Szafa Melomana

Nazywam się Mateusz Ciupka, pracuję w redakcji „Ruchu Muzycznego”. W każdy poniedziałek rozmawiam z tymi, którzy tworzą środowisko muzyki klasycznej w Polsce. Szafa Melomana to pierwszy regularny polski podcast poświęcony muzyce klasycznej. Więcej informacji na stronie: https://szafamelomana.pl/

Kategorie:
Muzyka Wywiady

Odcinki od najnowszych:

#59 Anna Chęćka o kondycji współczesnej pianistyki i „konsumowaniu” muzyki
2022-08-08 18:48:13

Takie rozmowy lubię najbardziej! Umówiliśmy się z prof. Anną Chęćką, pianistką i filozofką, aby pod pretekstem trwającego w Dusznikach-Zdroju Festiwalu Chopinowskiego podsykutować o współczesnej pianistyce. Okazało się jednak, że temat stał się trampoliną do czegoś więcej. W muzyce są bowiem dwie strony – nadawcy i odbiorcy. Jacy jesteśmy jako publiczność? Czy pianista do ktoś, kogo uważnie słuchamy, bo ma coś zajmującego i głębokiego do powiedzenia? A może to ktoś, na kogo ostrzymy sobie zęby, aby go skonsumować, a jeśli nam nie posmakuje, gotowi jesteśmy cisnąć w niego gromy: „nudny”, „przewidywalny”, „egzaltowany”? Czy słuchanie i dyskutowanie o tym wszystkim jest snobizmem? Jak słuchać, aby coś poczuć? Jak otworzyć się na piękno muzyki? Na końcu odcinka proponuję posłuchanie pieśni Claude’a Debussy’ego „Auprès de cette grotte sombrer” z cyklu „Le promenoir des deux amants” (1904) w wykonaniu Alfreda Cortota i Maggie Teyte.

Takie rozmowy lubię najbardziej! Umówiliśmy się z prof. Anną Chęćką, pianistką i filozofką, aby pod pretekstem trwającego w Dusznikach-Zdroju Festiwalu Chopinowskiego podsykutować o współczesnej pianistyce. Okazało się jednak, że temat stał się trampoliną do czegoś więcej. W muzyce są bowiem dwie strony – nadawcy i odbiorcy. Jacy jesteśmy jako publiczność? Czy pianista do ktoś, kogo uważnie słuchamy, bo ma coś zajmującego i głębokiego do powiedzenia? A może to ktoś, na kogo ostrzymy sobie zęby, aby go skonsumować, a jeśli nam nie posmakuje, gotowi jesteśmy cisnąć w niego gromy: „nudny”, „przewidywalny”, „egzaltowany”? Czy słuchanie i dyskutowanie o tym wszystkim jest snobizmem? Jak słuchać, aby coś poczuć? Jak otworzyć się na piękno muzyki?

Na końcu odcinka proponuję posłuchanie pieśni Claude’a Debussy’ego „Auprès de cette grotte sombrer” z cyklu „Le promenoir des deux amants” (1904) w wykonaniu Alfreda Cortota i Maggie Teyte.

#58 Aleksander Mocek o kontrapunkcie i (od)twarzaniu muzyki dawnej
2022-07-25 15:58:21

Kontrapunkt wydaje się zagadnieniem fachowym, które słuchacza raczej nie interesuje. A do pewnego stopnia powinno. Muzyczna logika, jak kontrapunkt nazywa klawesynista Aleksander Mocek związany z Capellą Cracoviensis , wykładowca Akademii Muzycznej w Krakowie , to jednocześnie siła twórcza. Jeśli wgłębić się w jego historyczną rolę, można zauważyć, jak wiele dzieli wykonawcę czasów na przykład baroku od współczesnego – o ileż więcej miał wolności, w jak wielu aspektach ufał mu kompozytor! Studiowanie kontrapunktu zmienia nasz punkt widzenia na ruch wykonawstwa historycznego i każe pytać, czy na przykład Bach, którego słuchamy na nagraniach, to jedyny możliwy Bach? Czy urtekst to najlepsze źródło do wykonania? Czy dzisiaj – zamiast wzorować się na mistrzach baroku – nie próbujemy rekonstruować wykonań i to nie zawsze tych najlepszych? Nagranie zrealizowaliśmy w trakcie Festiwalu Bachowskiego w Świdnicy .

Kontrapunkt wydaje się zagadnieniem fachowym, które słuchacza raczej nie interesuje. A do pewnego stopnia powinno. Muzyczna logika, jak kontrapunkt nazywa klawesynista Aleksander Mocek związany z Capellą Cracoviensis, wykładowca Akademii Muzycznej w Krakowie, to jednocześnie siła twórcza. Jeśli wgłębić się w jego historyczną rolę, można zauważyć, jak wiele dzieli wykonawcę czasów na przykład baroku od współczesnego – o ileż więcej miał wolności, w jak wielu aspektach ufał mu kompozytor! Studiowanie kontrapunktu zmienia nasz punkt widzenia na ruch wykonawstwa historycznego i każe pytać, czy na przykład Bach, którego słuchamy na nagraniach, to jedyny możliwy Bach? Czy urtekst to najlepsze źródło do wykonania? Czy dzisiaj – zamiast wzorować się na mistrzach baroku – nie próbujemy rekonstruować wykonań i to nie zawsze tych najlepszych?

Nagranie zrealizowaliśmy w trakcie Festiwalu Bachowskiego w Świdnicy.

#57 O poprawności politycznej w operze
2022-07-17 23:29:20

Czy „Madama Butterfly” to spektakl karykaturalnie przedstawiający Azjatów? Czy Aidę można ucharakteryzować na czarno? Czy Carmen to fałszywy obraz kobiet w społeczności romskiej? Co można skreślić z libretta?  Czy nie zmierzamy w tym wszystkim do cancel culture? Czy awantura o blackface, która rozpętała się niedawno wokół Anny Netrebko, to wiele hałasu o nic? O zjawisku politycznej poprawności w operze zmianach dokonywanych we współczesnych inscenizacjach kanonicznych dzieł rozmawiam z dwójką gości – śpiewakiem Pawłem Konikiem oraz reżyserką Karoliną Sofulak . Rozmowę uzupełniają nagrania: „America for ever” z „Madamy Butterfly” G. Pucciniego (Giovanni Inghilleri, Giuseppe Campora, Orchestra dell'Accademia nazionale di Santa Cecilia, dyr. Alberto Erede, 1958). „Près des remparts de Séville” z „Carmen” G. Bizeta (Risë Stevens, RCA Victor Orchestra, dyr. Fritz Reiner, 1951). „Ave Maria” z „Otella” G. Verdiego (Herva Nelli, NBC Symphony Orchestra, dyr. Arturo Toscanini, 1953).

Czy „Madama Butterfly” to spektakl karykaturalnie przedstawiający Azjatów? Czy Aidę można ucharakteryzować na czarno? Czy Carmen to fałszywy obraz kobiet w społeczności romskiej? Co można skreślić z libretta?  Czy nie zmierzamy w tym wszystkim do cancel culture? Czy awantura o blackface, która rozpętała się niedawno wokół Anny Netrebko, to wiele hałasu o nic? O zjawisku politycznej poprawności w operze zmianach dokonywanych we współczesnych inscenizacjach kanonicznych dzieł rozmawiam z dwójką gości – śpiewakiem Pawłem Konikiem oraz reżyserką Karoliną Sofulak.

Rozmowę uzupełniają nagrania:

  • „America for ever” z „Madamy Butterfly” G. Pucciniego (Giovanni Inghilleri, Giuseppe Campora, Orchestra dell'Accademia nazionale di Santa Cecilia, dyr. Alberto Erede, 1958).
  • „Près des remparts de Séville” z „Carmen” G. Bizeta (Risë Stevens, RCA Victor Orchestra, dyr. Fritz Reiner, 1951).
  • „Ave Maria” z „Otella” G. Verdiego (Herva Nelli, NBC Symphony Orchestra, dyr. Arturo Toscanini, 1953).

#56 Gosia Fraser o sztucznej inteligencji w świecie muzyki klasycznej
2022-07-04 18:46:58

Zaskakujące otwarcie nowego sezonu przygotowała Semperoper Dresden. Teatr planuje premierę pierwszej opery w dziejach tej sceny i historii gatunku, która zostanie częściowo skomponowana i wykonana przez sztuczną inteligencję. „ Chasing Waterfalls ” („Goniąc wodospady”) to opowieść o istocie ludzkiej, która trafia do równoległego świata wirtualnego, gdzie spotyka swoje cyfrowe odbicie lustrzane i przeżywa wiele przygód. Informacja o tej premierze stała się dla mnie pretekstem do podjęcia tematu coraz głębszego wkraczania nowych technologii w świat muzyczny. O zagrożeniach, które ten proces ze sobą niesie dla kultury, jej odbiorców oraz twórców, rozmawiam z Gosią Fraser , filozofką, programistką, analityczką , dziennikarką portalu CyberDefence24.pl , specjalizującą się w zagadnieniach bezpieczeństwa cyfrowego, prywatności i geopolityki. Prywatnie Gosia zajmuje się także szeroko rozumianą kulturą, co można śledzić na jej profilu Instagramowym oraz stronie internetowej „ Okruchy Kultury ”. Temat podjął także „Ruch Muzyczny”. Serdecznie zachęcam do lektury: „ Sztuczna muzyka, prawdziwe lęki” – Wioleta Żochowska „ Nie nadążamy” – z Rafałem Zapałą rozmawia Wojtek Krzyżanowski „ Sztuczny BEETHOVEN” – Radosław Wieczorek O spektaklu „Chasing Waterfalls” w Semperoper Dresden pisałem również na łamach RM .

Zaskakujące otwarcie nowego sezonu przygotowała Semperoper Dresden. Teatr planuje premierę pierwszej opery w dziejach tej sceny i historii gatunku, która zostanie częściowo skomponowana i wykonana przez sztuczną inteligencję. „Chasing Waterfalls” („Goniąc wodospady”) to opowieść o istocie ludzkiej, która trafia do równoległego świata wirtualnego, gdzie spotyka swoje cyfrowe odbicie lustrzane i przeżywa wiele przygód. Informacja o tej premierze stała się dla mnie pretekstem do podjęcia tematu coraz głębszego wkraczania nowych technologii w świat muzyczny.

O zagrożeniach, które ten proces ze sobą niesie dla kultury, jej odbiorców oraz twórców, rozmawiam z Gosią Fraser, filozofką, programistką, analityczką , dziennikarką portalu CyberDefence24.pl, specjalizującą się w zagadnieniach bezpieczeństwa cyfrowego, prywatności i geopolityki. Prywatnie Gosia zajmuje się także szeroko rozumianą kulturą, co można śledzić na jej profilu Instagramowym oraz stronie internetowej „Okruchy Kultury”.

Temat podjął także „Ruch Muzyczny”. Serdecznie zachęcam do lektury:

Sztuczna muzyka, prawdziwe lęki” – Wioleta Żochowska

Nie nadążamy” – z Rafałem Zapałą rozmawia Wojtek Krzyżanowski

Sztuczny BEETHOVEN” – Radosław Wieczorek

O spektaklu „Chasing Waterfalls” w Semperoper Dresden pisałem również na łamach RM.

#55 SZAFOWY LIVE #2
2022-06-30 17:27:02

W drugim odcinku na żywo aktualności: finał sezonu Berliner Philharmoniker i bojkot muzyki rosyjskiej na konkursach muzycznych. O francuskich uczniach i Ave verum Mozarta w Lourdes – czy to zamach na laickie szkolnictwo we Francji? O likwidacji McGill Conservatory w Montrealu i rozwiązaniu orkiestry symfonicznej w San Antonio, w Teksasie. O darmowych lekcjach muzyki w Luksemburgu i Narodowym Programie Edukacji Muzycznej w Wielkiej Brytanii. O rozbudowie Akademii Muzycznej w Katowicach oraz nowym dyrektorze Opery Krakowskiej. Omawiane płyty: „Cello Works” Mateusza Ryczka „Farewells” Jakuba Józefa Orlińskiego i Michała Biela „Colombina” Fahmiego Alqhaia i Accademia del Piacere Odpowiedzi na Wasze pytania, m.in.: na jakim sprzęcie słucham muzyki, czy byłem kiedyś wykonawcą, jakie jest najlepsze niepolskie miasto na koncerty oraz jaka muzyka tworzy intro mojej audycji.

W drugim odcinku na żywo aktualności: finał sezonu Berliner Philharmoniker i bojkot muzyki rosyjskiej na konkursach muzycznych. O francuskich uczniach i Ave verum Mozarta w Lourdes – czy to zamach na laickie szkolnictwo we Francji? O likwidacji McGill Conservatory w Montrealu i rozwiązaniu orkiestry symfonicznej w San Antonio, w Teksasie. O darmowych lekcjach muzyki w Luksemburgu i Narodowym Programie Edukacji Muzycznej w Wielkiej Brytanii. O rozbudowie Akademii Muzycznej w Katowicach oraz nowym dyrektorze Opery Krakowskiej.

Omawiane płyty:
„Cello Works” Mateusza Ryczka
„Farewells” Jakuba Józefa Orlińskiego i Michała Biela
„Colombina” Fahmiego Alqhaia i Accademia del Piacere

Odpowiedzi na Wasze pytania, m.in.: na jakim sprzęcie słucham muzyki, czy byłem kiedyś wykonawcą, jakie jest najlepsze niepolskie miasto na koncerty oraz jaka muzyka tworzy intro mojej audycji.

#54 O „Głosie Śląska”, czyli organach Michaela Englera
2022-06-21 11:43:14

Ta rekonstrukcja była przedsięwzięciem unikatowym po II wojnie światowej – w Kościele św. Elżbiety we Wrocławiu dokonano całkowitej odbudowy bezcennych organów Michaela Englera (młodszego), które strawił pożar w 1976 roku. Od najmniejszego gwoździa po największą piszczałkę – wszystko wykonano zgodnie z duchem epoki, aby odtworzyć arcydzieło barokowego budownictwa organowego. O dziejach tego instrumentu i jego fenomenalnych możliwościach opowiada organista Piotr Rojek , dziekan Wydziału Instrumentalnego Akademii Muzycznej we Wrocławiu oraz kierownik Katedry Organów, Klawesynu i Muzyki Dawnej. PS. Od początku podcastu marzyłem o odcinku poświęconym organom. Długo zastanawiałem się, o jakim instrumencie warto opowiedzieć i kto zrobi to najlepiej. Ten odcinek jest spełnieniem tego marzenia.

Ta rekonstrukcja była przedsięwzięciem unikatowym po II wojnie światowej – w Kościele św. Elżbiety we Wrocławiu dokonano całkowitej odbudowy bezcennych organów Michaela Englera (młodszego), które strawił pożar w 1976 roku. Od najmniejszego gwoździa po największą piszczałkę – wszystko wykonano zgodnie z duchem epoki, aby odtworzyć arcydzieło barokowego budownictwa organowego. O dziejach tego instrumentu i jego fenomenalnych możliwościach opowiada organista Piotr Rojek, dziekan Wydziału Instrumentalnego Akademii Muzycznej we Wrocławiu oraz kierownik Katedry Organów, Klawesynu i Muzyki Dawnej.

PS. Od początku podcastu marzyłem o odcinku poświęconym organom. Długo zastanawiałem się, o jakim instrumencie warto opowiedzieć i kto zrobi to najlepiej. Ten odcinek jest spełnieniem tego marzenia.

#53 Szymon Mechliński o Konkursie Moniuszkowskim
2022-06-13 11:53:51

Mówi się, że to najważniejszy konkurs wokalny na świecie. W minioną sobotę w Warszawie zakończył się 11 Konkurs Moniuszkowski . Z jednym z jego tryumfatorów, barytonem Szymonem Mechlińskim rozmawiam na gorąco, m.in. o tym, co poczuł, gdy dowiedział się, że w kategorii głosów męskich pierwszej nagrody nie przyznano, a drugą dzieli z Wołodymyrem Tyszkowem, o adrenalinie konkursowej i o znaku firmowym mojego Gościa, czyli przywracaniu do życia koncertowego i scenicznego nieznanych polskich oper. Nasz odcinek uzupełnia aria Angelosa „Boże! Sędzio! Mścicielu” z opery „Wyrok” Zygmunta Noskowskiego w wykonaniu Szymona Mechlińskiego z Orkiestrą Opery Śląskiej pod batutą Tadeusza Kozłowskiego. Serdecznie polecam także relacje z Konkursu publikowane na łamach „Ruchu Muzycznego”, można je znaleźć tutaj i tutaj .

Mówi się, że to najważniejszy konkurs wokalny na świecie. W minioną sobotę w Warszawie zakończył się 11 Konkurs Moniuszkowski. Z jednym z jego tryumfatorów, barytonem Szymonem Mechlińskim rozmawiam na gorąco, m.in. o tym, co poczuł, gdy dowiedział się, że w kategorii głosów męskich pierwszej nagrody nie przyznano, a drugą dzieli z Wołodymyrem Tyszkowem, o adrenalinie konkursowej i o znaku firmowym mojego Gościa, czyli przywracaniu do życia koncertowego i scenicznego nieznanych polskich oper.

Nasz odcinek uzupełnia aria Angelosa „Boże! Sędzio! Mścicielu” z opery „Wyrok” Zygmunta Noskowskiego w wykonaniu Szymona Mechlińskiego z Orkiestrą Opery Śląskiej pod batutą Tadeusza Kozłowskiego.

Serdecznie polecam także relacje z Konkursu publikowane na łamach „Ruchu Muzycznego”, można je znaleźć tutaj i tutaj.

#52 Oskar Łapeta o krytyce muzycznej
2022-06-06 01:00:57

Dla kogo my piszemy? Po co? Czy krytyka to tylko narzekanie na złe wykonania, czy może ustanawianie kanału komunikacji pomiędzy słuchaczem a wykonawcą. Czym jest dzisiaj krytyka muzyczna i czy kogoś obchodzi to, co krytyk ma do powiedzenia? O tym wszystkim rozmawiam z Oskarem Łapetą, muzykologiem i publicystą, autorem bloga „ Klasyczna Płytoteka ”.

Dla kogo my piszemy? Po co? Czy krytyka to tylko narzekanie na złe wykonania, czy może ustanawianie kanału komunikacji pomiędzy słuchaczem a wykonawcą. Czym jest dzisiaj krytyka muzyczna i czy kogoś obchodzi to, co krytyk ma do powiedzenia? O tym wszystkim rozmawiam z Oskarem Łapetą, muzykologiem i publicystą, autorem bloga „Klasyczna Płytoteka”.

#51 Julia Kaleńska-Rodzaj o psychologii tremy
2022-05-31 22:54:22

Czy trema jest zawsze przeszkodą w występie, czy też siłą mobilizującą? Czy artysta, który nie odczuwa tremy zepsuje występ? Czy obecność publiczności wzmaga tremę, czy może być na nią lekarstwem? Na te i wiele innych pytań odpowiada Julia Kaleńska-Rodzaj, autorka książki „Psychologia tremy” , wydanej niedawno przez Wydawnictwo Naukowe PWN, psycholożka związana z Instytutem Psychologii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, specjalizująca się w psychologii muzyki, zwłaszcza w zagadnieniach psychologicznego przygotowania muzyka do występu publicznego. Recenzja książki pióra Łucji Siedlik na łamach Ruchu Muzycznego dostępna jest TUTAJ .  Muzyka, która pojawia się w nowej czołówce podcastu, to „Idylle” Emmanuela Chabriera z cyklu „Pièces pittoresques” (1880) w archiwalnym wykonaniu Marcelle Meyer, francuskiej pianistki współpracującej z grupą Les Six.

Czy trema jest zawsze przeszkodą w występie, czy też siłą mobilizującą? Czy artysta, który nie odczuwa tremy zepsuje występ? Czy obecność publiczności wzmaga tremę, czy może być na nią lekarstwem? Na te i wiele innych pytań odpowiada Julia Kaleńska-Rodzaj, autorka książki „Psychologia tremy”, wydanej niedawno przez Wydawnictwo Naukowe PWN, psycholożka związana z Instytutem Psychologii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, specjalizująca się w psychologii muzyki, zwłaszcza w zagadnieniach psychologicznego przygotowania muzyka do występu publicznego.

Recenzja książki pióra Łucji Siedlik na łamach Ruchu Muzycznego dostępna jest TUTAJ

Muzyka, która pojawia się w nowej czołówce podcastu, to „Idylle” Emmanuela Chabriera z cyklu „Pièces pittoresques” (1880) w archiwalnym wykonaniu Marcelle Meyer, francuskiej pianistki współpracującej z grupą Les Six.

#50 Jubileuszowe Q&A
2022-05-23 22:19:55

Z okazji okrągłego 50 odcinka podcastu zorganizowałem pierwsze Q&A, czyli sesję pytań od Słuchaczy i odpowiedzi. Mówię m.in. o tym, czy w krytyce muzycznej obowiązuje zasada „o gustach się nie dyskutuje?”, jak krytyk muzyczny słucha koncertów i czy wiedza przeszkadza mu w odbiorze, jakie płyty w Szafie cenię najwyżej, którego kompozytora mógłbym słuchać do końca życia, co sądzę o modzie koncertowej i stosowności ubioru publiczności oraz artystów, a także o tym, czy wysoki poziom zespołu może usprawiedliwiać mobbing. Odcinek publikuję tak, jak wyszedł – bez skrótów czy montażu. Zapraszam do posłuchania! Dorzucam też solidną partię tekstów z Ruchu Muzycznego o obyczajach koncertowych, o których wspominałem, odpowiadając na jedno z pytań: Danuta Gwizdalanka Ceremonia koncertowa Łucja Siedlik Obyczaje koncertowe Słuchać każdy może.. . – spostrzeżenia Zygmunta Krauzego o przemianach publiczności i obyczajów (notował Michał Mendyk) Pozwolić, by muzyka była nasza – z Marcinem Maseckim rozmawia Krzysztof Stefański Archiwalia o publiczności – opr. Katarzyna Ryzel

Z okazji okrągłego 50 odcinka podcastu zorganizowałem pierwsze Q&A, czyli sesję pytań od Słuchaczy i odpowiedzi. Mówię m.in. o tym, czy w krytyce muzycznej obowiązuje zasada „o gustach się nie dyskutuje?”, jak krytyk muzyczny słucha koncertów i czy wiedza przeszkadza mu w odbiorze, jakie płyty w Szafie cenię najwyżej, którego kompozytora mógłbym słuchać do końca życia, co sądzę o modzie koncertowej i stosowności ubioru publiczności oraz artystów, a także o tym, czy wysoki poziom zespołu może usprawiedliwiać mobbing. Odcinek publikuję tak, jak wyszedł – bez skrótów czy montażu. Zapraszam do posłuchania!

Dorzucam też solidną partię tekstów z Ruchu Muzycznego o obyczajach koncertowych, o których wspominałem, odpowiadając na jedno z pytań:

Danuta Gwizdalanka Ceremonia koncertowa

Łucja Siedlik Obyczaje koncertowe

Słuchać każdy może... – spostrzeżenia Zygmunta Krauzego o przemianach publiczności i obyczajów (notował Michał Mendyk)

Pozwolić, by muzyka była nasza – z Marcinem Maseckim rozmawia Krzysztof Stefański

Archiwalia o publiczności – opr. Katarzyna Ryzel

Informacja dotycząca prawa autorskich: Wszelka prezentowana tu zawartość podkastu jest własnością jego autora

Wyszukiwanie

Kategorie