Wszechnica FWW - Nauka
„Wszechnica FWW - Nauka” to baza wykładów zrealizowanych we współpracy z prestiżowymi instytucjami naukowymi. Wśród naszych partnerów znajdują się m.in. Festiwal Nauki w Warszawie, Muzeum Ziemi PAN, Kampus Ochota UW, Instytut Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego PAN oraz kawiarnie naukowe. Wszechnica.org.pl nagrywa też własne rozmowy z ludźmi nauki. Projekt realizowany jest przez Fundację Wspomagania Wsi. Do korzystania z naszego serwisu zapraszamy wszystkich, którzy cenią sobie rzetelną wiedzę oraz ciekawe dyskusje. Zapraszamy też na nasz drugi kanał "Wszechnica FWW - Historia".
Pokazujemy po 10 odcinków na stronie. Skocz do strony:
1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586878889
655. Człowiek przez genetykę opisany - prof. Magdalena Fikus
2024-05-25 11:51:53
Wykład inauguracyjny Kawiarni Naukowej 1a. Prof. dr hab. Magdalena Fikus, Instytut Biochemii i Biofizyki PAN. Wawerskie Centrum Kultury [12 marca 2015 r.] https://wszechnica.org.pl/wyklad/czlowiek-przez-genetyke-opisany-prof-magdalena-fikus/ 12 marca br. prof. dr hab. Magdalena Fikus, popularyzatorka nauki i współtwórczyni Festiwalu Nauki w Warszawie, otworzyła Kawiarnię Naukową 1a. Wśród licznych słuchaczy byli m.in. Joanna Buczyńska z-ca przewodniczącego Komisji Oświaty, Kultury i Sportu, Hanna Chodecka i Przemysław Zaboklicki - członkowie tej komisji, Andrzej Murat - redaktor naczelny Kuriera Wawerskiego, Andrzej Tyszko - znany fotograf, Barbara Wizimirska - autorka książek, członek Falenickiego Towarzystwa Kulturalnego. Znajomość budowy określonych genów stwarza nadzieję na zrozumienie funkcji, które pełnią. To, że poznaliśmy już cały ludzki genom stwarza zatem nadzieję na proste poznanie i przewidzenie dróg rozwoju i działań każdego człowieka. Tu jednak czeka rozczarowanie: w genetyce nic nie jest proste i przewidywalne w prosty sposób. Czeka nas jeszcze wiele badań, nim zaczniemy rozumieć jak rozwija się człowiek, od narodzin do śmierci, jak i dlaczego choruje, na ile będziemy mogli i chcieli w te procesy interweniować. *** Wawerskie Centrum Kultury: Pani profesor, gdzie ten DNA (kwas deoksyrybonukleinowy) tak naprawdę się znajduje? Prof. dr hab. Magdalena Fikus: W komórce. Wszyscy składamy się z komórek, to są takie cegiełki, z których zbudowane jest nasze ciało, zwierzęta, rośliny, cały żywy świat. A dokładnie mówiąc DNA jest w jądrze komórki. Gdy komórka się dzieli - a wtedy dzieli się też jądro, więc następuje podwojenie DNA -powstają dwie komórki, w których zawarty jest DNA taki sam, jak w komórce macierzystej. Nawiasem mówić każdy z nas niesie w swoich komórkach unikatowy, jedyny taki na świecie, materiał genetyczny. Dlatego też można jednoznacznie identyfikować ludzi poznając ich DNA. WCK: Komórka to cegiełka, a do czego można porównać DNA? Prof. dr hab. Magdalena Fikus: Ja mam takie ulubione porównanie, że DNA jest jak książka kucharska. Książkę otwieramy, a tam przepis na szarlotkę, ale samej szarlotki nie ma. W DNA też nie ma żadnego konkretnego materiału, typu białko, ale jest przepis, informacja, jak to białko ma powstawać. WCK: A kto jest kucharzem? Prof. dr hab. Magdalena Fikus: Właśnie komórka. WCK: Mam wrażenie, że do tego „kucharzenia” jest jeszcze ktoś chętny, ludzie. A dokładnie właśnie genetycy. Całkiem niedawno była w świecie naukowym wielka euforia. Naukowcy zachłysnęli się tym, że udało im się opisać ludzki genom. I teraz już będzie można człowieka poprawiać i udoskonalać. Prof. dr hab. Magdalena Fikus: To bardzo niebezpieczne myślenie. Wszelkie poprawianie natury, a już człowieka w szczególności jest bardzo ryzykowne. WCK: Pani mówi językiem humanisty wychowanego w XX wieku. Ale czy nie obawia się pani, że nowe pokolenia naukowców mogą pójść w stronę eksperymentów na ludziach. Prof. dr hab. Magdalena Fikus: Mogą, oczywiście że mogą! Na terenie krajów obszaru kultury Judeo-chrześcijańskiej to nadal jest tabu, ale Chińczycy prawdopodobnie będą wkrótce to robić. Całość wywiadu dostępna jest na stronie http://www.wck-wawer.pl/artykuly/2015/genetyka-czyli-kiedy-zaczyna-sie-zabawa-w-boga Rozmawiał Michał Wichowski. Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #nauka #genetyka #kawiarnianaukowa #genetyka #beny #biochemia #biofizyka
654. O remoncie cerkwi pw. św.Szymona Słupnika w Chyrzynce i planach jej zagospodarowania- Tomasz Gierula
2024-05-23 10:00:00
Tomasz Gierula z Lokalnej Organizacji Turystycznej „Wrota Wschodnich Karpat” opowiedział o ratowaniu zabytkowej cerkwii i planach jej zagospodarowania. Konferencja „Dziedzictwo kulturowe wsi podkarpackiej i małopolskiej", Bóbrka, 10-11 października 2014 r https://wszechnica.org.pl/wyklad/o-remoncie-cerkwi-pw-sw-szymona-slupnika-w-chyrzynce-i-planach-jej-zagospodarowania/ Greckokatolicka cerkiew pw. Szymona Słupnika w Chyrzynce zbudowana została w 1857 r. z fundacji hrabiego Adama Starzyńskiego. Po wysiedleniu ludności w 1947 r. wykorzystywana przez m.in. jako owczarnia. W latach 90. XX w. naprawiono dach i zakonserwowano ściany, ale wnętrze cerkwi popadało w ruinę. W 2012 roku rozpoczął się długo oczekiwany remont cerkwi. Środki na remont przyznane zostały Lokalnej Organizacji Turystycznej "Wrota Karpat Wschodnich" z Birczy, która od lutego 2012 r. wynajmuje od Nadleśnictwa Krasiczyn cerkiew w Chyrzynce, przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Prace remontowe trwają do dziś i pochłonęły już 400 000 PLN. Po zakończeniu prac w cerkwi prowadzona będzie działalność wystawienniczo-koncertowa i prowadzone będą nabożeństwa w obrządku wschodnim i łacińskim. Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #cerkiew #zabytki #dziedzictwo #kultura #architektura #remont
653. Oko - Mózg - Sztuka - prof. Piotr Francuz
2024-05-22 09:37:07
"Oko - Mózg - Sztuka" Wykład prof. dr. hab. KUL Piotra Francuza wygłoszony w Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki w Warszawie, 15 grudnia 2014 r.
https://wszechnica.org.pl/wyklad/oko-mozg-sztuka-wyklad-prof-piotra-francuza/ Wykład poświęcony jest dwóm dziedzinom wiedzy – wiedzy na temat budowy mózgu, a w szczególności budowy układu wzrokowego człowieka, oraz sztuki. Dzisiaj o sztuce możemy myśleć nie jako o zjawisku, które rozwijało się samo w sobie na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, ale o zjawisku, które jest jednym z przejawów aktywności wzrokowej człowieka, ukształtowanej przez ewolucję znacznie wcześniej. Dzisiaj coraz więcej można powiedzieć na temat tego, w jaki sposób tłumaczyć zjawiska, które dzieją się w sztuce na podstawie wiedzy dotyczącej budowy układu wzrokowego człowieka. Podczas wykładu prof. dr hab. KUL Piotr Francuz tłumaczy, jaki sposób system wzrokowy człowieka analizuje, interpretuje i wartościuje oglądane obrazy. System wzrokowy to zarówno wszystko to co najczęściej określa się jako wzrokowy szlak/szlaki lub ścieżki i struktury neuronalne oraz tzw. wyższe procesy umysłowe (poznawcze, emocjonalne i inne), które stanowią istotę subiektywnego doświadczenia widzenia. Badacz poddaje analizie jedne z najbardziej znanych obrazów w historii, czyli między innymi Monę Lisę Leonarda da Vinci, Impresję, wschód słońca Clauda Moneta czy Kobietę w kapeluszu Henriego Matisse’a. Więcej na ten temat można przeczytać w książce Piotra Francuza pt. "Imagia. W kierunku neurokognitywnej teorii obrazu." Wydawnictwo KUL, Lublin 2013. prof. dr hab. KUL Piotr Francuz - dyrektor Instytuty Psychologii KUL, kierownik Katedry Psychologii Eksperymentalnej KUL Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #oko #mózg #sztuka #kawiarnianaukowa #psychologia #nauka
652. O neuroróżnorodności - czy ryba wchodzi na drzewo? - Zofia Borska-Mądrzycka
2024-05-21 09:46:21
Wykład Zofii Borskiej-Mądrzyckiej w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki w Warszawie [20 maja 2024 r.] Neuroróżnorodność to koncepcja, według której ludzie doświadczają rzeczywistości na bardzo różne sposoby i według której nie ma jednego, właściwego i poprawnego myślenia, odczuwania, uczenia się i zachowania. Słowo „neuroróżnorodność” może odnosić się po prostu do różnic między ludźmi, ale zazwyczaj używane jest w kontekście spektrum autyzmu czy ADHD lub dysleksji. Pojęcie neuroróżnorodności dało początek społecznemu ruchowi na rzecz równości dla atypowych mniejszości, a obecnie coraz częściej spotyka się je w kontekście badań naukowych i praktyki klinicznej. Podczas spotkania przyjrzymy się zjawisku neuroróżnorodności, porozmawiamy o języku jakim się o niej opowiada i zastanowimy się nad tym jakie znaczenie ma neuroróżnorodność w naszym życiu. Zofia Borska-Mądrzycka - Zespół ds.Rozwoju Dydaktyki, Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz: 1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody. 2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!
3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr: 33 1600 1462 1808 7033 4000 0001 Fundacja Wspomagania Wsi Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #kawiarnianaukowa #neuroróżnorodność #psychologia #nauka #autyzm #ADHD #dysleksja #atypowe
651. Miłość w świecie zwierząt. Jaki jest on, a jaka ona? - Bartosz Popczyński
2024-05-20 11:16:30
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu #spotkaniazprzyrodą [15 maja 2024 r.] W kolejnym spotkaniu poświęconym miłości w świecie zwierząt przypatrzymy się dokładnie jej oraz jemu. Popatrzymy jakie są różnice w budowie ciała płci oraz dlaczego jest to takie ważne dla funkcjonowania organizmów. Bartosz Popczyński – przyrodnik, leśnik z wykształcenia i pasji, edukator w Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich w Warszawie Polecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz: 1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww Przez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody. 2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz! 3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr: 33 1600 1462 1808 7033 4000 0001 Fundacja Wspomagania Wsi Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #spotkaniazprzyrodą #przyroda #zwierzęta #miłość #samiec #samica #środowisko
650. Naukowcy w wojennej zawierusze - dr Aleksandra Sentkowska
2024-05-14 10:27:29
Wykład dr Aleksandry Sentkowskiej w ramach Dnia Odkrywców Kampusu Ochota [24 marca 2023 r.]
https://wszechnica.org.pl/wyklad/naukowcy-w-wojennej-zawierusze/ Opowieść o ludziach wyjątkowych - o ludziach którzy swoimi odkryciami raz na zawsze zmienili spojrzenie na świat. Trzeba jednak pamiętać, że wszystkie ważne odkrycia z zakresu chemii jądrowej, czy chemii kwantowej, fizyki jądrowej, przypadają na I połowę XX wieku, czyli na ponure lata II Wojny Światowej. Wojenna machina nie oszczędziła naukowców. Pracowali w wyjątkowo trudnych czasach i sytuacjach. Poglądy na budowę materii inspirowały i ciekawiły człowieka od zawsze. Już 2400 lat temu grecki filozof Demokryt zastanawiał się z czego składa się materia i czy jest podzielna. Najmniejszą cząstkę materii nazwał atomem. W 1897 roku fizyk brytyjski J.J. Thomson stwierdził, że atom jest podzielny, że składa się z mniejszych części i zaproponował nawet model atomu. W 1908r. Ernest Rutherford przeprowadził eksperyment, który polegał na bombardowaniu cienkiej złotej folii cząstkami alfa. Gdyby model Thomsona był prawdziwy, to te cząstki bez problemu powinny przez tą folię przejść. Jednak okazało się, że część tych cząstek rzeczywiście przeszła przez folię ale ich tor był znacząco odchylony. Cześć cząstek alfa odbiła się od tej folii i wróciła do źródła promieniowania. Już było wiadomo, że model Thomsona jest niesłuszny. W 1913 roku Niels Bohr pogodził idee klasyczne z ideami kwantowymi i zaproponował nowy model atomu. Przełomową rzeczą którą on wprowadził, było to że elektrony mogą pozostawać na stałych kulistych orbitach wokoło jądra. W 1925 roku Erwin Schrodinger sformułował nowy kwantowy model atomu, według którego nie jest możliwe jednoczesne określenie położenia i pędu elektronu. Wszystkie elektrony opisane są za pomocą funkcji falowych i amplituda tych funkcji mówi nam o prawdopodobieństwie znalezienia elektronu wokół jądra. dr Aleksandra Sentkowska – Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz: 1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww 2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk 3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewem Darowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr: 33 1600 1462 1808 7033 4000 0001 Fundacja Wspomagania Wsi Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #nauka #naukowcy #wojna #jądrowe #odkrycia #doko
649. O renowacji cerkwi w Bałuciance - Stefan Stempin
2024-05-13 14:29:32
Wystąpienie Stefana Stempina, Przewodniczącego Stowarzyszenia Przyjaciół Rymanowa Zdrój. Konferencja „Dziedzictwo kulturowe wsi podkarpackiej i małopolskiej”, Bóbrka, 10-11 października 2014 r. [13min] https://wszechnica.org.pl/wyklad/o-renowacji-cerkwi-w-baluciance/ Drewniana cerkiew greckokatolicka pw. Zaśnięcia Bogurodzicy, leży na Szlaku Architektury Drewnianej, pomiędzy Iwoniczem-Zdrojem a Rymanowem-Zdrojem. Łączy dwa style: cerkwi łemkowskiej, styl wschodni i zachodni. Jest to jedna z najstarszych zachowanych cerkwi grecko-katolickich na Łemkowszczyźnie, zbudowana w XVII w., gruntownie odnawiana w 1820 r. Podczas wystąpienia obrazowanego zdjęciami, można zapoznać się z kolejnymi etapami prac renowacyjnych wykonanych przy siedemnastowiecznej cerkwi, które rozpoczęto w 2009 roku. Od nowa wykopano fundamenty i wykonano kamienną podmurówkę, wymieniono elementy konstrukcji wieży i dachu. Odtworzono sygnaturkę, kruchtę i wieżę wejściową do części nawy. Dach i ścian pokryto gontem. Podczas prac wykorzystywano wszystkie elementy, z których cerkiew została zbudowana pierwotnie. Obecnie trwają prace przy parawanowej wieży dzwonnej. Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #cerkiew #renowacja #dziedzictwo #kultura #architektura #zabytki #łemkowie
648. Posłuszni do bólu / Prof. Dariusz Doliński
2024-05-11 10:00:00
Wykład prof. Dariusza Dolińskiego, Kawiarnia Naukowa Festiwalu Nauki, 18 lutego 2019 [0h43min] https://wszechnica.org.pl/wyklad/posluszni-do-bolu/ Psycholog prof. Dariusz Doliński omawia słynny eksperyment Milgrama oraz opisuje jego późniejsze powtórzenia oraz interpretacje wyników Uczestnicy eksperymentu Milgrama na polecenie prowadzącego razili człowieka prądem o coraz większym napięciu. A przynajmniej tak sądzili. Jak to możliwe, że "zwykli ludzie" byli zdolni do zadawania bólu? Dlaczego nikt nie odmówił wykonania polecenia? Prof. Dariusz Doliński podczas wykładu w Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki opisał eksperyment oraz jego późniejsze interpretacje. Eksperyment Milgrama został przeprowadzony po raz pierwszy na amerykańskim Uniwersytecie Yale. Uczestnicy byli przekonani, że celem eksperymentu jest zbadanie wpływu kar na proces uczenia się. Wcielali się w rolę nauczyciela, którego zadaniem było na polecenie prowadzącego eksperyment razić prądem ucznia, jeśli ten udzielał błędnej odpowiedzi. Każda pomyłka karana była zaaplikowaniem uczniowi prądu o większym natężeniu (od 15 do 450 voltów). Większość badanych wykonywała polecenia eksperymentatora, mimo iż uczeń krzyczał z bólu i prosił o przerwanie eksperymentu. W rzeczywistości cała sytuacja była sfingowana, a w rolę ucznia wcielał się współpracownik eksperymentatora. Eksperyment Milgrama spotkał się z krytyką. Jego autorowi zarzucono sprzeniewierzenie się zasadom etyki. Mimo to badanie później wielokrotnie powtarzano i interpretowano. Eksperyment Milgrama stał się też częścią popkultury – utwór We Do What We’re Told (Milgram’s 37) poświęcił mu brytyjski muzyk rockowy Peter Gabriel. O tym wszystkim prof. Doliński opowiada szerzej podczas wykładu. Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #psychologia #kawiarnianaukowa #milgram #prąd #posłuszeństwo #społeczeństwo #etyka #nauka #eksperymenty
647. Kompleksowy program ratowania kapliczek przydrożnych w gminie Myślenice - Stanisław Cichoń
2024-05-10 10:00:00
Jak sołtys Borzęty - Stanisław Cichoń - zaczął ratować zabytkowe kapliczki i uratował ponad 30 świątków. Konferencja „Dziedzictwo kulturowe wsi podkarpackiej i małopolskiej", panel "Nowe życie pod starymi dachami". Bóbrka, 12 października 2014 r. https://wszechnica.org.pl/wyklad/kompleksowy-program-ratowania-kapliczek-przydroznych-w-gminie-myslenice/ Monika Kaczmaryk (Witryna Wiejska): Odnawia Pan kapliczki. Czy Pan w tej swojej działalności reprezentuje jakieś stowarzyszenie czy instytucję? Stanisław Cichoń: To jest całkowicie społeczna praca. Mogę powiedzieć, że to jest moja pasja. Zaczęła się w pewnym momencie i trwa dalej, a nawet się jeszcze bardziej rozwija, tym bardziej, że widzę efekty tego działania. Zapuszczone, pomalowane, zarośnięte kapliczki nagle „ożywają” po konserwacji. Pojawiają się przy nich kwiaty, znicze, niektórzy się modlą, są przy nich odprawiane majówki oraz inne nabożeństwa. I to jest miłe, że jest efekt tej pracy i konserwacji. Bo ludzie nagle dostrzegają, że taka kapliczka w tym miejscu jest i widzą, co ona przedstawia. Choć przechodzili koło niej wiele, wiele lat i nawet nie zauważyli, że tam jest. Pan działa na terenie gminy ….? Działam na terenie gminy Myślenice, pomagałem też w gminie Siepraw, próbowałem dotrzeć do gminy Tokarnia, ale tam jest trochę ciężko - choć nie poddaje się, spróbuję dalej! Tym bardziej, że na terenie gminy Myślenice udało się uratować ponad 30 kapliczek, a pewnie jest ich jeszcze ok. 40-tu. W tej okolicy były kamieniołomy i wiele warsztatów kamieniarskich, więc powstawało dużo ciekawych kapliczek o bogatej wymowie plastycznej i ikonograficznej. To jest niesamowite, że Pan to robi poza swoją pracą… No tak, zabiera to dużo czasu. Muszę przygotować całą dokumentację – tzn. kosztorys, program prac konserwatorskich, wpis do rejestru zabytków. A wpisuję kapliczkę do rejestru zabytków, bo dzięki temu właściciel nie może działać przy kapliczce samowolnie. Od tego momentu to konserwator wojewódzki ma pieczę nad tym zabytkiem. Właściciel nie może dowolnie sobie malować kapliczki, nie może jej przenieść, nie może jej rozebrać. Choć są takie „ciągoty”, żeby np. dalej ją malować. Ale nie można, bo pod farbą powstaje wilgoć, kumuluje się sól i powoduje deformację cząstek kamienia. Są jeszcze inne czynniki niszczące kapliczkę, np. atmosferyczne, albo też taka niedobra praktyka, że przy kapliczce sadzi się zbyt blisko drzewa i wtedy nie ma przewiewu. Kapliczki są na ogół zacienione, w takich warunkach rozwijają się różnego rodzaju bakterie i kamień zielenieje. To też jest dla kapliczki niebezpieczne! No właśnie i co jest jeszcze niebezpieczne? Sami mieszkańcy często zabierają się za renowację kapliczek. Ja widzę też tego efekty w gminie, w której mieszkam: stare kapliczki pokryte sidingiem, czy też malowane różnymi farbami, często podczas takich działań zakrywane są oryginalne napisy... Nieprawidłowe naprawy, nawarstwienia (farby, mleczko cementowe), uzupełnienia o odmiennych od kamienia cechach fizycznych, ograniczające odprowadzanie wilgoci i przyczyniające się do kumulacji soli w jego strukturze wskutek stałego zawilgocenia i związanej z tym destrukcji.
Co by Pan poradził osobie, która myśli tak jak Pan i chciałaby się zająć taką działalnością? Dążyłbym, aby na początku wpisać kapliczkę do rejestru zabytków. Jest to kosztowne, ale konieczne! Konserwator, który ma uprawnienia i ukończył ASP na Wydziale Konserwacji - pisze program konserwacji kapliczki, ten program zatwierdza konserwator wojewódzki. Następnie, jak jest przetarg, to ten wykonawca, który wygrywa, musi się dostosować do tego programu i jeszcze musi być zatwierdzony przez Konserwatora Wojewódzkiego. Czyli tu nie ma przypadkowości! Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #kapliczki #dziedzictwokulturowe #kultura #zabytki #renowacja #konserwacja
646. O opiece i udostępnianiu cerkwi greckokatolickiej pw. św. Paraskewy w Kwiatoniu - Jan Hyra
2024-05-09 10:00:00
O cerkwi pw. św. Paraskewy w Kwiatoniu opowiedział jej opiekun i przewodnik Jan Hyra. Konferencja „Dziedzictwo kulturowe wsi podkarpackiej i małopolskiej", panel "Nowe życie pod starymi dachami". Bóbrka, 10-11 października 2014 r. https://wszechnica.org.pl/wyklad/o-opiece-i-udostepnianiu-cerkwi-greckokatolickiej-pw-sw-paraskewy-w-kwiatoniu/ Nazywam się Jan Hyra – jestem przewodnikiem i opiekunem cerkwi w Kwiatoniu, w Małopolsce, powiecie Gorlickim. Świątynia nasza pełni obecnie funkcję filialnego kościoła parafii rzymsko-katolickiej w Uściu Gorlickim.Cerkiew budowana została w pierwszej połowie XVII wieku, jako budowla drewniana, trójdzielna i zorientowana. Historycy określają ją jako północno-zachodnio-łemkowską w wariancie starszym. Natomiast turyści nadali jej kilka innych określeń, a to: perła architektury drewnianej, gotyk łemkowski, cudeńko, puzderko, perełka, a ostatnio baletnica- wszystkie te określenia odnoszą się do smukłości jej wież jak również wystroju wnętrza. Wyposażenie świątyni pochodzi z 1903 i 1904 roku. Polichromię w całości cerkwi wykonał Michał Bogdański mieszkaniec Jaślisk, jego też dziełem są ikony w ikonostasie. Natomiast snycerkę ikonostasu jak i pierwsze ławy do cerkwi wykonał rzeźbiarz Andrzej Szajna z Rymanowa. Dopełnieniem całości wystroju jest kilka starszych elementów. Mianowicie dwa boczne ołtarze z XVIII wieku, XIX-wieczna płaszczennica i kamienna kropielnica z 1750 roku. Cerkiew przechodzi obecnie konserwację. Prace konserwatorskie wewnątrz rozpoczęto w 2005 roku i prowadzone są w miarę pozyskiwania środków finansowych. Podczas prac konserwatorskich przy parapecie chóru, konserwator pani Magdalena Stawowiak odkrywa fragment pierwszego ikonostasu. Przedstawia on Chrystusa Pantokratora, któremu towarzyszą Matka Boska i św. Jan Chrzciciel. W dalszej części malowidła jest 5 apostołów. Dzieło pochodzi z pierwszej połowy XVII wieku, co potwierdziło datowanie cerkwi. Jest to nasze najcenniejsze dzieło poddane obecnie zabiegom konserwatorskim, po zakończeniu których powróci do cerkwi i eksponowane, będzie dodatkową atrakcją wewnątrz świątyni. Kiedy w 1989 roku inwentaryzację cerkwi przeprowadza dr. Ryszard Brykowski, świątynia wymaga gruntownego remontu.Był to dobry czas jak i klimat do rozpoczęcia prac. Dzięki konserwatorowi nowosądeckiemu, panu Zygmuntowi Lewczukowi prace rozpoczęto w 1990 roku i po 2 latach zakończono remont strony zewnętrznej. Na całości świątyni wróciły gonty, przywrócono w ten sposób cerkwi jej naturalny i pierwotny wygląd. Wówczas była potrzeba koordynowania pracami pomocniczymi wykonywanymi przez mieszkańców jak i przygotowanie materiału na budowę, był to początek mojej „przygody „ z świątynią w Kwiatoniu. Od tego czasu zostałem jej opiekunem. Wspólnie z mieszkańcami Kwiatonia w 2000 roku rozbieramy betonowe ogrodzenie. Zostało odtworzone pierwotne z bali drewnianych, kryte gontem. Mieszkańcy chętnie pracowali przy „swojej” jak to często podkreślali świątyni. Turystów od zawsze przyciągała nasza cerkiew. W 2001 roku powstaje Szlak Architektury Drewnianej woj. małopolskiego, który tworzą 253 obiekty zabytkowe (w tym obecnie 8 obiektów będących na liście UNESCO. Początkowo naszą świątynię odwiedzało 2-3 tysiące osób w sezonie, obecnie liczba ta wzrosła do 20-25 tysięcy osób. Powstające gospodarstwa agroturystyczne, pensjonaty, jako jedną z atrakcji dla swoich gości polecają wizytę w cerkwi w Kwiatoniu. Nie brakuje turystów zagranicznych, jednak gro turystów to mieszkańcy Polski. Od pewnego czasu cerkiew w Kwiatoniu stała się miejscem gdzie swoje sakramentalne „TAK” wypowiadają nowożeńcy z różnych stron, niekoniecznie z Polski. Znajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/ https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/ https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #dziedzictwo #kultura #sztuka #zabytki #religia #cerkiew #unesco
Pokazujemy po 10 odcinków na stronie. Skocz do strony:
1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586878889