Wiedza Nieoczywista

Tytułowe słowo powinno być budzić trwogę. Bohater dzisiejszego odcinka, monopson, staje się bowiem większym niebezpieczeństwem dla gospodarki niż osławione monopole. Czym jest monopson? Dlaczego jest taki groźny? I czy da się mu jakoś przeciwdziałać? O tym opowiadam w 41. odcinku podcastu Wiedza Nieoczywista o Pieniądzach.

Czym jest monopol każdy wie – to sytuacja, w której jest tylko jeden wytwórca jakiegoś dobra. Monopson to natomiast nieco zapomniane w ekonomii hasło. Opisuje ono sytuację, gdy jest tylko jeden odbiorca, a w przypadku nowoczesnej gospodarki powiedziałbym raczej: jeden pośrednik – sprzedawca. Zatem mamy wielu producentów, ale miejsce w którym ktoś to kupi w zasadzie jest tylko jedno.

Jeśli w tym miejscu przyszły Wam do głowy takie firmy jak: Allegro, czy Amazon, to gratuluję – dokładnie o tego typu działalność chodzi.

Skrótowo – hasłowo:

1. Trudno sobie wyobrazić pełen monopson, ale nawet przejściowa forma może być groźna.
2. Nie mam nic przeciw Allegro, czy Amazonowi – takie firmy porostu sprytnie wykorzystują mechanizmy, które stworzył internet.
3. Wcześniej też miały miejsca zjawiska podobne do monopsonów, ale miało to znacznie mniejszą skalę.
4. Klasycznie, mówiąc monopson najczęściej myślano o sytuacji, w której jedynym odbiorcą jakiegoś towaru jest państwo – np. ropy naftowej, czy gazu ziemnego.
5. W świecie cyfrowym monopsony rosną bardzo szybko, bo początkowo są bardzo korzystne zarówno dla sprzedających jak i kupujących – na pewnym etapie mamy ogromną oszczędność w kosztach transakcyjnych.
6. Później jednak monopsoniści stają się niebezpieczni dla wszystkich – narzekają na nich i producenci, i kupujący.
7. Jak konkurować? Jest to bardzo trudne, ale w niektórych przypadkach możliwe. Łatwiej mają restauracje niż hotele.

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.


Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WNP 041 – Monopson – przerażające słowo pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Początek roku to czas, gdy ekonomiści snują najróżniejsze prognozy. Problem w tym, że trafność tych przewidywań jest przerażająco niska. Ja postanowiłem więc pójść inną drogą – tym bardziej, że jednym z moich postanowień noworocznych jest to, żeby nie  bać się mówić „nie wiem”.

Dlatego w tym odcinku stawiam 7 pytań, które nurtują mnie na początku 2021 roku. Nie znam na nie odpowiedzi, choć oczywiście intuicja i dane w pewnym stopniu coś mi podpowiadają. Tu jednak nie próbuję udzielać konkretnych odpowiedzi – jedynie pytam. I mam nadzieję, że w przyszłości wspólnie poszukamy wyjaśnień tych kwestii.

Oczywiście, w odcinku dzielę się swoimi intuicjami i mówię o możliwych scenariuszach. Poprzedni rok nauczył mnie jednak być ostrożniejszym w jednoznacznym „przepowiadaniu przyszłości”. Tym bardziej, że w tym fachu ekonomiści nigdy nie przebiją wróżek i polityków. Boję się tylko, że dziennikarze mogą być niezadowoleni, gdy zaproszony przez nich gość będzie zbyt często mówił nie wiem. Ale może ich reakcja też mnie zaskoczy?

W tym podcaście stawiam następujące pytania:

1. Czy rzeczywiście wystrzeli nam inflacja?
2. Jak (i czy w ogóle) zmienią się zachowania konsumentów?
3. Czy Chiny będą światowym wrogiem numer jeden?
4. Jaka będzie faktyczna skala upadłości polskich firm i co się stanie z majątkiem tych przedsiębiorstw?
5. Czy w gospodarce będziemy w większym stopniu dążyć do antykruchości?
6. Monopsony – czy nadal będą rosły tak szybko?
7. Czy tak naprawdę coś się zmieni? Czy raczej będzie wszystko tak samo, tylko „bardziej”?

I zgodnie z obietnicą – nie udzielam na nie odpowiedzi. Co najwyżej kreślę pewne scenariusze. Bo jak będzie to się dopiero okaże.

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.


Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WNP 040 – Nie wiem pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Ten odcinek powstał pierwszego stycznia. Z pewnością, taki czas skłania do różnych podsumowań. Ja natomiast proponuję omówienie 7 zaskoczeń. Wychodzę bowiem z założenia, że słuchacze mają dość korowodów ekspertów, którzy każdego roku zachwycają się tym, że rzeczywistość (niby) potwierdziła to, o czym mówią od dawna. Tym bardziej, że tak, jak każdy Polak jest mądry po szkodzie, tak każdy ekonomista jest mądry w analizowaniu tego co było.

Proponuję więc inne podejście. W tym odcinku chciałbym opowiedzieć o kilku rzeczach, które mnie totalnie zakończyły w (słusznie) minionym roku 2020. I oczywiście skupię się na bardziej szczegółowych tematach, bo w ogólności byłaby to, naturalnie, pandemia. Wytypowałem 7 zaskoczeń. Większość z nich składa się na wniosek, że bardzo mocne interwencje państw w gospodarkę okazały się zaskakująco skuteczne. Co ciekawe, jednocześnie w tych trudnych warunkach często także triumfowała przedsiębiorczość.

Skrótowo – hasłowo:

1. Bez silnej interwencji państwa szczepionka nie powstała by tak szybko.
2. Można wpompować miliardy w gospodarkę i nie spowodować inflacji.
3. Spółki kontrolowane przez państwo w sytuacjach kryzysowych mogą skuteczniej realizować zadania państwa.
4. W pandemii nie da się stosować zasady „chcącemu nie dzieje się krzywda”.
5. Potrzebujemy rejestrowania szczegółów różnych aktywności gospodarczych, żeby w razie potrzeby wiedzieć gdzie kierować pomoc.
6. Można rządzić i nie przestrzegać nawet najbardziej elementarnych zasad stanowienia prawa.
7. Unia Europejska jednak potrafił coś sensownie i szybko skoordynować.

Jak widać, zaskoczeń nie brakowało. Oczywiście, pomijam to ogólne – największe – jakim była pandemia. Choć są i tacy, którzy twierdzą, że należało się jej spodziewać i że prędzej czy później nadejdą też kolejne. To jeden z tych momentów, w których zapewne eksperci bardzo chcieli by się mylić.

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.


Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WNP 039 – 7 zaskoczeń 2020 roku pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Odkąd pamiętam dzieci cieszyły się z nastania nowego roku, bo dzięki temu są o rok starsze. Dorośli natomiast nie byli tak zadowoleni i to nie tylko przez starzenie się, ale przez to, że zwykle po nowym roku czekały ich jakieś podwyżki. W tym odcinku spróbuję odpowiedzieć na pytania: co drożeje i dlaczego?

O ile pierwsze z nich jest dość proste – wystarczy sięgnąć do oficjalnych statystyk GUS, to drugie, jest już o wiele bardziej skomplikowane. Ale spróbować zawsze warto – zapraszam na pierwszy w nowym roku odcinek podcastu Wiedza Nieoczywista o Pieniądzach!

Usłyszysz między innymi o tym, że:

1. Nie tylko moje pokolenie, ale także poprzednie pokolenia mają nieustające przekonanie narastającej drożyzny, co generalnie pokrywa się z rzeczywistością Jest to także silne piętno hiperinflacji po transformacji ustrojowej.
2. Jednak nawet w czasach deflacji Polacy mieli przekonanie, że ceny rosną.
3. Jak liczona jest inflacja? Na co statystyczny Kowalski wydaje najwięcej pieniędzy?
4. Czasem spadek cen nam umyka, bo kupujemy coraz lepsze rzeczy.
5. Produkty tanieją i będą taniały. Usługi wręcz przeciwnie – drożeją i będą drożeć.
6. Paradoksalnie, dla gospodarki lekki wzrost cen jest korzystny. Dla rządzących także, więc trudno się dziwić, że dziś nikt nie podejmuje nerwowych interwencji przy kilkuprocentowej inflacji.
7. Rok 2020 to był czas pompowania gigantycznych pieniędzy w gospodarkę. Mimo to,  w większości krajów inflacja nawet nie drgnęła. Pojawia się jednak ważne pytanie: czy teorie ekonomiczne są do wyrzucenia? A może jest to bomba z opóźnionym zapłonem?
8. Czy e-handel będzie trwale sprzyjał obniżce cen?

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WNP 038 – Co drożeje i dlaczego? pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

W tym odcinku opowiadam o książce „Mindf*ck. Cambridge Analytica, czyli jak popsuć demokrację”. Główne słowo, jako że jest dość wulgarne, to na okładce jest pisane z gwiazdą zamiast jednej literki. W tym podcaście będę używał tłumaczenia mindfuck jako „pranie mózgu”. Wiem, że to nie wprost i że może wulgarny oryginał bardziej tu pasuje, ale mimo to – w tym odcinku jak firmy typu Cambridge Analytica skutecznie robią nam pranie mózgu.

Christopher Wylie w swojej książce bardzo precyzyjnie pokazuje jak można umiejętnie łączyć dane z oficjalnych rejestrów (często nawet państwowych – typu rejestr wyborców) z danymi, którymi dysponuje Facebook, aby wiedzieć o ludziach (może nie wszystko, ale) bardzo, bardzo wiele. I gdyby jeszcze ta wiedza służyła tylko temu, żeby odpowiednio kierować do nas reklamy tego czy innego smartphona czy proszku do prania, to nie byłoby w tym nic przerażającego. Problem w tym, że najpotężniejsze zastosowanie tej machinerii pozwala zmieniać wynik wyborów.

Między innymi o tym, że:

1. Nie trzeba robić prania mózgu większości głosujących – wystarczy kluczowa grupa, zaangażowanych, skrajnych obywateli, którzy odpowiednio podkręceni mogą przechylić szalę zwycięstwa.
2. Początkowo testowano rozwiązania w małych państewkach, co było jakąś nową formą kolonializmu. Okazało się jednak, że w „poważnych” krajach można takie zabiegi robić równie łatwo.
3. Dane, do których mają dostęp firmy typu Cambridge Analityca to nie tylko te rzeczy, które wprost wrzucamy do Internetu.
4. Większość analiz dokonuje się automatycznie, ale czasem robione są prawdziwe badania terenowe: rozmowy z konkretnymi ludźmi, badania focusowe, itp.
5. Doprowadzono do tego, że znajdując na Facebooku dowolną osobę z drugiego końca  świata, Cambridge Analytica szybko miała ustalony jej telefon, poglądy, sytuację rodzinną, zawodową i wiele innych.
6. Furtką do pozyskiwania danych (naszych i naszych znajomych) są aplikacje i gierki.
7. Może to przerażające? A może to tylko bardziej precyzyjne dostarczanie ulotek?
8. Kluczowy jest pięcio czynnikowy model osobowości obejmujący: neurotyczność, ekstrawersję, otwartość na doświadczenie, ugodowość i sumienność.
9. Autor pisze „Postawmy sprawę jasno: tego typu operacje to formy ataku psychologicznego”.

Więcej w książce: Christopher Wylie – „Mindf*ck. Cambridge Analytica, czyli jak popsuć demokrację”.

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WNP037 – Pranie mózgu pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Od ekonomistów nieustannie oczekuje się prognozowania. I trudno mieć pretensje o te oczekiwania, bo przecież m.in. po to jest nauka, żeby przewidywać co się stanie. Problem w tym, że w ekonomii wygląda to zupełnie inaczej niż w takiej chemii, czy fizyce. Generalnie jest znacznie trudniej coś przewidzieć, choć wszędzie problemem jest mówiąc skrótowo: sygnał i szum.

Ale to wcale nie oznacza, że jesteśmy bezużyteczni. Problem polega na tym, że wiele osób od ekonomistów oczekuje niemożliwego: przepowiadania przyszłości. Jak zareagują giełdy? Co z cenami surowców za kilka miesięcy? O ile wzrośnie popyt na takie usługi? Uwierz mi, gdybyśmy to wiedzieli to nikt z nas nie pracowałby na uczelni, ale w utworzylibyśmy Narodowy Holding Wróżek.

Więcej w 36. odcinku podcastu Wiedza Nieoczywista o Pieniądzach.

Dlaczego więc słyszy się tak wielu ekonomistów, którzy z pewnością Mojżesza schodzącego z góry Synaj wygłaszają swoje prognozy jako prawdy objawione? To też raczej pytanie do psychologa. Wydaje się, że człowiek, któremu media podkładają przed usta mikrofon i celują w niego kamerą nabiera trudnego do wytłumaczenia wrażenie „bycia oświeconym” i odczuwa nieodpartą chęć podzielenia się tym ze światem. I jak się okazuje, to przypadłość zarówno celebrytów, jak i wielu ekspertów.

Ale zaraz, zaraz… Przecież czytałem wywiad z ekonomistą, który dokładnie przewidział kryzys finansowy! To prawda – jeśli tysiące ekonomistów każdego roku snuje dziesiątki tysięcy prognoz, to któryś trafi. To tak, jak z graniem w Totka – jeśli ludzie obstawią dostatecznie dużo zakładów, to prędzej czy później ktoś trafi „szóstkę”. 

Ale przecież istotą nauki jest zdolność do prognozowania! I tak, na przykład chemik jest w stanie podać mi przepis na bimber. Jeśli go rzetelnie wykonam, to mam pewność, że kilka wieczorów upłynie mi w stanie oświecenia – podobnym do tego, który ma celebryta gdy stoi przed nim włączona kamera. Tak samo inżynier jest w stanie wyliczyć ile betonu trzeba wlać, żeby strop wytrzymał podskoki sąsiada w drewnianych kapciach.

To wszystko prawda i z ekonomistami jest podobnie. Jesteśmy w stanie podać Ci schemat sprawdzonego modelu biznesowego, wyliczyć ile bank potrzebuje rezerw, czy powiedzieć, że taki sposób gry instrumentami finansowymi prędzej czy później doprowadzi do katastrofy. Czyli jesteśmy do pewnego stopnia przydatni. Tylko proszę nie oczekuj od nas niemożliwego. Po przepowiadanie przyszłości udaj się do wróżki, Pana Jackowskiego albo dowolnego celebryty. Oni dadzą Ci przekonującą odpowiedź. 

Wspaniale na ten temat pisze Nate Silver w książce „Sygnał i szum. Sztuka prognozowania w erze technologii”, którą szerzej omawiam w tym odcinku. Zapraszam!

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WNP036 – Czy nasze prognozy są coś warte? (sygnał i szum) pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Często w ekonomii polemizuje się z przejaskrawionymi poglądami „drugiej strony”. To stary chwyt erystyczny – przerysować czyjeś poglądy, bo wtedy o wiele łatwiej się dyskutuje. W tym odcinku podcastu omawiam to na przykładzie książki „23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie”, której autorem jest Ha-Joon Chang. W dużej mierze jego dzieło to polemika z poglądami, których nie ma.

Omawiana książka skonstruowana jest w ten sposób, że jej autor kolejno podaje 23 mity, w które rzekomo wierzą piewcy kapitalizmu. Następnie wskazuje okoliczności, które uderzają w ten mit. Problem w tym, że takie obalanie mitów nie ma większego sensu, bo choć jest proste, to walczy z poglądami bardzo marginalnymi – takimi, których w zasadzie nikt nie głosi. W podcaście przywołuję kilka z tych tylułowych 23 rzeczy.

Staram się być uczciwy i mimo ogólnego rozczarowania tą książką, wskazuję też jej mocne strony. Jest tam bowiem kilka interesujących spostrzeżeń, które także trafiły do podcastu.

Ten odcinek podcastu powstał na motywach książki Ha-Joon Chang – „23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie”.

Podcastu można posłuchać w serwisie YouTube.

Odcinek można też odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza.

Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WN035 – Polemika z poglądami, których nie ma pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Wszyscy chcielibyśmy myśleć jasno, klarownie. Co więcej, wiele osób ma przekonanie, że im się to udaje. Problem w tym, że zwykle to tylko iluzja. W tym podcaście już wielokrotnie opowiadałem o tym, jak łatwo wpadamy w te same pułapki myślenia.
Dziś 12 kolejnych ograniczeń, które sprawiają, że nasze decyzje – także te poważne ekonomiczne, czy życiowe – często tak naprawdę nie są zbyt trafne.

W moim przekonaniu nasz mózg jest zdolny do wielkich rzeczy. Problem w tym, że jest wiele pułapek, w które czasem wpada nasze myślenie. Jesteśmy w stanie się na nie uodpornić. Co prawda, tylko na niektóre z nich i tylko do pewnego stopnia. Jest jednak o co walczyć. Tym właśnie jest sztuka klarownego myślenia.

W tym podcaście wielokrotnie opowiadałem o pułapkach myślenia. Czas na kolejne 12 okoliczności:

1. Nasz mózg słabo radzi sobie ze statystyką.
2. Mylimy przyczyny ze skutkiem.
3. Przypisujemy znaczenie rzeczom, które tak naprawdę tego znaczenia nie mają.
4. Ulegamy instynktowi stadnemu.
5. Dążymy do potwierdzenia tego, co już wiemy – szukamy potwierdzenia dla naszych przekonań.
6. Nie umiemy prognozować, a mimo to przejawiamy ogromną pewność siebie.
7. Ulegamy iluzji kontroli.
8. Oceniamy działanie wyłącznie po skutkach.
9. Silnie oddziałuje na nas „efekt rzadkości”.
10. Zbyt często stosujemy myślenie indukcyjne.
11. Męczymy się podejmowaniem decyzji.
12. Ulegamy propagandzie nawet wtedy, kiedy wiemy, że jest to propaganda.

Szczegóły, wyjaśnienia i wyniki badań oczywiście w tym odcinku podcastu.

Ten odcinek podcastu powstał na motywach książki Rolf Dobelli – „The art of thinking clearly”

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WN034 – Sztuka klarownego myślenia pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Nassim Taleb zaproponował antykruchość zamiast odporności. Do jakich jeszcez wniosków doszedł ten konrowersyjny autor? Nawet jeśli jego styl czasem bywa nieznośny (przegadany, naciągający fakty pod tezę), to intelektualnie warto się z tym zmierzyć. Tym bardziej, że ostatnio sporo słyszymy o potrzebie odporności. Taleb pisze jednak, że lepsza byłaby antykruchość i trudno się z tym nie zgodzić.

O tym, czym jest owa antykruchość mówiłem już w poprzednim odcinku podcastu. W tym natomiast chciałbym opowiedzieć o pozornie pobocznych, ale bardzo interesujących wątkach z tej ksiażki.

Cytowany przeze mnie autor zwraca chociażby uwagę na paradoks, że wcześniej wysłaliśmy człowieka na księżyc niż wynaleźliśmy walizkę na kółkach. Jest to tym dziwniejsze, ze koło znamy od jakiś 6000 lat, a i sama walizka nie jest niczym nowym. O potencjale komercyjnym walizki na kółkach też nie trzeba nikogo przekonywać. Innowacje chodzą więc krętymi ścieżkami.

Ale najważniejszym motywem z tej książki, pod którym podpisuję się obiema rękami, jest to, że ekonomia jest prosta. Co prawda, ekonomiści (czasem na siłę) próbują ją skomplikować, ale prawda jest taka, że im bardziej złożony model, tym bardziej odbiega on od rzeczywistości.

Wspominałem też, że Nassim Taleb jest kontrowersyjny. Na potwierdzenie tej tezy wspomnę, że uważa on chociażby, że rozwój edukacji nie przyczynia się do rozwoju kraju. Na szczeście, dostrzega chociaż wartość edukacji  z perspektywy rodziny, czy konkretnego człowieka.

Ten odcinek podcastu powstał na motywach książki Nassima Taleba – „Antykruchość”

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WN033 – Antykuchość zamiast odporności pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Myślę, że po 2020 roku już nikt nie ma wątpliwość, że nasza gospodarka to bardzo krucha ekonomia. Na własne oczy zobaczyliśmy jak szybko problemy przenoszą się z jednego końca świata na drugi. Sytuację, jak zwykle, ratował duch przedsiębiorczości i dobrze pojęty ludzki spryt, ale i tak zobaczyliśmy kruchość ekonomii w całej jej okazałości. Czy można to zmienić? Czy gospodarka może nie być tak krucha? O tym w 32. odcinku podcastu Wiedza Nieoczywista.

Każdy, kto myśli, że przeciwieństwem kruchości jest odporność jest w błędzie. Bo przecież kruchość to taki stan, w którym wstrząsy są dla czegoś destrukcyjne. Odporność natomiast to stan, gdy ktoś jest niewrażliwy na takie wstrząsy – tzn. że różne zawirowania nie wpływają na to coś w żaden sposób. Czyli to nie jest przeciwieństwo kruchości. Przeciwieństwem kruchości byłaby sytuacja, w której turbulencje sprawiają, że coś się wzmacnia, ulepsza, po prostu działa lepiej.

Z braku lepszego słowa taki stan nazywamy anty-kruchością. Czyli z jednej strony mamy kruchość – w połowie drogi odporność – i po drugiej stronie anty-kruchość, która – przynajmniej teoretycznie – jest marzeniem: nie tylko nie musimy się obawiać wstrząsów, ale wręcz przeciwnie: będziemy na nie czekać, bo one są źródeł naszej siły. W praktyce jednak nie wygląda to tak różowo. Anty-kruchość ma bowiem swoją cenę i to nie małą.

To co jest anty-kruche musi uczyć się na błędach, musi zawierać przyzwolenie na popełnianie małych błędów. Innymi słowy: aby nie doprowadzić do narastania problemów jesteśmy gotowi uczyć się na mniejszych błędach. Ale to wymaga – z jednej strony odwagi – a z drugiej mądrości. Odwagi, aby przed opinią publiczną, czy akcjonariuszami wykazać się gotowością akceptowania małych kryzysów. Mądrości, żeby potrafić wyciągać z nich naukę i nie powielać tych samych błędów.

Ten odcinek podcastu powstał na motywach książki Nassima Taleba – „Antykruchość”

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcastu można także słuchać w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

Koniecznie zapisz się też na newsletter, żeby być na bieżąco z kolejnymi odcinkami!

[mailerlite_form form_id=1]

Artykuł WN032 – Krucha ekonomia pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.