Funkologia
Subiektywny podcast o czarnej muzyce prowadzony przez dwóch białasów. Jan Laskowski oraz Jakub Qba Łukowski, czyli różne pokolenia, różne narodowości, różne doświadczenia, ale jedna wspólna rzecz – miłość do muzyki afroamerykańskiej soulu, funku, bluesa, jazzu, gospel, rhythm’n’bluesa i jeszcze dziesiątek innych odmian i wariacji.
O czym jest ten podcast? O tym co dla nas najważniejsze, czyli wspaniałej muzyce afroamerykańskiej i jej twórcach oraz o wszystkim co się z tym wiąże – kulturze, społeczeństwie, historii, ale też rasizmie, wolności, walce i przezwyciężaniu, jednym słowem o Ameryce.
#50 – B.B. King – król bluesa
2025-09-27 07:00:00
26 września minęła setna rocznica urodzin B.B. Kinga – giganta muzyki, którego świat poznał jako „króla bluesa”. Na liście najlepszych gitarzystów wszech czasów magazynu „Rolling Stone” znalazł się na wysokim, 6. miejscu. Był prawdziwym ambasadorem bluesa – potrafił zagrać ponad 300 koncertów rocznie na całym świecie, a jego charakterystyczne brzmienie gitary do dziś pozostaje rozpoznawalne po pierwszych dźwiękach. Inspiracji w jego grze szukali najwięksi – od Erica Claptona i Jimiego Hendrixa po Joego Bonamassę. W tym odcinku przybliżamy życie i muzykę króla bluesa. Playlista: 01- B.B. King - Lucille 02- B.B. King - Miss Martha King 03- B.B. King - Three O Clock Blues 04- B.B. King - Sweet Little Angel (live) 05- B.B. King - The Thrill Is Gone 06- Louisiana Gator Boys - How Blue Can You Get (feat. B.B. King) 07- B.B. King - Blues Boys Tune Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: B.B. King ze swoją legendarną gitarą Lucille. Źródła: „Blues All Around Me: The Autobiography of B.B. King” B.B. King, David Ritz „King of the Blues: The Rise and Reign of B.B. King” Daniel de Visé „B.B. King: The Life of Riley” reż. Jon Brewer (2012)
#49 – Louis Jordan – zapomniana legenda
2025-09-13 07:00:00
Louis Jordan to muzyk, który na zawsze zmienił brzmienie muzyki popularnej, choć dziś pamięta o nim już niewielu. Wystarczy jednak przywołać kilka faktów, by uświadomić sobie skalę jego sukcesu: zajmuje piąte miejsce wśród najpopularniejszych afroamerykańskich artystów w historii list przebojów Billboard, a jego 18 przebojów numer jeden utrzymywało się na szczycie łącznie przez 113 tygodni! Uznawany za prekursora rhythm and bluesa i rock’n’rolla, już w latach 50. nagrywał krótkie filmy promocyjne do swoich piosenek – na długo przed epoką wideoklipów. Do inspiracji jego muzyką przyznają się tacy giganci jak James Brown, Ray Charles, B.B. King, Chuck Berry, Elvis Presley czy Bill Haley. Przed wami „Król Jukeboxów” – Louis Jordan! Playlista: 01- Louis Jordan - Choo Choo Ch'Boogie 02- Clarence Williams - I Can't Dance, I Got Ants In My Pants 03- Louis Jordan - Ration Blues 04- Louis Jordan - Caldonia 05- Louis Jordan - Ain't Nobody Here But Us Chickens Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Louis Jordan w lipcu 1946 roku w Nowym Jorku. Źródła: „Louis Jordan: Son of Arkansas, Father of R&B” Stephen Koch https://www.youtube.com/watch?v=iReE7xx1nxc
#48 – Muzyka w filmie „Sinners” – diabeł, blues, rasizm i Robert Johnson
2025-08-30 07:00:00
Qba wreszcie nadrobił film, o którym od dawna wszyscy mu mówili (w tym Jan) – horror-musical „Sinners” w reżyserii Ryana Cooglera. Seans okazał się tak inspirujący, że przygotowaliśmy odcinek filmowy, w którym przyglądamy się tropom muzycznym, historycznym i filozoficznym ukrytym w tej produkcji. To film wręcz stworzony dla nas – opiera się bowiem na wątkach, o których mówimy od początku istnienia podcastu: ciągłości i sile muzyki afroamerykańskiej, rasizmie, kolonializmie czy mocy czarnej społeczności w Ameryce.
Na dokładkę dorzucamy historię i legendę jednego z najbardziej tajemniczych bluesmanów – Roberta Johnsona, którego duch, naszym zdaniem, unosi się nad „Sinners” i wyraźnie inspirował scenarzystów filmu.
Witajcie po wakacjach!
UWAGA SĄ SPOILERY!
Playlista: 01- Miles Caton - Travelin' (Sinners)
02- Jack O'Connell, Lola Kirke & Peter Dreams - Pick Poor Robin Clean (Sinners)
03- Miles Caton - I Lied to You (Sinners)
04- Robert Johnson - Crossroad
Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM
Montaż: Qba
Źródła:
„Sinner” reż. Ryan Coogler (2025)
The New York Times “Conjuring the Past and Future of Black Music in ‘Sinners’”
The New York Times “The Symbolism in ‘Sinners’”
„Beyond the Crossroads: The Devil and the Blues Tradition” Adam Gussow
„ReMastered: Devil at the Crossroads” reż. Brian Oakes (2019)
Sinners Breakdown - Easter Eggs, Hidden Meaning, and Details You Missed!
#47 – John Coltrane – opowieść o brzmieniu
2025-07-12 21:31:04
Niewielu muzyków stało się legendą, która wykracza daleko poza ich twórczość, ale John Coltrane bez wątpienia do nich należy. Saksofonista, kompozytor, lider, poeta – jego muzyka do dziś inspiruje nie tylko muzyków, ale też malarzy, pisarzy, uczonych, a nawet prezydentów. W Polsce właśnie ukazała się książka Bena Ratliffa „John Coltrane: opowieść o brzmieniu”, wydana nakładem Kosmos Kosmos, próbująca uchwycić fenomen jego dźwięku. W tym odcinku i my spróbujemy przybliżyć wam postać jednego z największych artystów XX wieku. Ale czy w ogóle da się naprawdę poznać takiego giganta? Playlista: 01- John Coltrane - A Love Supreme, Pt. I Acknowledgement 02- Miles Davis - So What 03- John Coltrane - My Favorite Things 04- John Coltrane & Johnny Hartman - My One And Only Love 05- John Coltrane - Giant Steps Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: John Coltrane w czasie sesji nagraniowej płyty „Blue Train” dla wytwórni Blue Note, 15 września 1957 roku w studiu Rudy’ego Van Geldera, fot. Francis Wolff. Źródła: „John Coltrane: opowieść o brzmieniu” Ben Ratliff „Coltrane według Coltrane'a" Chris DeVito „Chasing Trane: The John Coltrane Documentary” reż. John Scheinfeld (2016)
#46 – Little Richard – prawdziwy król rock’n’rolla
2025-06-28 07:00:00
Zanim Elvis zyskał sławę, to właśnie piosenki Little Richarda śpiewał na scenie. Beatlesi robili sobie z nim zdjęcia, a młody Mick Jagger uczył się ruszać, podglądając jego występy zza kulis. Ekscentryczny, charyzmatyczny, niepowtarzalny – Little Richard nie tylko stworzył brzmienie rock’n’rolla, ale też pokazał, jak wygląda prawdziwa gwiazda.
W tym odcinku oddajemy hołd legendzie, której wpływ odczuwalny jest do dziś. Czas na audiencję u króla! Playlista: 01- Little Richard - Lucille 02- Little Richard - Every Hour 03- Little Richard - Tutti Frutti 04- Little Richard - I Don't Know What You've Got But It's Got Me 05- Little Richard - Long Tall Sally Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Źródła: „The Life and Times of Little Richard: The Authorized Biography” Charles White „Little Richard: I Am Everything” reż. Lisa Cortes (2023)
#45 – Jimi Hendrix – eteryczny bóg gitary
2025-06-14 07:00:00
Jimiego Hendriksa nikomu specjalnie przedstawiać nie trzeba – jego legenda przeniknęła do popkultury, ale… czy na pewno znamy człowieka, który się za nią kryje? W tym odcinku zaglądamy za kulisy mitu. Kim był naprawdę chłopak z Seattle, który nie radził sobie ani w szkole, ani w wojsku, a mimo to został ikoną muzyki i jednym z najbardziej wpływowych gitarzystów w historii? Jak to możliwe, że z dnia na dzień – dosłownie – stał się supergwiazdą, choć wcześniej błąkał się po malutkich klubach często głodując? Poznajcie historię artysty, który w zaledwie 27 lat przeżył życie godne stu.
Playlista: 01- The Isley Brothers - Testify 01- The Jimi Hendrix Experience - Foxey Lady 03- The Jimi Hendrix Experience - Hey Joe 04- The Jimi Hendrix Experience - All Along The Watchtower 05- Band of Gypsys - Machine Gun (Live At Fillmore East, 1970)
Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Jimi Hendrix w klubie Marquee w London, 1967.
Źródła: „Pokój pełen luster. Biografia Jimiego Hendriksa” Charles R. Cross „Two Riders Were Approaching: The Life & Death of Jimi Hendrix” Mick Wall „Jimi Hendrix: Hear My Train a Comin'” reż. Bob Smeaton (2013) „Music, Money, Madness... Jimi Hendrix in Maui” reż. John McDermott (2020)
#44 – Gil Scott-Heron – gniewny głos rewolucji
2025-05-31 07:00:00
Nazywany ojcem chrzestnym hip-hopu, Gil Scott-Heron był przede wszystkim poetą czarnej rewolucji lat 70. Jego teksty do dziś nie straciły na aktualności – nadal bezlitośnie punktują mit Amerykańskiego Snu. Choć sam chciał zostać pisarzem, to muzyka ostatecznie wyznaczyła kierunek jego kariery. Gil nigdy nie podążał za trendami – jego celne pióro opisywało zmieniającą się rzeczywistość, która nadawała rytm jego twórczości. Pomimo bolesnych zmagań z nałogiem, do końca życia pozostał postacią szanowaną i do dziś jest wspominany jako głos pokolenia. Oto historia życia poety rewolucji.
Playlista: 01- Gil Scott-Heron - Lady Day And John Coltrane 02- Gil Scott-Heron - The Revolution Will Not Be Televised 03- Gil Scott-Heron - The Bottle 04- Gil Scott-Heron - Winter In America 05- Gil Scott-Heron - Johannesburg 06- Gil Scott-Heron - Home Is Where the Hatred Is
Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba
Źródła: „Gil Scott-Heron: The Revolution Will Not Be Televised” reż. Don Letts (2003) „Black Wax” reż. Robert Mugge (1983) „Who Is Gil Scott-Heron?” reż. Iain Forsyth, Jane Pollard (2015)
#43 – Ella Fitzgerald – królowa piosenki
2025-05-03 07:00:00
Wiele wspaniałych wokalistek było i jest, ale królowa może być tylko jedna! Ella Fitzgerald należy do tego wyjątkowego grona artystek, które znane są wyłącznie ze swojego talentu. Gazety nie rozpisywały się o jej nałogach, partnerach czy skandalach, bo zawsze pisały o jednym – jej fenomenalnej muzyce. Ella od początku swojej kariery w latach 30. XX wieku aż do końca lat 90. zajmowała czołowe miejsca w rankingach najlepszych wokalistek jazzowych. Jej wpływ sięga jednak daleko poza jazz – jej wykonania stały się wzorem, do którego dąży każdy wokalista, a jej skromność i czysty artyzm wciąż inspirują kolejne pokolenia.
Najwyższa pora opowiedzieć w naszym podcaście o królowej!
p.s. W trakcie odcinka błędnie nazywamy jeden z wielkich hitów Elli – „Flying Home” – jako „Flying High”. Ewidentnie połączyliśmy dwa jej największe scatowe hity w jeden, bo ten drugi to oczywiście „How High the Moon”. Prosimy o wybaczenie
#42 – Roy Ayers mistrz vibe’u
2025-04-19 07:00:00
Nazywany ojcem chrzestnym neo-soulu i jednym z twórców acid jazzu, Roy Ayers największą sławę zdobył dzięki pionierskiej mieszance jazzu i funku w latach 70. Choć nie osiągnął takiego komercyjnego sukcesu jak Stevie Wonder czy Herbie Hancock, jego wpływ na muzykę popularną jest niezaprzeczalny — potwierdzają to setki artystów, którzy uznają go za swojego guru. Ayers należy też do czołówki najczęściej samplowanych muzyków w historii hip-hopu, a jego utwór „Everybody Loves The Sunshine_” nie bez powodu otwiera film „Straight Outta Compton”_ o legendarnej grupie N.W.A.
W tym odcinku przedstawiamy kolejną kultową postać afroamerykańskiej sceny, o której zdecydowanie warto wiedzieć — zwłaszcza że niedawno przyszło nam się z nią pożegnać. Playlista: 01- Roy Ayers - Don't Stop The Feeling 02- The Poets - Vowels of Love 03- Roy Ayers - Sound And Sense 04- Herbie Mann - Memphis Underground 05- Roy Ayers Ubiquity - He's Coming 06- Roy Ayers Ubiquity - Everybody Loves The Sunshine 07- Roy Ayers Ubiquity - Running Away 08- Rick James - Dance Wit' Me 09- Roy Ayers - Coffy Is The Color Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Źródła: „My Life in the Sunshine: Searching for My Father and Discovering My Family” Nabil Ayers, 2022
#41 – Roberta Flack i nowa jakość soulu
2025-04-05 07:00:00
O śmierci ikony muzyki jaką była Roberta Flack słyszeli chyba wszyscy. Pisały o tym wszystkie media, nawet w Polsce. Nie ma się co dziwić, gdyż jej wyjątkowy głos był znany na całym świecie, a jej utwory nucił każdy w jakimś okresie swojego życia, nawet jeżeli nie zdawał sobie sprawy, że to właśnie utwór Roberty. Warto jednak spojrzeć po za muzykę i poznać te wyjątkową kobietę, oraz zrozumieć co sprawiło, że właśnie jej udało się osiągnąć tak znaczące miejsce w panteonie muzyki popularnej. Playlista: 01- Roberta Flack - Compared to What 02- Roberta Flack - Reverend Lee 03- Roberta Flack - The First Time Ever I Saw Your Face 04- Roberta Flack & Donny Hathaway - Where Is the Love 05- Roberta Flack - Feel Like Makin' Love 06- Roberta Flack - Killing Me Softly With His Song Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Źródła: „Killing Me Softly: The Roberta Flack Story” reż. Mike Connolly (2014) „American Masters: Roberta Flack” reż. Antonino D’Amrosio (2023) „The Green Piano: How Little Me Found Music” Roberta Flack with Tonya Bolden