. I wreszcie – zastanawiamy się, jak z przytupem i sensem celebrować 40-ste i inne cezury wiekowe . Krótki spis treści: (00:02) Postanowienia noworoczne – czy to ma sens? (00:07) Co zmieniać: siebie czy świat? (00:22) O sprawczości i akceptacji tego, co od nas niezależne (00:33) Czy mając 6, 17 czy 40 lat jesteśmy wciąż tą samą osobą? (00:55) Jak z przytupem i sensem celebrować 40 i inne cezury wiekowe?
Mateusz Burzyk w podcaście „Czterdziestolatek” rozmawia o koniecznych wyborach, nauce akceptowania zmian i odkrywaniu siebie na nowo.
Inspirujące historie i pomysły na życie ludzi, którzy otwierają jego nowe etapy. Rozmawiamy o sztuce dojrzewania, o pracy i pasjach oraz o tym, jak z biegiem czasu zmienia się perspektywa. Do słuchania jeśli czujesz, że jesteś w punkcie zwrotnym swojego życia, boisz się tego, co przyniesie przyszłość albo potrzebujesz impulsu do zmiany.
Z Mirą Marcinów, pisarką, filozofką, psycholożką, autorką książek m.in. „Bezmatek” i „Historia polskiego szaleństwa”, wykładowczynią w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, próbujemy rozstrzygnąć, gdzie lepiej inwestować energię: w pracę nad sobą czy w zmianę świata?
Dyskutujemy o pożytkach z prowadzenia dziennika ikonfrontowania się ze sobą, gdy miało się 6, 17 czy 28 lat. Szukamy momentów, które nas zmieniły i czym różnią się od tego, co wyobrażaliśmy sobie, gdy byliśmy młodsi. O tym, dlaczego w żadnym wieku nie wolno odmawiać sobie spełniania marzeń, nawet jeśli to podróż dookoła świata. I wreszcie – zastanawiamy się, jak z przytupem i sensem celebrować 40-ste i inne cezury wiekowe.
Krótki spis treści:
(00:02) Postanowienia noworoczne – czy to ma sens?
(00:07) Co zmieniać: siebie czy świat?
(00:22) O sprawczości i akceptacji tego, co od nas niezależne
(00:33) Czy mając 6, 17 czy 40 lat jesteśmy wciąż tą samą osobą?
(00:55) Jak z przytupem i sensem celebrować 40 i inne cezury wiekowe?
Pynchon, Warlikowski i "Miasto Kobiet" | Przed premierą | Amelia Sarnowska
2025-12-29 14:52:54
„Przed premierą” to podcast o kulturze, która dopiero powstaje - i rozmowy o tytułach, o których wkrótce będzie głośno . Amelia Sarnowska zagląda za kulisy teatrów i wystaw, przysiada się do biurek pisarek i tłumaczy, pytając, jak i nad czym pracują. Bo wierzymy w proces. Jednym ze słów roku w polskim środowisku literackim został„Tęczon”, jak przyjęło się mówić o wydaniu poprawionego tłumaczenia monumentalnej „Tęczy grawitacji” Thomasa Pynchona . 88-letni pisarz, jeden z najważniejszych przedstawicieli amerykańskiej awangardy XX wieku, po 12 latach powraca z nową powieścią. Książkę „Shadow ticket” przekłada obecnie na język polski Piotr Siemion. Na czym polega fenomen pisarski Pynchona i co jego najnowsza książka, powieść o narodzinach dyktatury, mówi nam o współczesności? Kryzys dotyka również tożsamość europejską. Na początku stycznia w warszawskim Nowym Teatrze odbędzie się premiera „Europy” w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego . W nowej sztuce reżyser bada problem odpowiedzialności i winy, zakorzeniając nowożytne konflikty w tradycji tragedii greckiej. Na co dziś pozwala taka optyka i do jakiej Europy zabiera nas Warlikowski? Temat niesprawiedliwości, ale i kluczowe pytanie o to, w jakim miejscu swojej historii znalazł się dziś feminizm, znalazły się w centrum wystawy „Miasto Kobiet” , jaka zainaugurowała kolejny rok działalności Muzeum Sztuki Nowoczesnej . W „Mieście kobiet” można usłyszeć głosy i perspektywy, które odnoszą się do znanych i ugruntowanych tematów badawczych związanych ze sztuką tworzoną przez artystki, ale także pytają, czy feminizm musi wymyślać współczesny świat na nowo - i o kogo tak naprawdę walczą dziś artystki? W odcinku: (00:43) Piotr Siemion opowiada o Thomasie Pynchonie #Pynchon (18:01) dramaturg Piotr Gruszczyński o „Europie” Krzysztofa Warlikowskiego #Warlikowski (28:14) kuratorki Michalina Sablik i Vera Zalutskaya o „Mieście Kobiet” w MSN Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
„Przed premierą” to podcast o kulturze, która dopiero powstaje - i rozmowy o tytułach, o których wkrótce będzie głośno. Amelia Sarnowska zagląda za kulisy teatrów i wystaw, przysiada się do biurek pisarek i tłumaczy, pytając, jak i nad czym pracują. Bo wierzymy w proces.
Jednym ze słów roku w polskim środowisku literackim został„Tęczon”, jak przyjęło się mówić o wydaniu poprawionego tłumaczenia monumentalnej „Tęczy grawitacji” Thomasa Pynchona. 88-letni pisarz, jeden z najważniejszych przedstawicieli amerykańskiej awangardy XX wieku, po 12 latach powraca z nową powieścią. Książkę „Shadow ticket” przekłada obecnie na język polski Piotr Siemion. Na czym polega fenomen pisarski Pynchona i co jego najnowsza książka, powieść o narodzinach dyktatury, mówi nam o współczesności?
Kryzys dotyka również tożsamość europejską. Na początku stycznia w warszawskim Nowym Teatrze odbędzie się premiera „Europy” w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego. W nowej sztuce reżyser bada problem odpowiedzialności i winy, zakorzeniając nowożytne konflikty w tradycji tragedii greckiej. Na co dziś pozwala taka optyka i do jakiej Europy zabiera nas Warlikowski?
Temat niesprawiedliwości, ale i kluczowe pytanie o to, w jakim miejscu swojej historii znalazł się dziś feminizm, znalazły się w centrum wystawy „Miasto Kobiet”, jaka zainaugurowała kolejny rok działalności Muzeum Sztuki Nowoczesnej. W „Mieście kobiet” można usłyszeć głosy i perspektywy, które odnoszą się do znanych i ugruntowanych tematów badawczych związanych ze sztuką tworzoną przez artystki, ale także pytają, czy feminizm musi wymyślać współczesny świat na nowo - i o kogo tak naprawdę walczą dziś artystki?
W odcinku:
(00:43) Piotr Siemion opowiada o Thomasie Pynchonie #Pynchon
(18:01) dramaturg Piotr Gruszczyński o „Europie” Krzysztofa Warlikowskiego #Warlikowski
(28:14) kuratorki Michalina Sablik i Vera Zalutskaya o „Mieście Kobiet” w MSN
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Dla wszystkich, którzy nie lubią świąt | Polowanie na Idee | Michał Jędrzejek & Karol Kleczka
2025-12-19 11:28:24
Czy zdarzyło się Wam uczestniczyć w Wigilii tylko ze względu na kogoś bliskiego ? Jak w święta poczuć się jak w domu niezależnie od tego czy się wierzy, czy nie? Dlaczego się w nie angażować, chociaż towarzyszący im konsumpcyjny przepych może przytłaczać? Czy w świecie zdominowanym przez narcyzm rytuał może uczyć bliskości? Rytuały - powtarzalne gesty, których nie potrafimy racjonalnie wyjaśnić, czy techniki zadomowienia? W świątecznym odcinku "Polowania na Idee" zapraszamy w podróż od śląskiego wigilijnego stołu, przez eseje Byung-Chul Hana i Ludwiga Wittgensteina, aż po poruszające przemyślenia Nicka Cave’a. Dowiedz się, jak rytuały stabilizują nasze życie i stają się potrzebnymi narzędziami w coraz bardziej wyobcowanym świecie. Spis treści dla leniwców : (00:25) Czy odwiedził cię Święty Mikołaj? (02:49) Święta niewierzących (17:15) Rytuał, czyli wspólnota bez słów (29:10) Czy da się w pojedynkę? Prywatne rytuały (42:40) Jak świętować bez nadmiaru? W odcinku wspominamy poniższe lektury: Felieton Karola Kleczki z grudniowego ZNAKu, https://www.miesiecznik.znak.com.pl/Siymiyniotka/ Julian Barnes, Nie ma się czego bać , tłum. J. Kabat, Warszawa 2024. Nick Cave, Red Hand Files, https://www.theredhandfiles.com/detached-myself-from-religion/ Byung-Chul Han, Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje , tłum. R. Pokrywka, Warszawa 2022. Byung-Chul Han, Duch nadziei i inne eseje , tłum. R. Pokrywka, Warszawa 2025. Roy Rappaport, Rytuał i religia w rozwoju ludzkości , tłum. A. Musiał, T. Sikora, A. Szyjewski, Kraków 2007. Juan Jose Saer, Pasierb , tłum. B. Jaroszuk, Warszawa 2024. Dimitris Xylagatas, Rytuały. Pozornie bezsensowne działania, które nadają życiu sens , tłum. N. Sztorc, Poznań 2023. Ludwig Wittgenstein, Uwagi o Złotej gałęzi Frazera , tł. A. Orzechowski, Warszawa 1998. Dźwięk i realizacja : Tomasz Kruk
Czy zdarzyło się Wam uczestniczyć w Wigilii tylko ze względu na kogoś bliskiego? Jak w święta poczuć się jak w domu niezależnie od tego czy się wierzy, czy nie? Dlaczego się w nie angażować, chociaż towarzyszący im konsumpcyjny przepych może przytłaczać? Czy w świecie zdominowanym przez narcyzm rytuał może uczyć bliskości?
Rytuały - powtarzalne gesty, których nie potrafimy racjonalnie wyjaśnić, czy techniki zadomowienia? W świątecznym odcinku "Polowania na Idee" zapraszamy w podróż od śląskiego wigilijnego stołu, przez eseje Byung-Chul Hana i Ludwiga Wittgensteina, aż po poruszające przemyślenia Nicka Cave’a. Dowiedz się, jak rytuały stabilizują nasze życie i stają się potrzebnymi narzędziami w coraz bardziej wyobcowanym świecie.
Spis treści dla leniwców:
(00:25) Czy odwiedził cię Święty Mikołaj?
(02:49) Święta niewierzących
(17:15) Rytuał, czyli wspólnota bez słów
(29:10) Czy da się w pojedynkę? Prywatne rytuały
(42:40) Jak świętować bez nadmiaru?
W odcinku wspominamy poniższe lektury:
- Felieton Karola Kleczki z grudniowego ZNAKu, https://www.miesiecznik.znak.com.pl/Siymiyniotka/
- Julian Barnes, Nie ma się czego bać, tłum. J. Kabat, Warszawa 2024.
- Nick Cave, Red Hand Files, https://www.theredhandfiles.com/detached-myself-from-religion/
- Byung-Chul Han, Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje, tłum. R. Pokrywka, Warszawa 2022.
- Byung-Chul Han, Duch nadziei i inne eseje, tłum. R. Pokrywka, Warszawa 2025.
- Roy Rappaport, Rytuał i religia w rozwoju ludzkości, tłum. A. Musiał, T. Sikora, A. Szyjewski, Kraków 2007.
- Juan Jose Saer, Pasierb, tłum. B. Jaroszuk, Warszawa 2024.
- Dimitris Xylagatas, Rytuały. Pozornie bezsensowne działania, które nadają życiu sens, tłum. N. Sztorc, Poznań 2023.
- Ludwig Wittgenstein, Uwagi o Złotej gałęzi Frazera, tł. A. Orzechowski, Warszawa 1998.
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Jak sprawić, by rozmowa stała się naprawdę ciekawa? | Polowanie na Idee | Michał Jędrzejek & Karol Kleczka
2025-11-21 13:49:57
Czy dobra rozmowa to talent, sztuka, czy może filozoficzna dyscyplina? Co odróżnia rozmowę, która nas wciąga, od takiej, która tylko zapełnia ciszę? Michał Jędrzejek i Karol Kleczka dyskutują, czy w codziennych pogawędkach da się ukryć wielkie idee - i jak nie utknąć w rozmowach o pogodzie, bolących zębach czy planach na wakacje. Czy można rozmawiać o ludziach i wydarzeniach tak, by nie zgubiły się w tym sens, refleksja i głębia? Od Sokratesa, przez paryskie salony, po Eleanor Roosevelt i Davida Bohma, od plotek po dialog - ten odcinek pokazuje, jak małymi pytaniami otworzyć drogę do wielkich tematów. Wstęp do odcinka znajdziesz w felietonie Michała https://www.miesiecznik.znak.com.pl/o-czym-rozmawiac/ Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Czy dobra rozmowa to talent, sztuka, czy może filozoficzna dyscyplina? Co odróżnia rozmowę, która nas wciąga, od takiej, która tylko zapełnia ciszę?
Michał Jędrzejek i Karol Kleczka dyskutują, czy w codziennych pogawędkach da się ukryć wielkie idee - i jak nie utknąć w rozmowach o pogodzie, bolących zębach czy planach na wakacje. Czy można rozmawiać o ludziach i wydarzeniach tak, by nie zgubiły się w tym sens, refleksja i głębia?
Od Sokratesa, przez paryskie salony, po Eleanor Roosevelt i Davida Bohma, od plotek po dialog - ten odcinek pokazuje, jak małymi pytaniami otworzyć drogę do wielkich tematów.
Wstęp do odcinka znajdziesz w felietonie Michała https://www.miesiecznik.znak.com.pl/o-czym-rozmawiac/
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Dlaczego potrzebujemy nudy? | Polowanie na Idee | Michał Jędrzejek & Karol Kleczka
2025-10-24 15:29:26
Nuda to luksus. Czym innym jest się nudzić, a czym innym czytać nudną książkę (albo słuchać nudnego podcastu). Ale nie nudzić się wcale? To niebezpieczny sygnał, objaw choroby – ucieczki od siebie, pisze Karol Kleczka we wprowadzającym felietonie z październikowego "Znaku" . Wraz z Michałem Jędrzejkiem szukają sensu w bezczynności — od Brodskiego i Pascala po Byung-Chul Hana i Arystotelesa. Kiedy ostatnio tak naprawdę się nudziliście? Dlaczego lepiej się nudzić, niż nie? Czego słuchać w trakcie spaceru żeby najlepiej odpocząć? Naszego podcastu "Polowanie na Idee", który właśnie powraca w nowej odsłonie! Zostaw komentarz, jesteśmy ciekawi czy Wam się podobało. Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk
Nuda to luksus. Czym innym jest się nudzić, a czym innym czytać nudną książkę (albo słuchać nudnego podcastu). Ale nie nudzić się wcale? To niebezpieczny sygnał, objaw choroby – ucieczki od siebie, pisze Karol Kleczka we wprowadzającym felietonie z październikowego "Znaku". Wraz z Michałem Jędrzejkiem szukają sensu w bezczynności — od Brodskiego i Pascala po Byung-Chul Hana i Arystotelesa.
Kiedy ostatnio tak naprawdę się nudziliście?
Dlaczego lepiej się nudzić, niż nie?
Czego słuchać w trakcie spaceru żeby najlepiej odpocząć?
Naszego podcastu "Polowanie na Idee", który właśnie powraca w nowej odsłonie! Zostaw komentarz, jesteśmy ciekawi czy Wam się podobało.
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk