NEW
NEW przybliża i odczarowuje "Wschód". Ten cudzysłów został użyty celowo, bo obszar tematyczny, o którym opowiadamy, jest bardzo umownie określony, zróżnicowany pod każdym możliwym względem, a przede wszystkim – ogromny.
Pokazujemy po 10 odcinków na stronie. Skocz do strony:
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233
Litewska literatura LGBTQ+ i wiele więcej #7 Opowiada Dominika Jagiełka
2026-04-16 21:18:30
Zakazane w Litwie opowiadania, lesbijska poezja krytykująca patriarchalizm i kapitalizm. O najnowszej literaturze znad Wilii rozmawiamy z tłumaczką Dominiką Jagiełką finalistką Europejskiego Poety Wolności 2026.
Dominika opowiada o swoich przekładach i odkryciach – między innymi o zbiorze opowiadań dla młodzieży „Bursztynowe serce” Neringi Dangvydė wydanym w 2013 i w tym samym roku zakazanym. Powodem było poruszenie wątku miłości osób tej samej płci.
Gościni podcastu mówi także o swoim doświadczeniu przekładu tomu „Stany nieważkości” Laimy Kreivytė i wyzwaniach związanych z przekładem języka inkluzywnego i literatury zaangażowanej społecznie.
Rekomendacje:
Laima Kreivytė Stany nieważkości
Ieva Toleikytė, Czerwony śliski pałac
Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
NEWs: Zmiana władzy na Węgrzech. Nadzieje i pułapki
2026-04-14 22:40:13
Węgry po wyborach znalazły się w punkcie zwrotnym. Po szesnastu latach rządów Viktora Orbána i Fideszu system, który wydawał się trwały nawet na poziomie konstytucyjnym, załamał się szybciej, niż można było się spodziewać. Zwycięstwo Petera Magyara i partii TISZA rodzi ogromne nadzieje, ale też równie duże wątpliwości. Czy mamy do czynienia z prawdziwą zmianą ustrojową, czy raczej z przejęciem władzy przez „Fidesz soft”?
Dominik Hejj mówi o błędach kampanii Orbána, znaczeniu osobistych ambicji Magyara, roli młodych i wcześniej wykluczonych wyborców, a także o przyszłości państwa. Rodzą się pytania o kształt konstytucji, mediów, sądów i formę rozliczeń poprzedniej władzy. Nie jest przy tym oczywiste, że nowy premier zerwie z dotychczasową polityką wobec Rosji, Unii Europejskiej i Ukrainy. Ekspert podkreśla, że może okazać się bardziej podobny do swojego poprzednika, niż dziś chcieliby wierzyć europejscy obserwatorzy.
Jaki jest najlepszy sposób na czytanie książek? #6 Opowiada Tereza Chlaňová
2026-02-25 10:17:30
Dlaczego przekład poezji jest największą „awanturą” translatorska? Jak uruchomić w głowie to coś? Czy warto zaprzyjaźnić się z autorem? Dlaczego dwie pary oczu są lepsze niż jedna?
Gościnią Marcina Gaczkowskiego jest Tereza Chlaňova – czeską tłumaczka literatury ukraińskiej, wykładowczynią w Instytucie Studiów Wschodnioeuropejskich na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Karola w Pradze, redaktorką i kuratorka inicjatyw translatorskich. Tłumaczyła utwory między innymi J. Wynnyczuka, W. Stusa, H. Czubaja, M. Johannsena, W. Rafiejenki.
Wspominamy utwory:
Wołodymyr Rafiejenko, „Najdłuższe czasy”
Wołodymyr Rafiejenko ,„Mondegreen”
Walerian Pidmohylny „Miasto”
Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
Fot. Danuta Nauholnyk
Przekład kolektywny jako demokratyczna utopia? #5 Opowiada Julia Didocha
2026-02-13 13:51:23
Co dzieje się z wolnością twórczą podczas pracy w zespole? Odpowiedź na to pytanie zna Julia Didocha — współzałożycielka festiwalu Translatorium w Chmielnickim na ukraińskim Podolu, tłumaczka należąca do grupy translatorskiej „Werbacja”.
Wspominamy o:
- festiwalach: Translatorium (Chmielnicki, Ukraina) i Odnalezione w Tłumaczeniu (Gdańsk, Polska),
- powieści „Nie ma powrotu” Thomasa Wolfe’a. Dlaczego ukraiński przekład tak długo trwa?
- ruchu literacko-awangardowym: bitników,
- Jacku Kerouacu, Tomie Leonardzie i Leopoldzie Tyrmandzie
A na wstępie niezastąpiony Ostap Sływynski (poeta i tłumacz m.in. Olgi Tokarczuk) wyznaczy granice wolności tłumacza. Nie przegapcie!
Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
Jestem w każdej ze swoich książek – rozmowa z tłumaczką Agnieszką Rembiałkowską
2026-01-28 14:32:41
Wszystko, co chcieliście wiedzieć o przekładzie, ale wstydziliście się zapytać.
Agnieszka Rembiałkowska opowiada Marcinowi Gaczkowskiemu także o swojej prawdziwej i wyobrażonej Litwie, o tym, co ją przejmuje, a co przyjmuje, o pokusach i grzechach tłumaczy, o własnym pojmowaniu czułości. Wyjaśnia, dlaczego nanosi poprawki ołówkiem na wydanych już książkach, i dlaczego ma dystans do swojej tożsamości zawodowej: „Nie mam pewności, czy jestem tłumaczką”.
Teoria przekładu Agnieszki? „Możecie wszystko, ale pod jednym warunkiem"? Jakim? Tego dowiecie się z rozmowy Gaczkowskiego i Rembiałkowskiej.
Kto im przeszkadza w rozmowie? Pawie i pogotowie.
REKOMENDACJE KSIĄŻKOWE z podcastu:
„Słownik języka angielskiego” Akvilina Cicėnaitė,
„Maranta” Birutė Jonuškaitė
„Wpływ wielkości zaniedbywalnie małych na megastruktury” Gintaras Grajauskas
„Negrįžtantys” (czyli „Niepowracający”) Jevy Dumbrytė,
„Krzyż z drzewa zielonego” Juozasa Šikšnelisa,
Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
Kociszewski: Na nowo
2025-12-22 15:47:08
Oddajemy w Wasze ręce nowy numer magazynu „NEW online”, którego autorzy namówili mnie do refleksji. Z jednej strony łatwo popaść w rozchwianie, patrząc na koniec bezpiecznego ładu i dobrobytu, którego niezakłócone trwanie do końca świata i jeden dzień dłużej obiecywano jeszcze kilkanaście lat temu. Z drugiej strony pocieszająca jest myśl, że nie pierwszy to już raz i mamy z czego czerpać, z czego się uczyć, bo wiedza i kompetencja wydają się kluczowe nawet w emocjonalnie rozedrganym świecie. Zapraszam zatem do lektury nowego numeru naszego magazynu, który zachęca, by „na nowo” rozejrzeć się dookoła, sięgnąć do swoich doświadczeń i patrzeć w przyszłość.
Magazyn można pobrać za darmo tutaj: https://magazyn.new.org.pl/na-nowo/
Zapraszamy także do wsparcia redakcji na: https://patronite.pl/new.org.pl
Turyści szukają autentyczności. Zrównoważona turystyka ratuje mołdawską wieś
2025-12-16 16:19:58
Czy Mołdawia może stać się nową gwiazdą europejskiej turystyki? Choć kraj ten zmaga się z masową emigracją i drastycznymi zmianami klimatu, lokalni przedsiębiorcy znaleźli sposób na rozwój. Stawiają na autentyczność i zrównoważoną turystykę. W 2025 roku liczba gości wzrosła tu o ponad 60 proc. w porównaniu do okresu sprzed pandemii, co plasuje Mołdawię w dziesiątce najszybciej rosnących kierunków według UNWTO.
Ten trend wzmacnia projekt Fundacji HumanDOC, realizowany dzięki wsparciu programu Polska pomoc Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Dzięki niemu polskie know-how pomaga przekształcić lokalne tradycje w dochodowe mikrobiznesy – od tropienia wilków po cyfrowe ścieżki edukacyjne w aplikacji EkoApp. Te działania budują odporność społeczeństwa na wpływy zewnętrzne i dają nadziei tym, którzy rozważali wyjazd za granicę. W ten sposób turystyka staje się narzędziem transformacji społecznej, chroniąc jednocześnie dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze mołdawskiej wsi przed „zadeptaniem”.
Więcej niż misja wojskowa. Polscy żołnierze przywracają nadzieję w zrujnowanym Libanie
2025-12-16 14:15:33
Współczesna misja wojskowa to nie tylko patrole i wozy bojowe. W południowym Libanie, na nękanym wojną pograniczu z Izraelem, polscy żołnierze w ramach misji UNIFIL przywracają poczucie normalności. Po krwawym konflikcie z końca 2024 roku powracający do domów cywile zastali ruiny, szkoły bez okien, szpitale bez sprzętu i bardzo złe warunki sanitarne. Pomagają im żołnierze sekcji zajmującej się współpracą cywilno-wojskową (CIMIC), którzy realizują projekty współfinansowane w ramach programu Polska pomoc Ministerstwa Sprawa Zagranicznych.
Kpt. Natalia Fiedoruk tłumaczy w jaki sposób fotel dentystyczny podarowany mieszkańcom wioski Haddatha zmienił nastawienie lokalnej społeczności do sił ONZ oraz dlaczego zakup generatorów prądu i budowa wysypisk śmieci poprawiają bezpieczeństwo naszych żołnierzy. CIMIC pomaga Libańczykom odzyskać godność i wiarę w pomoc międzynarodową, cegiełka po cegiełce odbudowując zniszczoną infrastrukturę i międzyludzkie relacje, a równocześnie tworzy "małe bezpieczeństwo" w realiach wielkiego konfliktu.
Polska pomoc to program polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Realizowany jest w krajach, które mierzą się z kryzysami i wyzwaniami rozwojowymi. To działania, które mają sens i historię, które pokazują, jak pomoc zmienia życie ludzi.
Kształcenie zawodowe, to więcej niż wspieranie rynku pracy i przyszłej odbudowy Ukrainy. Ma ważny wymiar ludzki
2025-12-09 14:27:18
Inwazja Rosji, mobilizacja, ale także ogromna skala emigracji sprawiły, że Ukraina mierzy się z krytycznym niedoborem rąk do pracy. W odpowiedzi na to wyzwanie, Polska, za pośrednictwem Fundacji Solidarności Międzynarodowej (FSM), aktywnie wspiera projekt "Skills4Recovery" (Kompetencje dla Odbudowy). Program, realizowany w międzynarodowym konsorcjum (m.in. z Niemcami, Estonią i Danią), jest współfinansowany m.in. z programu Polska pomoc Ministerstwa Spraw Zagranicznych (4,7 mln zł w 2025 r.).
Program wykracza poza pomoc doraźną. Wspiera systemowe przygotowanie Ukrainy do odbudowy i integracji z UE. Szkolenia, bazujące na polskich doświadczeniach przedakcesyjnych, skupiają się na przekwalifikowaniu dorosłych oraz kształceniu zawodowym młodzieży, by zaspokoić deficyt wykwalifikowanych pracowników technicznych, takich jak spawacze, elektrycy, choć nie tylko. Kluczowym elementem jest wsparcie dla kobiet w "męskich" zawodach oraz pomoc osobom wewnętrznie przemieszczonym, z których aż 45% jest bezrobotnych, podczas gdy 70% firm odczuwa braki kadrowe. "Skills4Recovery" ma także wymiar czysto ludzki, pokazuje Ukraińcom, że ktoś się nimi interesuje, daje nadzieję na przyszłość i buduje kapitał ludzki dla Ukrainy.
Polska pomoc to program polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Realizowany jest w krajach, które mierzą się z kryzysami i wyzwaniami rozwojowymi. To działania, które mają sens i historię, które pokazują, jak pomoc zmienia życie ludzi.
Mała mleczarnia w Tanzanii ilustruje ważną ideę: mądre pomaganie może zmieniać świat
2025-11-26 00:15:15
Współpraca międzynarodowa i mądre wsparcie rozwojowe są kluczem do trwałej zmiany. Ideę tę ilustruje projekt Fundacji Ekonomicznej Polska - Afryka Wschodnia, która od lat angażuje się w rozwój przedsiębiorczości i edukacji rolniczej w Tanzanii, u podnóża Kilimandżaro. Założyciele Fundacji, Małgorzata i Robert Zduńczyk, wykorzystali doświadczenia polskiej transformacji gospodarczej do wsparcia lokalnej spółdzielni rolników mleczarzy.
Projekt, finansowany m.in. z programu Polska pomoc MSZ, polega na modernizacji mleczarni i rozwoju rolniczej szkoły zawodowej. Przykładem takich działań są nowe, w tym miejscu, metody żywienia krów i edukacja praktyczna. Pomimo różnic kulturowych, cierpliwe budowanie zaufania i inwestowanie w ludzi przyniosło efekty, a skup mleka wzrósł kilkakrotnie.
Inicjatywa stworzyła stabilne miejsca pracy dla młodych Tanzańczyków, przez co przeciwdziała migracji i wspiera rozwój lokalnego rolnictwa. Długofalowy sukces polega na przekazywaniu odpowiedzialności lokalnym menedżerom, co jest dowodem na to, że pomoc oparta na partnerstwie i budowaniu kompetencji realnie zmienia świat.
Polska pomoc to program polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Realizowany jest w krajach, które mierzą się z kryzysami i wyzwaniami rozwojowymi. To działania, które mają sens i historię, które pokazują, jak pomoc zmienia życie ludzi.
Pokazujemy po 10 odcinków na stronie. Skocz do strony:
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233