Wiedza Nieoczywista
wyłącznie naukowo sprawdzone ciekawostki – o pieniądzach i nie tylko
WN002 – Licytacja czy kolejka? Jak decydować o dostępie do rzeczy rzadkich?
2019-07-25 00:15:38
Przy rzeczach rzadkich musimy wybrać jakiś sposób decydowania, komu one mają przypaść. Najczęściej pada pytanie: licytacja czy kolejka (czyli „kto da więcej” vs. „kto pierwszy ten lepszy”). Studenci ekonomii nie raz nasłuchali się definicji, że ekonomia to nauka o gospodarowaniu w sytuacjach, gdy zasoby są ograniczone, a potrzeby nieograniczone. Z tego faktu, wiele osób wyprowadza wniosek, że trzeba trzymać się zasady, że przekazuje się dobro temu, kto za nie zapłaci najwięcej. Czyli standardowy mechanizm rynkowy – rodzaj licytacji.
Ci, którzy głoszą takie poglądy twierdzą, że to doprowadzi do wspaniałej sytuacji, bo dobra będą trafiały do osób, które przypisują im największą wartość. Trzeba więc tylko zapewnić ludziom możliwość wygodnej wymiany i na koniec każde dobro będzie w posiadaniu tego, kto je najbardziej ceni. Będzie to więc, mówiąc językiem fachowym, maksymalizacja użyteczności.
Rzeczywistość jest jednak trochę bardziej skomplikowana. Po pierwsze dlatego, że są okoliczności, w których prowadzenie pieniędzy do relacji skutkuje ich zniszczeniem (o czym mówiłem w pierwszym odcinku podcastu). Do drugie, znamy w społeczeństwie inne metody reglamentowania dostępu. Co więcej, w wielu sytuacjach sprawdzają się one doskonale – znacznie lepiej niż licytacje! Dlatego zamiast reguły „kto da więcej” stosujemy chociażby system kolejkowy „kto pierwszy – ten lepszy”. Ale to nie są jedyne sposoby. Są też bardziej nieoczywiste.
Zawartość odcinka „Licytacja czy kolejka”Zapraszam na drugi odcinek podcastu Wiedza Nieoczywista, w którym:
- O zasadniczej słabości mechanizmu rynkowego, czyli o pomijaniu kwestii zasobności portfela.
- Dlaczego system kolejkowy jest dla nas w wielu sytuacjach naturalny?
- O tym, dlaczego sytem kolejkowy często bywa bardzo szybko wypierany przez nieoficjalne mechanizmy rynkowe?
- Jakie są inne sposoby reglamentowania dostępu do rzeczy rzadkich?
- W jakich sytuacjach dobrze się sprawdza system przydzielania według potrzeb?
- Czy rzeczywiście przy rekrutacji na uniwersytety bazuje się na systemie opartym na ocenie umiejętności?
- A może najlepszym rozwiązaniem jest system losowy?
- Jak amerykańscy lobbyści wykorzystują bezdomnych jako zawodowych staczy kolejkowych i ile im płacą?
- Jak wyglądał nieoficjalny handel wejściówkami na msze święte w czasie pielgrzymki Benedykta XVI do USA?
- Jakie są skutki tego, gdy organizator popularnego koncertu ustali zbyt niską cenę biletów?
Ten odcinek powstał na bazie książki Michaela Sandela – Czego nie można kupić za pieniądze? Gorąco polecam!
Posłuchaj i zostań na dłużejOdcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:
Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.
Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!
[mailerlite_form form_id=1]
Artykuł WN002 – Licytacja czy kolejka? Jak decydować o dostępie do rzeczy rzadkich? pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.
WN001 – Co motywuje lepiej niż pieniądze?
2019-07-23 15:27:03
Pieniądze, jak wiadomo, motywują znakomicie. Dziś jednak opowiem o sytuacjach, w których eksperymenty ekonomiczne i psychologiczne dowiodły, że są rzeczy motywujące nas znacznie mocniej. Zatem, co motywuje lepiej niż pieniądze?
Od razu zaznaczam, że nie chodzi tu o motywację w stylu: pistolet przyłożony do skroni. Opowiem o bardzo pozytywnych motywacjach, co może być dla niektórych zaskoczeniem. I tak ma być – w końcu to podcast Wiedza Nieoczywista.
Nie ukrywam, że odnajdywanie takich – jak się za chwilę okaże – pięknych motywacji daje mi duża przyjemność, bo pokazuje, że z gatunkiem ludzkim nie jest tak źle. Warto jednak przyglądnąć się tym dość nieoczywistym zachowaniom nie tylko dlatego, żeby poprawić sobie humor. Są to bowiem także bardzo cenne wskazówki jak podstępować w sytuacjach biznesowych i prywatnych.
Brzmi niewiarygodnie? I tak ma być… w końcu to Wiedza Nieoczywista! Zapraszam na pierwszy odcinek – co motywuje lepiej niż pieniądze?
Zawartość odcinkaW pierwszym odcinku podcastu Wiedza Nieoczywista usłyszysz między innymi:
- Dlaczego pieniądze potrafią zabić te lepsze motywacje i często nie da się ich łączyć ze szlachetnymi motywacjami?
- O tym, że w Szwajcarii w Wolfenschiessen lokalna społeczność godziła się na składowanie odpadów z elektrowni atomowej, ale tylko do momentu, gdy obiecano zachętę finansową.
- W jaki nieoczywisty sposób wysokość prowizji od zebranych datków na cel charytatywny wpływa motywację na zbierających?
- O tym, że system honorowego krwiodawstwa nie tylko jest tańszy w utrzymaniu, ale skuteczniej zachęca do oddawania krwi niż model, w którym krew można po prostu sprzedawać.
- Czym różni się kara od opłaty?
- Jak stowarzyszenie gapowiczów paryskiego metra wprowadziło system ubezpieczeniowy od bycia przyłapanym przez „kanary”?
- O najwyższych w historii mandatach za przekroczenie prędkości – 170 000 euro za poruszanie się 80 km/h w miejscu, gdzie ograniczenie wynosi 40 km/h.
Ten odcinek powstał na bazie książki Michaela Sandela – Czego nie można kupić za pieniądze? Gorąco polecam!
Posłuchaj i zostań na dłużejOdcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:
Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.
Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!
[mailerlite_form form_id=1]
Artykuł WN001 – Co motywuje lepiej niż pieniądze? pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.